Franciszek Szafran


Franciszek Szafran w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franciszek Szafran (ur. 16 lutego 1890 w Odrzykoniu, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – polski prawnik z tytułem doktora, sędzia, kapitan rezerwy pospolitego ruszenia Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 16 lutego 1890 w Odrzykoniu jako syn Piotra (tamtejszy rolnik) i Anny z domu Szafran[1][2][3]. Kształcił się w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku, gdzie w 1908 ukończył VII klasę[4]. Przed I wojną światową ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie, uzyskując tytuł naukowy doktora.

W końcu 1918 współorganizował w randze porucznika tzw. kompanię krośnieńską, utworzoną w celu odsieczy oblężonego Lwowa. Franciszek Szafran był w niej dowódcą aż do czasu objęcia w niej kierownictwa przez porucznika Stanisława Maczka, późniejszego generała. Na przełomie 1918/1919 roku podczas wojny polsko-ukraińskiej uczestniczył w walkach z Ukraińcami pod Ustrzykami i Chyrowem, gdzie został ciężko ranny. Został awansowany do stopnia kapitana w Korpusie Oficerów Piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 oraz otrzymał lokatę 348[5][6].. W 1921 został przeniesiony do pospolitego ruszenia z przydziałem do kadry Okręgu Korpusu Nr I. Pozostawał oficerem rezerwowym pospolitego ruszenia 2 pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku[7][8]. W 1934 jako kapitan rezerwy piechoty był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr I jako oficer przewidziany do użycia w czasie wojny i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III[9].

W okresie II Rzeczypospolitej był sędzią Trybunału Apelacyjnego, Sądu Najwyższego, Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Autor publikacji z dziedziny prawa[3], m.in. Działalność władz ziemskich a hipoteka i kataster (1930)[10]. Zamieszkiwał w Warszawie przy ulicy Filtrowej 68.

Po wybuchu II wojny światowej w stopniu kapitana rezerwy uczestniczył w kampanii wrześniowej. Po dostaniu się do niewoli radzieckiej był jeńcem obozu w Kozielsku[3] Po agresji ZSRR na Polskę w dniu 17 września, został aresztowany przez Sowietów, po czym był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. Na wiosnę został przetransportowany do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane pod numerem 770 w toku ekshumacji prowadzonych przez Niemców (dosłownie określony jako Franciczek Szafran; przy zwłokach zostały odnalezione legitymacja, karta na broń, wizytówki, książeczka oficerska, dzienniczek)[11][12], gdzie został pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Upamiętnienie | edytuj kod

Kamień przy Dębie Pamięci honorującym Franciszka Szafrana w Sanoku

Podczas „Jubileuszowego Zjazdu Koleżeńskiego b. Wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej Matury” 21 czerwca 1958 jego nazwisko zostało wymienione w apelu poległych w obronie Ojczyzny w latach 1939-1945[13] oraz na ustanowionej w budynku gimnazjum tablicy pamiątkowej poświęconej poległym i pomordowanym absolwentom gimnazjum[14].

W 1962 Franciszek Szafran został upamiętniony wśród innych osób wymienionych na tablicy Mauzoleum Ofiar II Wojny Światowej na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło awansował go pośmiertnie do stopnia majora[15]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[16].

18 kwietnia 2009, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w tzw. Alei Katyńskiej na Cmentarzu Centralnym w Sanoku zostało zasadzonych 21 Dębów Pamięci[17][18], w tym upamiętniający Franciszka Szafrana (zasadzenia dokonał Andrzej Brygidyn, autor publikacji pt. "Sanocka Lista Katyńska")[19][20][21].

13 kwietnia 2011 w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” w szkole podstawowej w Bratkówce odsłonięto tablicę pamiątkową i nieopodal posadzono Dąb Pamięci honorujący Franciszka Szafrana[22][23] (w uroczystości uczestniczyli m.in. jego bratanica Helena Nawrocka i bratanek Franciszek Szafran)[24].

Odznaczenie | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1906/1907 (zespół 7, sygn. 42). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 751.
  2. Inne źródła podały miejsce urodzenia Sanok - tablica informacyjna przy Pomniku Golgota Wschodu na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.
  3. a b c SZAFRAN Franciszek, major. katyn-pamietam.pl. [dostęp 27 grudnia 2013].
  4. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 68.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 476.
  6. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 417.
  7. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 380.
  8. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 329.
  9. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 253, 830.
  10. Działalność władz ziemskich a hipoteka i kataster. books.google.pl. [dostęp 27 grudnia 2013].
  11. Katyń według źródeł niemieckich - 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 22 lutego 2014].
  12. Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 158. ISBN 83-7001-294-9.
  13. Józef Stachowicz: Diariusz zjazdu. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 68.
  14. Zjazd w fotografii. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 231.
  15. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  16. Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 5 sierpnia 2014].
  17. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 17.
  18. Krystyna Chowaniec. Uroczystości dnia Katyńskiego w Sanoku. „Góra Przemienienia”, s. 4-13, Nr 17 (299) z 26 kwietnia 2009. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku
  19. Uroczystości Dnia Katyńskiego w Sanoku. ko.rzeszow.pl. [dostęp 27 grudnia 2013].
  20. Marian Struś. Sanok nie zapomni. „Tygodnik Sanocki”, s. 1, 6, Nr 17 (911) z 24 kwietnia 2009. 
  21. Krystyna Chowaniec: Dęby Pamięci. Sanok: Komenda Hufca ZHP Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego, 2010, s. 47. ISBN 978-83-931109-3-3.
  22. "KATYŃ - PAMIĘTAMY" - UROCZYSTOŚĆ POSADZENIA DĘBU PAMIĘCI MAJORA FRANCISZKA SZAFRANA PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ W BRATKÓWCE. wojaszowka.pl, 15 kwietnia 2011. [dostęp 27 grudnia 2013].
  23. „ Katyń – pamiętamy” - uroczystość posadzenia Dębu Pamięci majora Franciszka Szafrana przy Szkole Podstawowej w Bratkówce. sp.bratkowka.w.interia.pl, 15 kwietnia 2011. [dostęp 27 grudnia 2013].
  24. „KATYŃ - PAMIĘTAMY” - uroczystość posadzenia Dębu Pamięci majora Franciszka Szafrana przy Szkole Podstawowej w Bratkówce. „Miesięcznik informacyjny Gminy Wojaszówka”, s. 2, Nr 50 (maj 2011). Gmina Wojaszówka

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Franciszek Szafran" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy