Fan fiction


Fan fiction w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fan fiction (skrótowo: fanfic, fanfik) – dzieła literackie tworzone nieoficjalnie przez fanów danego utworu (filmu, książki, serialu itp.), wykorzystujące postacie i świat z tego utworu. Fan fiction może stanowić dopisanie dalszego ciągu do oryginalnego dzieła, opisywać alternatywny przebieg zdarzeń („co by było, gdyby...”), ukazywać zdarzenia z perspektywy innych postaci, bądź rozwijać wątki nieopisane szczegółowo w oryginale. Częstym motywem jest tzw. pairing, czyli łączenie bohaterów w pary romantyczne (także homoseksualne – jest to tzw. slash). Wiele jest też opowiadań o tematyce erotycznej[1][2].

Do fan fiction zalicza się też amatorskie opowiadania o znanych osobach ze świata rzeczywistego (tzw. real-person fiction), np. aktorach czy członkach zespołów muzycznych[2][3].

Subkultura twórców fan fiction posługuje się własną, charakterystyczną terminologią. Np. AU („Alternate Universe”) to określenie fanfików, w których został zmieniony jakiś istotny szczegół oryginalnej fabuły; hurt/comfort to opowiadania, w których jeden z bohaterów opiekuje się drugim, zranionym fizycznie bądź psychicznie; zaś crossover to gatunek opowiadań, w których pojawiają się postacie z kilku różnych fikcyjnych uniwersów[2].

Utwory te publikowane są non-profit, ponieważ inaczej mogłyby zostać uznane za naruszenie praw autorskich, chyba że w danym kraju przepisy nie wymagają takiej postawy. Najczęściej ogłaszane są w internecie oraz w fanzinach – magazynach tworzonych amatorsko przez fanów danego utworu lub autora[1].

Autorzy utworów, na podstawie których tworzone są fanfiki, mają do tego rodzaju twórczości różny stosunek[2]. Niektórzy autorzy, tacy jak J. K. Rowling lub Terry Pratchett, wyrazili poparcie dla fanfików opartych na ich dziełach. Inni twórcy podchodzą do fan fiction niechętnie. Na przykład pisarka Anne Rice w 2007 roku poprosiła internetowy serwis Fanfiction.net o usunięcie wszystkich opowiadań opartych na jej twórczości[1]. Orson Scott Card groził autorom fanfików konsekwencjami prawnymi, twierdząc, że ryzykuje utratą praw do swojej twórczości, jeśli nie będzie ich rygorystycznie egzekwował. George R. R. Martin i Ursula K. Le Guin potępili fan fiction oparte na ich dziełach, twierdząc, że stanowi ono rodzaj przywłaszczenia stworzonych przez nich postaci i światów[2].

Historia | edytuj kod

Subkultura pisarzy fan fiction pojawiła się w XX wieku wraz z rozwojem pierwszych fandomów (społecznościami skupiającymi miłośników danego dzieła, cyklu, gatunku itp.)[1].

Sam termin „fan fiction” pojawił się w języku angielskim już w latach 30. XX wieku, jednak jego znaczenie było nieco inne niż dziś. W najwcześniejszym znanym użyciu (w fanzinie Le Zombie w 1939 roku) termin został użyty jako określenie amatorskich opowiadań science fiction (w przeciwieństwie do opowiadań "profesjonalnych")[4]. Z kolei w wydanej w 1944 roku Fancyclopedii, słowniku żargonu fanów, termin ten zdefiniowano jako opowiadania o fanach i autorach fantastyki – choć definicja zaznacza, że „niekiedy pojawiają się w nich słynne postacie z opowiadań fantastyczno-naukowych”[5].

Kultura fan fiction w dzisiejszym znaczeniu ma swój początek w latach 60., kiedy to w fanzinach zaczęły pojawiać się opowiadania osadzone w światach popularnych seriali, takich jak Star Trek i The Man from U.N.C.L.E.[1][2]. Upowszechnienie się Internetu spowodowało gwałtowny wzrost popularności fan fiction. W 1998 roku powstała strona internetowa Fanfiction.net, która do dziś stanowi jedno z najpopularniejszych miejsc do publikacji fanfików[3][1]. Inną popularną stroną internetową tego rodzaju jest otwarta w 2009 roku Archive of Our Own[6].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Katarzyna Czajka: Fikcja po fikcji. polityka.pl, 2011-07-15. [dostęp 2015-01-07].
  2. a b c d e f Lev Grossman: The Boy Who Lived Forever (ang.). Time, 2011-07-07. [dostęp 2020-03-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-15)].
  3. a b Maryanne Murray Buechner: Families: Learning Corner: Pop Fiction (ang.). Time, 2002-03-04. [dostęp 2020-03-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-25)].
  4. Brave New Words: The Oxford Dictionary of Science Fiction. Jeff Prucher (red.). New York: Oxford University Press, Inc., 2007, s. 57. ISBN 978-0-19-530567-8.
  5. "John Bristol": Fancyclopedia. The Fantasy Foundation, 1944, s. 31.
  6. Gavia Baker-Whitelaw: This is what 1 million fanfics looks like (ang.). The Daily Dot, 2014-02-27. [dostęp 2020-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-29)].
Na podstawie artykułu: "Fan fiction" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy