Fouga CM.170 Magister


Fouga CM.170 Magister w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fouga CM.170 Magister – pierwszy dwumiejscowy szkolny samolot o napędzie odrzutowym zbudowany we francuskiej wytwórni Fouga et Cie w 1952 roku.

Spis treści

Historia | edytuj kod

W odpowiedzi na ogłoszenie specyfikacji na samolot szkolny dla francuskich sił powietrznych (Armée de l'Air) konstruktorzy z firmy Fauga et Cie, Robert Costello i Pierre Maubassin opracowali maszynę oznaczoną jako CM.170 Magister (CM od nazwisk konstruktorów). Obaj konstruktorzy specjalizowali się w szybowcach, oraz eksperymentowali z napędzaniem ich lekkimi silnikami odrzutowymi. Podczas testów z maszyną CM.88-R Gémeaux napędzaną dwoma silnikami Piménée oblataną 6 marca 1951 osiągnięto doskonałe rezultaty, ale ze względu na brak odpowiednich jednostek napędowych kontynuacja prac nad drugim płatowcem CM.130-R nie była możliwa. Dopiero w 1949 po opracowaniu przez Turboméca silnika Marboré II zakończono prace nad finalną wersją maszyny oznaczoną jako Fouga CM.170 Magister.

CM.170 był całkowicie metalowym samolotem konstrukcji półskorupowej z charakterystycznym usterzeniem motylkowym, ówcześnie bardzo rzadko spotykanym w konstrukcjach samolotów. Napęd maszyny stanowiły dwa silniki odrzutowe Turboméca Marboré II. Pierwszy prototyp został oblatany 23 lipca 1952 roku, dowodząc znakomitych własności i wysokich parametrów konstrukcji. W 1953 francuskie siły powietrzne zamówiły 10 egzemplarzy serii informacyjnej z których pierwsza została oblatana 7 lipca 1954. Po zmianie w 1956 nazwy firmy na Air Fouga zamówiono 95 maszyn seryjnych. W 1958 firma Air Fouga została przejęta przez Potez, później w 1967 przez Sud Aviation, aby ostatecznie wejść w skład Aérospatiale, a obecnie EADS.

Dla potrzeb Aéronavale, francuskiej marynarki wojennej zbudowano morską wersję samolotu oznaczoną jako Fouga CM.175 Zephyr. Maszyna została wyposażona w hak hamujący do lądowania na lotniskowcu i wzmocnione podwozie. Oblatano ją 30 maja 1959.

Ostatecznie wyprodukowano 918 egzemplarzy tych maszyn, także na licencji w Niemczech we Messerschmitt, Finlandii w Valmet OY i Izraelu w IAI.

Użycie bojowe | edytuj kod

Wiele państw posiadających maszyny Magister używało ich nie tylko do szkolenia, ale także jako lekkich maszyn szturmowych. Uzbrajano je przeważnie w dwa karabiny maszynowe kalibru 7,5 mm lub 7,62 mm zamontowane na dziobie i w różne zestawy uzbrojenia podwieszanego pod skrzydłami. Najczęściej stosowano zasobniki z niekierowanymi pociskami rakietowymi, bomby i pociski rakietowe klasy powietrze-ziemia Nord AS.11. Tak wyposażonych maszyn używała strona izraelska podczas wojny sześciodniowej w 1967 roku. Do roli lekkich samolotów szturmowych przebudowano około 60 z 88 posiadanych przez Izrael egzemplarzy.

W 1961 roku podczas kryzysu w Katandze używano samolotów Magister do atakowania celów naziemnych.

Dalsze losy maszyn CM.170 Magister | edytuj kod

Poza szkoleniem pilotów samoloty CM.170 Magister były używane przez narodowe zespoły akrobacyjne takie jak belgijski Red Devils i Fouga Magister Solo Display, francuski Patrouille de France, irlandzki Silver Swallows, oraz zespół niemiecki.

Obecnie ocenia się, że jeszcze około 380 egzemplarzy samolotów CM.170 Magister pozostaje w służbie w 14 krajach na świecie.

Po wycofaniu CM.170 Magister ze służby w Armée de l'Air w latach 80. część maszyn trafiła w ręce kolekcjonerów i obecnie ponad 50 egzemplarzy lata w Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii. Kilka egzemplarzy znajduje się również w rękach prywatnych we Francji. Jeden egzemplarz posiada Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Wersje samolotu CM.170 Magister | edytuj kod

  • CM.170-1 Magister – pierwsza wersja szkolna samolotu.
  • CM.175 Zephyr – (fr. zefir) morska wersja CM-170 przystosowana do lądowania na lotniskowcach.
  • IAI Snunit – (he. jaskółka) samolot budowany na licencji w Izraelu. Nazwa Snunit nigdy się nie przyjęła i nie była oficjalnie używana
  • IAI Tzukit – (he. drozd) samolot Snunit przebudowany w 1983 roku w ramach programu modernizacji maszyn. Nazywano go także AMIT (Advanced Multi-mission Improved Trainer – zaawansowany zmodernizowany wielozadaniowy samolot szkolny).
  • CM.170-2 Magister – maszyna w unowocześnionej wersji z mocniejszymi silnikami Turboméca Marbore VI, większym udźwigu uzbrojenia i większą prędkością wznoszenia.
  • CM.173 Super Magister – maszyna z jeszcze mocniejszymi silnikami o ciągu 476 kG każdy, eksploatowana do lat 90. przez Korpus Powietrzny Irlandii jako samolot szkolno-bojowy.

Wersje rozwojowe | edytuj kod

Na bazie CM.170 Magister skonstruowano maszyny prototypowe, które nigdy nie wyszły poza stadium testów i nie były produkowane seryjnie.

  • CM.171 Makalu – opracowana przez firmy Heinkel i Potez powiększona wersja samolotu z przebudowanym kadłubem, napędzana silnikami Turboméca Gabizo o ciągu 10,8 kN (110 kG) każdy. Jedyny prototyp rozbił się 20 marca 1957 roku.
  • Fouga 90 – próba modernizacji samolotu poprzez wyposażenie go w silniki Turboméca Astafan o ciągu 7,6 kN (70 kG) każdy, zmienioną osłonę kabiny dla zapewnienia lepszej widoczności, oraz unowocześnioną awioniką. Projekt nie doszedł do skutku ze względu na brak zamówień.

Bibliografia | edytuj kod

  • Wilfried Kopenhagen – Das groβe Flugzeug-Typenbuch Transpress, Berlin 1987 ​ISBN 3-344-00162-0​ (niem.)
  • TimoT. Heinonen TimoT., Thulinista Hornetiin, Tikkakoski: Keski-Suomen ilmailumuseo, [1992], ISBN 951-95688-2-4, OCLC 33666375  (fiń.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Fouga CM.170 Magister" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy