Entoloma undatum


Dzwonkówka strefowana w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Entoloma undatum) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dzwonkówka strefowana (Entoloma undatum (Gillet) M.M. Moser) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1876 r. C.C. Gillet nadając mu nazwę Clitopilus undatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1978 r. M. Moser[1].

Synonimów ma około 30. Niektóre z nich[2]:

  • Claudopus sericeonitidus (P.D. Orton) P.D. Orton 1991
  • Eccilia sericeonitida P.D. Orton 1960
  • Entoloma sericeonitidum (P.D. Orton) Arnolds 1982
  • Paraeccilia sericeonitida (P.D. Orton) Largent 1994
  • Rhodophyllus undatus (Gillet) Quél. 1886

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]

Morfologia | edytuj kod

Kapelusz

Średnica 0,8-4 cm, początkowo wypukły, potem płaskowypukły z wklęsłością, dość szybko lejkowaty. Brzeg początkowo silnie podgięty, potem wyprostowany i nieco pofalowany. Jest niehigrofaniczny, w stanie wilgotnym nieprzeźroczysty i nieprążkowany. Barwa ciemnoszaro-brązowa, z wiekiem blednąca, czasami blado szarobrązowa od samego początku. Powierzchnia gęsto promieniście włókienkowata, o włókienkach srebrzysto-szarych, przylegających lub luźnych, z jedną lub kilkoma koncentrycznymi strefami. Jest błyszcząca, zwłaszcza w stanie suchym[4].

Blaszki

W liczbie 20-35, z międzyblaszkami (l=1-5), dość gęste, zbiegające, łukowate. Początkowo szare lub brązowe, potem różowe. Ostrza równe, tej samej barwy[4].

Trzon

Wysokość 1-3 cm, grubość 1-6 mm, cylindryczny lub nieco spłaszczony, czasami nieznacznie poszerzony u podstawy, początkowo pełny, potem pusty. Powierzchnia o barwie od jasnobrązowej do żółtobrązowej, dużo jaśniejsza niż kapelusz, gładka lub delikatnie białawo oprószona, zwłaszcza w górnej części[4].

Miąższ

Cienki, o barwie od białoszarej do szarobrązowej, o nieco korzennym lub mącznym zapachu i mączno-rzodkiewkowatym smaku[5].

Cechy mikroskopijne

Zarodniki 7-10 × 6-7 μm, w widoku z boku 5-7-kątne, słabokanciaste. Podstawki 22-35 (-45) × 7-12 μm, 4-zarodnikowe, ze sprzążkami. Cheiloystydy 25-60 × 3,5-8 μm, cylindryczne, rzadkie i rozproszone. Strzępki skórki kapelusza cylindryczne o szerokości do 15 μm, z nabrzmiałymi maczugowato końcowymi elementami. Strzępki skórki i tramy kapelusza inkrustowane żółtym pigmentem. W strzępkach hymenium występują sprzążki[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

W Europie dzwonkówka strefowana jest szeroko rozprzestrzeniona; występuje od Hiszpanii po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego i Finlandię, także w Islandii. Brak jej w Europie Południowowschodniej. Poza Europą zanotowano jej występowanie tylko w jednym miejscu Australii[6]. Występuje od nizin po piętro halne[4]. W literaturze naukowej na terenie Polski do 2003 r. podano 5 stanowisk. Według W. Wojewody prawdopodobnie nie jest rzadka i nie jest zagrożona[3]. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Dzwonkówka strefowana jest w nim włączona do listy gatunków chronionych i zagrożonych[7].

Owocniki rosną na ziemi w lasach i na terenach trawiastych poza lasami, na ścieżkach, nieużytkach, często na zakopanym w ziemi drewnie. Pojawiają się w małych grupkach od lipca do września[5].

Gatunki podobne | edytuj kod

Dzwonkówka muszelkowata (Entoloma byssisedum) jest mniejsza i jej koncentryczne strefy są bardziej wyraźne[5]. Dzwonkówkę brązowoblaszkową (Entoloma rusticoides) można odróżnić mikroskopowo po zarodnikach[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2019-01-06].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2019-01-07].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Flora Agaricina Neerlandica. Critical monographs on the families of agarics and boleti occuring in the Netherlands. 1: Entolomataceae. 1, 1988, s.173
  5. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2019-01-06].
  7. Aktualne stanowiska dzwonkówki strefowanej w Polsce. [dostęp 2019-01-07].
Na podstawie artykułu: "Entoloma undatum" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy