Flammulina velutipes


Płomiennica zimowa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Flammulina velutipes) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Płomiennica zimowa (Flammulina velutipes (Curtis) Singer) – gatunek grzybów z rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w taksonomii: Flammulina, Physalacriaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Jest gatunkiem typowym rodzaju Flammulina[1]. Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1782 William Curtis nadając mu nazwę Agaricus velutipes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1949 Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Flammulina[1].

Ma około 40 synonimów naukowych. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus velutipes Curtis 1782
  • Collybia eriocephala Rea 1902
  • Collybia veluticeps Rea 1900
  • Collybia velutipes (Curtis) P. Kumm. 1871
  • Collybidium velutipes (Curtis) Earle 1909
  • Flammulina velutipes (Curtis) Singer 1951
  • Gymnopus velutipes (Curtis) Gray 1821
  • Myxocollybia velutipes (Curtis) Singer 1939
  • Pleurotus velutipes (Curtis) Quél. 1888

Polską nazwę nadał mu Władysław Wojewoda w 1987 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: kółkorodek aksamitnotrzonowy, monetka aksamitna, opieńka aksamitnotrzonowa i zimówka aksamitna[3].

Morfologia | edytuj kod

Kapelusz

Średnica 1–7 cm, u młodych owocników półkulisty, u starszych płaski[4] . Żółtopomarańczowy, pomarańczowy lub żółtobrązowy, gładki, podczas wilgoci bardzo śliski i błyszczący[5].

Blaszki

Najpierw białawe, później ochrowożółte, rzadkie, przy trzonie zaokrąglone, wypukłe[4].

Trzon

Wysokość 5–10 cm, grubość 3–8 mm, cylindryczny, rurkowato dęty, centralny lub boczny, często zakrzywiony. Pierścienia brak[4]. Kolor czarnobrązowy u góry żółto rozjaśniony. Poczynając od dołu mniej lub bardziej pokryty brązowym zamszem[5].

Miąższ

Elastyczny, w trzonie łykowaty. Biały lub kremowy, cienki, nie zmieniający zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach przyjemny, ale niewyraźny[5].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki o średnicy 6–9 × 4–4,5 µm, cylindryczne, bezbarwne[5].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Płomiennica zimowa rozprzestrzeniona jest na całej półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego, występuje także w Australii[6]. W Polsce jest bardzo pospolita[3].

Rośnie od października do grudnia, a podczas łagodnej zimy nawet do marca, na pniakach i pniach drzew liściastych, prawie zawsze kępami, najobficiej na topolach i wierzbach. Grzyb jest niewrażliwy na mróz i nie gnije[5][7]. Rośnie na martwych drzewach, ale także na żywych, nawet na wysokości kilku metrów nad ziemią. Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, ale także w parkach[6].

Stwierdzono występowanie płomiennicy zimowej na następujących gatunkach drzew i krzewów liściastych: Acer, Aesculus hippocastanum, Alnus glutinosa, Betula pendula, Carpinus, Cornus sanguinea, Crataegus, Fagus, Fraxinus excelsior, Juglans regia, Koelreuteria paniculata, Malus domestica, Morus alba, Populus, Quercus, Ribes rubrum, Robinia, Salix, Sambucus nigra, Sorbus aucuparia, Tilia, Ulmus. Na drzewach iglastych występuje bardzo rzadko i tylko na żywotniku (Thuja)[3].

Znaczenie | edytuj kod

Grzyb jadalny: smaczny grzyb, nadaje się do zup i marynowania. Szczególnie cenny dlatego, że owocuje zimą. Jest również uprawiany. W kuchni azjatyckiej znany pod nazwą enoki. Podczas mrozów nie rośnie, ale po ustąpieniu mrozów rośnie dalej[8]. Saprotrof i pasożyt[6].

Podczas badań nad działaniami trombolitycznymi, fibrynolitycznymi i powodującymi krzepnięcie mleka oraz ogólnie proteolitycznymi owocników 400 gatunków podstawczaków należących do różnych grup taksonomicznych i ekologicznych, stwierdzono, że wśród saprotrofów wysoki i stabilny poziom enzymów trombolitycznych występuje u gatunków lignotroficznych: płomiennicy zimowej i żyłkowca różowawego (Rhodotus palmatus)[9].

Gatunki podobne | edytuj kod

Biały wysyp zarodników jest bardzo charakterystyczny i zdecydowanie odróżnia płomiennicę zimową od grzybów, z którymi może być mylona: hełmówką obrzeżoną (Galerina marginata), łuszczakiem zmiennym (Kuehneromyces mutabilis) albo maślanką wiązkową (Hypholoma fasciculare). Wszystkie wymienione mają ciemniejszy wysyp zarodników[5]. Bardzo charakterystyczny dla płomiennicy zimowej jest też okres pojawiania się owocników, zamszowy, ciemny trzon i miedzianożółta barwa kapelusza[6].

Bardzo podobne do płomiennicy zimowej są inne gatunki z rodzaju Flammulina, do których w Europie zaliczamy[10]:

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e f Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 160. ISBN 83-7404-513-2.
  6. a b c d Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  9. Nina P.N.P. Denisova Nina P.N.P., History of the Study of Thrombolytic and Fibrinolytic Enzymes of Higher Basidiomycetes Mushrooms at the V.L. Komarov Botanical Institute in Saint Petersburg, Russia, „International Journal of Medicinal Mushrooms”, 12 (3), 2010, s. 317–325, DOI10.1615/IntJMedMushr.v12.i3.110, ISSN 1521-9437 [dostęp 2020-03-04]  (ang.).
  10. HenningH. Knudsen HenningH., Jens H.J.H. Petersen Jens H.J.H., JanJ. Vesterholt JanJ., Funga Nordica, 2008 .
  11. SlavomírS. Adamčík SlavomírS., SoňaS. Ripková SoňaS., New collections of Flammulina rossica, 2008 .
Na podstawie artykułu: "Flammulina velutipes" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy