Franciszek Ksawery Christiani


Franciszek Ksawery Christiani w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Franciszek Ksawery Christiani Nagrobek na Starych Powązkach (kwatera 4-4-29) Pomnik Budowy Szosy Brzeskiej herb Jarosław, nadany Christianiemu w 1840 roku

Franciszek Ksawery Christiani herbu Jarosław (ur. 4 listopada 1772 w Jetzelsdorf, zm. 7 czerwca 1842 w Warszawie) – polski inżynier, pionier budowy dróg bitych w Królestwie Polskim, autor pierwszych polskich podręczników z dziedziny budowy dróg.

Spis treści

Pochodzenie | edytuj kod

Jego ojcem był Jan Christiani h. Christiani (ur. ok. 1740), a matka była Barbara Prakesz (ur. ok. 1750). Żoną jego została Amelia Magdalena Hibl (1791-1882), z którą miał córkę Amalię Klarę Christiani (1815-1867). Poślubił ją Konstanty Jan Józef Pruszak z Żalna h. Leliwa

Działalność | edytuj kod

Franciszek Ksawery Christiani jako dyrektor Dyrekcji Jeneralnej Dróg i Mostów Królestwa Polskiego prowadził m.in. budowę traktów krakowskiego i brzeskiego; Zaprojektował też Obelisk żelazny na pamiątkę zbudowania drogi bitéy od Warszawy do Brześćia Litewskiego[1], który postawiono na Grochowie (obecnie róg Grochowskiej i Podskarbińskiej), oraz w Terespolu w 1825 r. z inicjatywy Stanisława Staszica z płaskorzeźbami przedstawiającymi w sposób niezwykle realistyczny, sceny z prac przy owej budowie, (autorstwa rzeźbiarza Pawła Malińskiego).

W 1829 r. wziął majątek gminy Orońsko w wieczystą dzierżawę. W parę lat później, w 1834 r. małżonkowie Christiani nabyli te tereny na własność. Po roku 1834, wieś w całości została przemieszczona z terenów nadrzecznych i bagnistych, na wyżej położone i zlokalizowana wokół nowej drogi wiejskiej prostopadłej do traktu krakowskiego. Christiani uporządkował też we wsi inne drogi, które obsadził drzewami i zbudował uzdatnione ujęcia wody, tzw. "wodociągi" dla Orońska i Krogulczy Suchej oraz park i ogrody. Przebudował miejscowość tworząc jeden nowoczesny organizm osiedleńczy Orońska, przy powstającej wielkiej inwestycji drogowej - traktcie krakowskim, którego był projektantem.

W roku 1840 otrzymał dziedziczne szlachectwo Królestwa Polskiego z herbem Jarosław.

Zmarł 7 czerwca 1842 roku w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 166-6-19/20)[2]. Po powstaniu styczniowym posiadłość Orońska wdowa po Christianim; Amelia Magdalena Hibl sprzedała Wojciechowi Kalinowskiemu.

Przypisy | edytuj kod

  1. Cyfrowa Biblioteka Narodowa, Obelisk żelazny na pamiątkę zbudowania drogi bitéy od Warszawy do Brześćia Litewskiego. [dostęp 26-11-2008]
  2. Franciszek Ksawery Christiani. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2019-11-02].

Literatura dodatkowa | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Franciszek Ksawery Christiani" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy