Franciszek Pieczka


Franciszek Pieczka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Franciszek Pieczka podczas jubileuszu 80-lecia Andrzeja Wajdy, Warszawa, 6 marca 2006 Odcisk dłoni i podpis F. Pieczki w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd

Franciszek Maksymilian Pieczka (ur. 18 stycznia 1928 w Godowie) – polski aktor teatralny, filmowy i dubbingowy, kawaler Orderu Orła Białego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się i wychowywał w Godowie, wsi położonej w powiecie wodzisławskim na Górnym Śląsku. Jest synem Walerii[1] (Waleski)[2] i Franciszka (seniora), który brał udział w powstaniach śląskich na ziemi wodzisławskiej. Był najmłodszy z sześciorga rodzeństwa[3]. Aktor przed wybuchem II wojny światowej był organistą w miejscowym kościele, pracował na roli[4] i wypasał krowy na łąkach położonych wzdłuż Olzy i jej dopływu, Lesznicy. Od najmłodszych lat interesował się kinem. Chodził pieszo na seanse kinowe do oddalonego o kilka kilometrów Wodzisławia Śląskiego, a później (po jej przyłączeniu do Polski w 1938 r.) również do pobliskiej Zawady[5].

Po II wojnie światowej studiował aktorstwo.

Absolwent PWST w Warszawie (1954). Debiutował w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze. Potem przeniósł się do prowadzonego przez Krystynę Skuszankę Teatru Ludowego w Nowej Hucie, gdzie występował w latach 1955–1964. W latach 1974–2015 aktor Teatru Powszechnego w Warszawie.

Zagrał w ponad stu filmach, zarówno polskich, jak i zagranicznych. W pamięci widzów zapisał się kreacjami w obrazach: "Ziemia obiecana", "Potop", "Quo vadis", "Konopielka" czy "Jańcio Wodnik". Dużą popularność i sympatię zyskał dzięki roli Gustlika w serialu "Czterej pancerni i pies".

Występował m.in. w spektaklach Konrada Swinarskiego, Jerzego Jarockiego i Zygmunta Huebnera. Za tytułową kreację w "Jańciu Wodniku" z 1993 otrzymał wiele nagród, m.in. na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz na Międzynarodowym Festiwal Filmów Słowiańskich i Prawosławnych w Moskwie. Występował w takich filmach jak "Dwa księżyce", "Szabla od komendanta" czy "Historia kina w Popielawach". W 2008 stworzył kreację Ala Lewisa w przedstawieniu "Słoneczni chłopcy" Neila Simona w reżyserii Macieja Wojtyszki, na deskach Teatru Powszechnego, za którą otrzymał nagrodę im. Cypriana Norwida.

Za poszczególne role, a także wkład w rozwój sztuki teatralnej i filmowej był wielokrotnie nagradzany i odznaczany[6].

Żoną aktora przez 50 lat była Henryka, która zmarła w 2004[3].

Franciszek Pieczka jest honorowym obywatelem gminy Godów (tytuł honorowego obywatela został przyznany w drodze uchwały nr XIX/165/08 Rady Gminy Godów z dnia 26 czerwca 2008 r.)[7].

W 2016 r. wspomógł akcję walki ze smogiem na rodzinnym Górnym Śląsku, występując w klipie filmowym pt. Nie truj sąsiada! nagranym wspólnie z miastem Wodzisław Śląski[8].

11 listopada 2017 został odznaczony najwyższym polskim odznaczeniem państwowym, Orderem Orła Białego[9].

Filmografia | edytuj kod

Lektor | edytuj kod

  • 2020: Falenicka Atlantyda
  • 2020: Dialog. Życie zapisane w listach

Użyczył głosu | edytuj kod

Nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Franciszek Pieczka odbiera gratulacje po odznaczeniu Orderem Orła Białego (2017)

Przypisy | edytuj kod

  1. AnnaA. Malinowska AnnaA., Nie Gustlik, nie Japycz, ino synek z Godowa, katowice.wyborcza.pl, 19 stycznia 2018 [dostęp 2019-01-22] .
  2. „Jestem śląskie dziecko”. Franciszek Pieczka, słynny aktor z Godowa, kończy dziś 91 lat! [wywiad], www.nowiny.pl, 18 stycznia 2019 [dostęp 2019-01-22] .
  3. a b Tygodnik „Życie na Gorąco” nr 24, 14 czerwca 2012, s. 30–31.
  4. A w sercu zawsze Godów; Nowiny.rybnik.pl.
  5. Dariusz Domański, „Franciszek Pieczka”, Kraków-Godów 2013.
  6. Zagrał w ponad stu filmach. Franciszek Pieczka skończył 90 lat, PolskieRadio.pl [dostęp 2021-02-20] .
  7. Honorowi obywatele. Godow.pl. [dostęp 2017-05-23].
  8. Nie truj sąsiada! – spot z udziałem Franciszka Pieczki w serwisie YouTube
  9. Prezydent wręczył Ordery Orła Białego. Wśród uhonorowanych Franciszek Pieczka, Onet Kultura, 11 listopada 2017 [dostęp 2020-07-18]  (pol.).
  10. Żywot Mateusza; akademiapolskiegofilmu.pl [dostęp 2010-10-22].
  11. Odznaczenia dla wybitnych twórców i działaczy kultury. „Dziennik Polski”. Nr 175 (9456), s. 2, 26 lipca 1974. 
  12. Kto jest kim w Polsce 1989, Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1989, s. 1008-1009.
  13. Wielki Splendor – nagrody Teatru Polskiego Radia wręczone. prsa.pl, 2008-12-01. [dostęp 2010-12-06].
  14. M.P. z 1998 r. nr 7, poz. 153.
  15. Gloria Artis dla Jadwigi Barańskiej i Franciszka Pieczki. Życie Warszawy.pl, 2008-10-29. [dostęp 2012-11-26].
  16. M.P. z 2011 r. nr 32, poz. 384.
  17. Prezydent odznaczył ludzi kultury. prezydent.pl, 17 stycznia 2011.
  18. Prezydent wręczył odznaczenia na Zamku Królewskim. prezydent.pl, 3 maja 2011. [dostęp 2012-05-12].
  19. Franciszek Pieczka laureatem Orła za Osiągnięcia Życia. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. [dostęp 2019-01-05].
  20. Relacja z gali wręczenia nagrody im. Juliusza Ligonia. civitaschristiana.pl.
  21. Franciszek Pieczka otrzymał nagrodę Lux ex Silesia. wodzislawslaski.naszemiasto.pl. [dostęp 2015-08-18].
  22. M.P. z 2018 r. poz. 40
  23. Prezydent wręczył Ordery Orła Białego. prezydent.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-11].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Franciszek Pieczka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy