Firletka


Firletka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Firletka chalcedońska

Firletka (Lychnis L.) – rodzaj roślin należących do rodziny goździkowatych, wyróżniany w systemach klasyfikacyjnych do końca XX wieku, później zwykle włączany do rodzaju lepnica Silene[3][4]. Obejmuje ok. 25[5]–30[4] gatunków. Przedstawiciele tego rodzaju występują w strefie umiarkowanej w Europie, Azji oraz w północnej Afryce[5]. Niektóre gatunki uprawiane jako rośliny ozdobne ze względu na piękne kwiaty[6].

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Zielne rośliny dwuletnie i byliny. Pędy wzniesione[5].
Liście
Naprzeciwlegle, zrośnięte nasadami, lancetowate, na szczycie zaostrzone[5].
Kwiaty
Pojedyncze lub skupione w wierzchotkach. Kielich zrosłodziałkowy, wąskodzwonkowaty lub rurkowaty, 10-żyłkowy z 5 ząbkami. Płatki korony w liczbie 5, z długim paznokciem, często powcinane lub głęboko podzielone. Pręcików 10. Zalążnia jednokomorowa z 5 szyjkami słupka[6][5]. Rodzaj wyróżnia się zwiniętymi w pąku płatkami, bardzo wyraźnym użyłkowaniem kielicha, trwałymi szyjkami słupka[3].
Owoce
Wielonasienne torebki[5] o grubych ściankach[3].

Systematyka | edytuj kod

Rodzaj o problematycznej pozycji taksonomicznej. Wyodrębniony jako osobny rodzaj w systemie Karola Linneusza ze względu na obecność 5 szyjek słupków (u lepnic są trzy). W trakcie XIX wieku linneuszowski koncept rodzaju Lychnis został zastąpiony pięcioma rodzajami: Lychnis s. str., Coronaria, Melandrium, Gastrolychnis i Viscaria (ta utrwalona nazwa okazała się nieprawidłowa jako dublująca wcześniejszą nazwę Steris Adans.). Analizy molekularne wykazały, że Lychnis s. str. z włączeniem Coronaria tworzy klad wspólnie z Uebelinia abyssinica. Klad ten zagnieżdżony jest w obrębie szeroko ujmowanego rodzaju Silene zajmując w nim pozycję bliską bazalnej[3]. W efekcie rodzaj Lychnis od połowy lat 90. XX wieku włączany jest często do rodzaju lepnica Silene[4][3].

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Jako rodzaj Silene należy do podrodziny Caryophylloideae, rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), podrodzina Lychnoideae (Fenzl) A. Juss. in Orb, plemię Lychnideae Fenzl in Endl., podplemię Lychnidinae (Rchb.) Kitt. in A., rodzaj firletka (Lychnis L.)[7].

Gatunki dziko rosnące i uprawiane w Polsce[8]
  • firletka chalcedońska (Lychins chalcedonica L. = Silene chalcedonica (L.) E. H. L. Krause) – gatunek uprawiany
  • firletka Jowisza (Lychnis flos-jovis Desr. in Lam. = Silene flos-jovis (L.) Greuter & Burdet) – gatunek uprawiany
  • firletka kwiecista (Lychnis coronaria Desr. in Lam. = Silene coronaria (L.) Clairv.) – gatunek uprawiany
  • firletka poszarpana (Lychnis flos-cuculi L. = Silene flos-cuculi (L.) Greuter & Burdet)
Lista gatunków[9]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
  3. a b c d e Bengt Oxelman, Magnus Lidén. Generic Boundaries in the Tribe Sileneae (Caryophyllaceae) as Inferred from Nuclear rDNA Sequences. „Taxon”. 44, 4, s. 525-542, 1995. 
  4. a b c Frida Eggens: Systematics in Sileneae (Caryophyllaceae) – Taxonomy and Phylogenetic patterns (ang.). W: Digital Comprehensive Summaries of Uppsala Dissertations from the Faculty of Science and Technology 251 [on-line]. Acta Universitatis Upsaliensis, 2006. [dostęp 2013-08-13].
  5. a b c d e f Lychnis (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-13].
  6. a b GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Lychnis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-18].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. Lychnis (ang.). The Plant List. [dostęp 9 maja 2016].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Firletka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy