Franciszek Mączyński


Franciszek Mączyński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 kwietnia 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków.

Pomnik Franciszka Mączyńskiego autorstwa Xawerego Dunikowskiego

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Studia podjął w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. W latach 1902–1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki, a następnie na dalszą naukę wyjechał do Wiednia i Paryża[1].

Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa „Polska Sztuka Stosowana” (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919–1926). Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929)[2] i Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury (1936)[3].

Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim.

Twórczość | edytuj kod

Projektował gmachy użyteczności publicznej np. Pałac Sztuki w Krakowie, Śląskie seminarium duchowne (1929, wspólnie z Zygmuntem Gawlikiem), Bazar Polski – późniejszy Pałac Prasy (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim).

Był autorem projektu stadionu Klubu Sportowego Cracovia; w 2009 roku został on zburzony i wybudowano nowy obiekt.

Jest autorem projektów wielu kościołów i budynków sakralnych, m.in.

Wznosił również wille i kamienice:

  • willę Wojciecha Weissa z 1920 (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
  • gmach Starego Teatru w latach 1903-1906 (przebudowa wspólnie z T. Stryjeńskim)[4];
  • Dom Pod Globusem, wzniesiony na rogu ulic Długiej i Basztowej dla Izby Przemysłowo-Handlowej (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
  • budynek dawnej Lecznicy Związkowej z 1911, obecnie Centrum Onkologii;
  • Wikarówkę z 1932 wzniesioną dla Kościoła Mariackiego;
  • zespół domów przy placu Sikorskiego pod numerami 2,3,4. oraz kamienicę przy ul. Mikołajskiej 6.

Zaprojektował także kopiec Piłsudskiego oraz większą salę w Jamie Michalika (1911, wystrój niezachowany).

Jako konserwator brał udział w pracach w Kościele Mariackim, kościele św. Floriana, przy renowacji krużganków franciszkanów.

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy zawodowej w dziedzinie sztuki budowniczej” M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644
  3. „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle” Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 263.
  4. Stary teatr w nowej szacie. „Nowości Illustrowane”. Nr 6, s. 2-3, 10 lutego 1906. 

Bibliografia | edytuj kod

  • M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.
  • Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Franciszek Mączyński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy