Elżbieta Dziębowska


Elżbieta Dziębowska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tablica pamiątkowa wmurowana w chodnik Alej Ujazdowskich w Warszawie

Elżbieta Dziębowska, ps. Dewajtis (ur. 16 kwietnia 1929 w Warszawie[1], zm. 4 kwietnia 2016[2]) – polska muzykolog, nauczyciel akademicki, w czasie II wojny światowej członkini Szarych Szeregów i oddziału dywersji bojowej Kedywu Agat, uczestniczka powstania warszawskiego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Była córką przedwojennego oficera zawodowego Feliksa Dziębowskiego (zginął w czasie kampanii wrześniowej) i Julii Dziębowskiej z domu Gradowskiej[1]. W 1940 wraz z rodziną przeniosła się do Warszawy[3]. W 1942 została przyjęta do drugiej klasy miejskiego Gimnazjum Żeńskiego im. Jana Kochanowskiego w Warszawie, które podczas okupacji nosiło nazwę II Miejskiego Żeńskiego Gimnazjum Krawiecko-Bieliźniarskiego[3].

W lutym 1942 została wprowadzona przez Helenę Jarome do Szarych Szeregów. Dołączyła do 58. Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerzy[4]. Jej drużynową była Irena Malento ps. „Jenny”[3]. W konspiracji wybrała pseudonim będący nazwą dębu – tytułowego bohatera jej ulubionej powieści Dewajtis Marii Rodziewiczówny[3].

Mimo młodego wieku (14 lat) wiosną 1943 została przyjęta na kurs przysposobienia wojskowego[3]. W sierpniu 1943 przeszła wraz z grupą koleżanek ze swojej drużyny do nowo utworzonego oddziału dywersji bojowej Kedywu Agat (późniejszy batalion „Parasol”)[1]. W jej mieszkaniu przy ul. Kaliskiej 17,w którym mieszkała wraz z rodziną, znajdowało się również biuro II plutonu[3].

Ściśle współpracowała z szefem komórki wywiadu „Agatu” Aleksandrem Kunickim ps. „Rayski”. Była najmłodszą wywiadowczynią oddziału[5]. Uczestniczyła w rozpoznaniu lub wzięła bezpośredni udział w akcjach likwidacyjnych: Frühwirth, Braun, Gresser, Kutschera, Stamm oraz Koppe[6]. Za udział w akcji Kutschera otrzymała po raz pierwszy Krzyż Walecznych[7].

Od 1943 wraz z kolegami i koleżankami z Agatu uczęszczała na tajne komplety organizowane przez dowództwo oddziału w porozumieniu z dyrekcją przedwojennego Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Prusa przy ul. Jasnej 10[4]. Dyrektor szkoły wyraził wtedy zgodę na przyjęcie dziewcząt (szkoła była męska)[8].

W powstaniu warszawskim ze służby w II plutonie 2. kompanii batalionu „Parasol” została w pierwszych dniach sierpnia oddelegowana do służby sztabowej jako łączniczka płk. Jana Mazurkiewicza ps. „Radosław”[4]. Została ranna w czasie walk na Starym Mieście[5]. Wyszła z Warszawy we wrześniu 1944 wraz z ludnością cywilną, przeszła przez obóz przejściowy Dulag 121 w Pruszkowie[9].

Po wojnie ukończyła liceum oraz podjęła studia muzykologiczne na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończyła w 1957[4].

W 1966 na podstawie rozprawy Poematy symfoniczne Mieczysława Karłowicza uzyskała stopień naukowy doktora nadany przez Instytut Sztuki PAN w Warszawie. Następnie była pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Warszawskim, a od 1970 do 1989 w Katedrze Historii i Teorii Muzyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, pełniąc m.in. funkcję kierownika tejże katedry[4]. W latach 1973–1983 wykładała w Akademii Muzycznej w Krakowie[10]. Była redaktorem naczelnym Encyklopedii Muzycznej PWM[4].

Należała do ZBoWiD i PZPR[9].

Po przejściu na emeryturę przeprowadziła się do Jurgowa[4]. W 2005 została członkiem honorowym Związku Kompozytorów Polskich[11].

Odznaczenia | edytuj kod

Upamiętnienie | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Piotr Stachiewicz: „Parasol.” Dziele oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 689. ISBN 83-211-0273-5.
  2. Redakcja PWM żegna dr Elżbietę Dziębowską. W: Polskie Wydawnictwo Muzyczne [on-line]. pwm.com.pl, 5 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-06].
  3. a b c d e f Piotr Stachiewicz: „Parasol.” Dziele oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 234. ISBN 83-211-0273-5.
  4. a b c d e f g Elżbieta Dziębowska. W: Muzeum Powstania Warszawskiego [on-line]. 1944.pl. [dostęp 2016-04-07].
  5. a b c Aleksander Kunicki: Cichy front. Ze wspomnień oficera wywiadu dywersyjnego dyspozycyjnych oddziałów Kedywu KG AK. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1969, s. 176.
  6. Aleksander Kunicki: Cichy front. Ze wspomnień oficera wywiadu dywersyjnego dyspozycyjnych oddziałów Kedywu KG AK. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1969, s. 106, 121, 133, 140, 146, 151.
  7. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa: Akcja Kutschera. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1967, s. 7.Sprawdź autora:1.
  8. Piotr Stachiewicz: „Parasol.” Dziele oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 111. ISBN 83-211-0273-5.
  9. a b Archiwum Historii Mówionej. Elżbieta Dziębowska. W: Muzeum Powstania Warszawskiego [on-line]. ahm.1944.pl/. [dostęp 2016-04-07].
  10. * Tadeusz Przybylski, Z dziejów nauczania muzyki w Krakowie od średniowiecza do czasów współczesnych. Kraków 1994. ​ISBN 83-7099-006-1​, s. 231.
  11. Członkowie honorowi. W: Związek Kompozytorów Polskich [on-line]. zkp.org.pl. [dostęp 2016-04-07].
  12. M.P. z 2006 r. nr 4, poz. 64
  13. M.P. z 1998 r. nr 5, poz. 69

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Elżbieta Dziębowska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy