Fiołek biały


Fiołek biały w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fiołek biały (Viola alba Besser) – gatunek roślin z rodziny fiołkowatych (Violaceae). Występuje naturalnie w Europie i na Bliskim Wschodzie[2][2][3].

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzne | edytuj kod

Rośnie naturalnie w Europie i na Bliskim Wschodzie[2][3]. Występuje w Szwecji, Francji, Szwajcarii, Niemczech, Polsce, na Ukrainie, w Rumunii, na Węgrzech, Słowacji, w Czechach, Austrii, Włoszech, krajach byłej Jugosławii, Bułgarii, Grecji i Turcji oraz a także prawdopodobnie w Albanii[2]. Według innych źródeł jest podawany również z Portugalii, Hiszpanii, zachodniej Rosji, Syrii, Libanu, Izraela, Iraku i Iranu[3]. W Polsce występował na dwóch stanowiskach w okolicach Dukli i Nowego Sącza[4].

Morfologia | edytuj kod

Liście Kwiat
Pokrój
Bylina dorastająca do 5–25 cm wysokości, tworząca rozłogi[3].
Liście
Blaszka liściowa ma jajowaty kształt[5]. Mierzy 12,5–12,5 cm długości oraz 1,5–2,5 cm szerokości, jest karbowana na brzegu, ma głębokosercowatą nasadę i ostry wierzchołek[3][5]. Przylistki z frędzlami, wąskolancetowate, orzęsione, szerokości 1-2 mm[5]. Ogonek liściowy jest nagi[3].
Kwiaty
Pojedyncze, wyrastające z kątów pędów[3], wonne[5]. Szypułka jest krótsza od liści. Podkwiatek osadzony w środku lub wyżej[5]. Mają działki kielicha o podługowatym kształcie, o tępym wierzchołku i dorastające do 4–6 mm długości[3][5]. Płatki są odwrotnie jajowate i mają białą lub fioletową barwę, płatek przedni jest owalny, mierzy 10-20 mm długości, wyposażony w obłą ostrogę o długości 3-6 mm[3]. Szyjka słupka jest naga, z haczykowatym noskiem na szczycie[5].
Owoce
Torebki mierzące 6-7 mm średnicy, o niemal kulistym kształcie[3], owłosiona, na szypułce odgiętej w dół[5].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Bylina z zimującymi liśćmi letnimi. Kwitnie od marca do maja[6]. Rośnie w lasach, na łąkach oraz brzegach cieków wodnych[3]. Występuje na wysokości do 1000 m n.p.m.[7]

Zagrożenia | edytuj kod

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[8] w grupie gatunków wymarłych (kategoria zagrożenia: Ex). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię DD (stopień zagrożenia nie może być określony)[9].

Zmienność | edytuj kod

W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego wyróżniono jeden podgatunek[2]:

  • V. alba subsp. cretica (Boiss. & Heldr.) Marcussen – występuje na Krecie[10]. Jest to roślina jednoroczna dorastająca do 3–25 cm wysokości. Blaszka liściowa ma kształt od owalnego do podługowatego lub równowąsko lancetowatego. Mierzy 5–30 mm długości oraz 1–9 mm szerokości, jest karbowana na brzegu, ma klinową nasadę i ostry wierzchołek. Ogonek liściowy jest nagi i ma 20 mm długości. Przylistki są strzępiaste i osiągają 7–22 mm długości. Kwiaty mają działki kielicha o podługowato lancetowatym kształcie i dorastające do 3–7 mm długości. Płatki są odwrotnie jajowate, mają żółtawą barwę oraz 3–5 mm długości, dolny płatek jest odwrotnie jajowato trójkątny, mierzy 6-10 mm długości, posiada obłą ostrogę. OwocamiTorebki mierzące 4-6 mm długości, o jajowatym kształcie[11].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-11-30].
  2. a b c d e f g Viola alba Besser (ang.). Plants of the World Online. [dostęp 16 stycznia 2021].
  3. a b c d e f g h i j k Viola alba (fr.). Plantes & Botanique. [dostęp 16 stycznia 2021].
  4. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
  5. a b c d e f g h Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  6. Lucjan rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 312. ISBN 83-01-14342-8.
  7. Viola alba Besser (fr.). Altervista. [dostęp 16 stycznia 2021].
  8. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  9. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  10. Viola alba subsp. cretica (Boiss. & Heldr.) Marcussen (ang.). Plants of the World Online. [dostęp 16 stycznia 2021].
  11. Viola cretica (fr.). Plantes & Botanique. [dostęp 21 stycznia 2021].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Fiołek biały" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy