Fasciolopsis buski


Fasciolopsis buski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fasciolopsis buski – gatunek pasożytniczej przywry, największej spotykanej u człowieka; dorosłe osobniki osiągają 7,5 cm długości. Choroba pasożytnicza wywoływana przez Fasciolopsis buski to fasciolopsoza (fasciolopsidosis).

Spis treści

Występowanie | edytuj kod

Pasożyt jest rozpowszechniony na Dalekim Wschodzie i subkontynencie Indyjskim. Zachorowania na fasciolopsozę spotyka się w rejonach, w których ludzie hodują świnie i spożywają surowe rośliny wodne (orzechy i kasztany wodne).

Historia | edytuj kod

W 1843 roku angielski chirurg George Busk w badaniu pośmiertnym pewnego marynarza ze wschodnich Indii odkrył 14 osobników przywry w dwunastnicy mężczyzny. Nie opublikował jednak swojego odkrycia. W 1852 roku wspomniał o nim George Budd w swojej monografii Diseases of the Liver[2]. W 1857 w tłumaczeniu dzieła Küchenmeistera On Animal and Vegetable Parasites, E. R. Lankester ponownie odniósł się do odkrycia Buska, honorując go w zaproponowanej przez siebie nazwie pasożyta, Distoma Buskii[3]. Busk nie chciał się na to zgodzić i zasugerował nazwę Distoma crassum, przez pewien czas stosowaną. Wkrótce okazało się jednak że pod tą nazwą gatunkową opisano już w 1836 roku innego pasożyta. W 1874 roku para misjonarzy z Chin zgłosiła się do angielskiego lekarza uskarżając się na uporczywą biegunkę, błędnie diagnozowaną i bezskutecznie leczoną. Lekarz odnalazł w próbkach kału pacjentów 12 robaków, które pokazał Buskowi; ten rozpoznał opisanego przez siebie ponad trzydzieści lat wcześniej pasożyta. W tym samym czasie angielscy parazytolodzy opisali robaka wydalonego z organizmu 15-letniego chłopca z wymiocinami jako nowy gatunek pasożyta; błąd przez lata powielany był w literaturze specjalistycznej. Dopiero w 1902 roku Odhner zbadał pasożyty uzyskane z wymiocin nastoletniego Chińczyka i określił, że należą do rodzaju Fasciolopsis, przemianowując gatunek na Fasciolopsis buski[4]. W 1908 roku przedstawiono kolejny opis pasożyta, określonego tam jako przywra Kwana, od nazwiska odkrywcy; potem stwierdzono że jest tożsamy z F. buski. Inną nieużywaną dziś nazwę wprowadził E. Rodenwaldt, który w 1909 roku opisał gatunek F. fulleborni[5], przemianowany w 1917 roku przez Browna na F. spinifera[6]. Dwa lata później K. W. Goddard z Christian Hospital w Shaoxing przebadał 400 pasożytów i wyodrębnił gatunki F. buski, F. goddardi i F. rathouisi[7].

Charakterystyka gatunku i cykl życiowy | edytuj kod

Cykl życiowy Fasciolopsis buski

Pierwszym żywicielem pasożyta są ślimaki wodne Segmentina nitidella, Segmentina hemisphaerula, Hippeutis schmackerie, Gyraulus, Lymnaea, Pila, Planorbis (Indoplanorbis) i Zebrina, które ulegają zarażeniu gdy do ich organizmu dostaną się miracidia przywry. W ślimaku przywra przechodzi kolejne stadia rozwojowe (sporocysta, redia, cerkaria) po czym opuszcza go i osadza się na wodnych roślinach, często na orzechach Trapa natans i kasztanach wodnych Eleocharis tuberosa. Tam przeobraża się w metacerkarię, która jest przypadkowo zjadana przez świnię albo człowieka. Istnieje możliwość zarażenia się przywrą przez picie wody z metacerkariami, ponieważ mogą one znajdować się na jej powierzchni. W przewodzie pokarmowym larwa przyczepia się do ściany jelita czczego lub dwunastnicy i osiąga dojrzałość. Długość życia dorosłego osobnika Fasciolopis buski wynosi około roku[8]. Jaja przywry wydostają się z kałem; jeśli dostaną się do zbiornika wodnego, cykl pasożyta zamyka się.

Przypisy | edytuj kod

  1. Fasciolopsis buski, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online]  (ang.).
  2. Budd G: Diseases of the liver. Wyd. second edition. London: John Churchill, s. 486, 1852.
  3. Appendix B. W: Lankester ER: On animal and vegetable parasites of the human body. A manual of their natural history, diagnosis and treatment. Volume 1. Animal parasites belonging to the group entozoa, translated by E Lankester. F. Küchenmeister. London: The Sydenham Society, s. 452, 1857.
  4. Odhner T. Fasciolopsis buski (Lank.) (= Distomum crassum Cobb.) ein bisher wenig bekannter Parasit des Menschen in Ostasien. „Centralblatt für Bakteriologie , Parasitenkunde und Infektionskrankheiten, Abteilung originale”. 31, s. 573-581, 1902. 
  5. Rodenwaldt E. Fasciolopsis fülleborni n. sp.. „Centralblatt für Bakteriologie, Parasitenkunde und Infektionskrankheiten, Abteilung originale”. 50, s. 451-461, 1909. 
  6. Brown NW. The Fasciolopsinae of China. A study of two species from Chekiang Province. „Johns Hopkins Hospital Bulletin”. 28, s. 322-329, 1917. 
  7. Goddard FW. Fasciolopsis buski, a parasite of man as seen in Shaohsing, China. „Journal of Parasitology”. 5, s. 141-163, 1919. 
  8. Fasciolopsiasis. CDC Division of Parasitic Diseases. [dostęp 13 października 2007].

Bibliografia | edytuj kod

  • Inwazje i choroby pasożytnicze. W: Zbigniew Pawłowski: Choroby zakaźne i pasożytnicze. Zdzisław Dziubek (red.). Wyd. wydanie III uaktualnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 498. ISBN 83-200-2748-9.
  • Fasciolopsis buski and fasciolopsiasis. W: David I. Grove: A History Of Human Helminthology. C.A.B International, s. 127-141. ISBN 0-85198-689-7.
  • Parazytologia i akroentomologia medyczna. Antoni Deryło (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 187. ISBN 83-01-13804-1.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Fasciolopsiasis. CDC Division of Parasitic Diseases. [dostęp 13 października 2007].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Fasciolopsis buski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy