Franciszek Ziejka


Franciszek Ziejka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franciszek Ziejka (ur. 3 października 1940 w Radłowie, zm. 19 lipca 2020 w Krakowie) – polski historyk literatury, profesor nauk humanistycznych, w latach 1999–2005 rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 2005–2020 przewodniczący Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Po uzyskaniu matury w Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki w Radłowie[1] w latach 1958–1963 studiował filologię polską na UJ pod kierunkiem Wacława Kubackiego. Był słuchaczem wykładów m.in. takich uczonych jak Zenon Klemensiewicz, Henryk Markiewicz czy Kazimierz Wyka[1]. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Katedrze Historii Literatury Polskiej w Instytucie Filologii Polskiej tej uczelni. W 1971 uzyskał stopień naukowy doktora, broniąc rozprawy poświęconej symbolice Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W 1982 habilitował się na podstawie pracy zatytułowanej Złota legenda chłopów polskich. W 1991 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych i objął stanowisko profesora nadzwyczajnego. W 1998 został profesorem zwyczajnym.

Był delegowany do pracy na uniwersytetach w państwach europejskich: w latach 1970–1973 prowadził lektorat języka polskiego i wykładał literaturę polską na Université de Provence Aix-Marseille I, w latach 1979–1980 był wykładowcą na Uniwersytecie Lizbońskim, gdzie z jego inicjatywy powstał pierwszy w Portugalii lektorat języka i kultury polskiej, a w latach 1984–1988 wykładał w Institut national des langues et civilisations orientales w Paryżu.

W 1989 został wicedyrektorem Instytutu Filologii Polskiej, w latach 1990–1993 pełnił przez jedną kadencję funkcję dziekana Wydziału Filologicznego, a następnie przez dwie kadencje był prorektorem UJ do spraw ogólnych. Objął też kierownictwo Katedry Historii Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski.

W 1999 został wybrany na rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, którą to funkcję sprawował przez dwie kadencje do 2005, kiedy to zastąpił go Karol Musioł. Podczas sprawowania tej funkcji był m.in. przewodniczącym Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa, wiceprzewodniczącym i następnie przewodniczącym (2002–2005) Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, członkiem Narodowej Rady Integracji Europejskiej przy Prezesie Rady Ministrów oraz członkiem Komitetu Polska w Zjednoczonej Europie przy prezydium PAN. W trakcie jego pierwszej kadencji doszło do uchwalenia przez Sejm ustawy o współfinansowaniu budowy Kampusu 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego z budżetu państwa. Franciszek Ziejka w 1996 został członkiem Wydziału I Filologicznego Polskiej Akademii Umiejętności. Był również członkiem polskiego PEN Clubu.

W 2005 objął funkcję przewodniczącego Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK). W 2009 był inicjatorem umieszczenia Panteonu Narodowego w podziemiach kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła przy ul. Grodzkiej w Krakowie[1].

Pierwsze publikacje, poświęcone tematyce kulturalnej, zamieszczał w wydawanym w Krakowie tygodniku „Wieści”. Jego debiutem naukowym była rozprawa drukowana w „Pamiętniku Literackim” pt. Kraszewski i Muzeum Narodowe Polskie w Raperswilu (1966)[1]. W następnych latach był autorem i redaktorem licznych publikacji naukowych, m.in. W kręgu mitów polskich (1977, drukowana wersja rozprawy doktorskiej), Złota legenda chłopów polskich (1984, drukowana wersja dysertacji habilitacyjnej), Paryż młodopolski (1993), Poeci, misjonarze, uczeni. Z dziejów kultury i literatury polskiej (1998). Napisał również kilka sztuk teatralnych zaprezentowanych przez Teatr Faktu Telewizji Polskiej, m.in. Narodziny legendy (1988), Polski listopad (1989), Traugutt (1991). Jest też twórcą kilku słuchowisk radiowych (Kamienna księga dziejów, A stało się to w zapusty i innych).

Zmarł 19 lipca 2020 w Krakowie po długiej chorobie[2][3]. Został pochowany na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Publikacje | edytuj kod

  • W kręgu mitów polskich, Wyd. Literackie, Kraków 1977
  • Studia polsko-prowansalskie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1977
  • Moje spotkania z Portugalią, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1983
  • Złota legenda chłopów polskich, PIW, Warszawa 1984
  • Dialog serdeczny (krytyczne wydanie korespondencji Władysława Orkana z matką Katarzyną Smreczyńską), Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1988
  • Paryż młodopolski, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1993
  • Nasza rodzina w Europie. Studia i szkice, Universitas, Kraków 1995
  • Poeci, misjonarze, uczeni. Z dziejów kultury i literatury polskiej, Universitas, Kraków 1998
  • Mythes polonais. Autour de „La Noce” de Stanisław Wyspiański, Presses Universitaires du Septentrion, Villeneuve-d’Ascq 2001
  • Gaudium veritatis, Wyd. UMCS, Lublin 2005
  • Odkrywanie świata. Rozmowy i szkice, Księgarnia Akademicka, Kraków 2010
  • Serce Polski. Szkice krakowskie, Księgarnia Akademicka, Kraków 2010

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Ordery i odznaczenia
Nagrody i wyróżnienia
Doktoraty honoris causa

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Stefan Zabierowski. Pożegnanie profesora Franciszka Ziejki. „Śląsk”. Nr 9 (300). R. XXVI, s. 22–23, wrzesień 2020. 
  2. Zmarł prof. Franciszek Ziejka. Był rektorem UJ w latach 1999–2005. uj.edu.pl, 19 lipca 2020. [dostęp 2020-07-19].
  3. Zmarł profesor Franciszek Ziejka, były rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Miał 79 lat. tvn24.pl, 19 lipca 2020. [dostęp 2020-07-20].
  4. Odznaczenia i nominacje profesorskie. prezydent.pl, 3 października 2012. [dostęp 2012-10-03].
  5. M.P. z 2012 r. poz. 815
  6. M.P. z 2003 r. nr 55, poz. 855
  7. M.P. z 1997 r. nr 86, poz. 869
  8. Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2019-10-22].
  9. Diário Oficial da União (DOU) (port.). jusbrasil.com.br, 18 kwietnia 2002. [dostęp 2014-06-22].
  10. Prof. Franciszek Ziejka otrzymał Order Legii Honorowej. wp.pl, 27 marca 2006. [dostęp 2012-10-03].
  11. Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas (port.). dre.pt, 26 lutego 2009. [dostęp 2012-10-03].
  12. Nagroda im. Kazimierza Wyki: Laureat 1999. malopolskanagroda.pl. [dostęp 2014-05-18].
  13. Krakowska Książka Miesiąca – Listopad 2008. lamelli.com.pl. [dostęp 2012-10-03].
  14. Honorowi Obywatele Tarnowa. tarnow.pl. [dostęp 2012-10-03].
  15. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 123–125. ISBN 83-909787-8-4. [dostęp 2020-07-19].
  16. Małopolanie Roku. sgpm.krakow.pl. [dostęp 2012-10-03].
  17. Prof. Franciszek Ziejka profesorem honorowym UJ. wyborcza.pl, 7 listopada 2012. [dostęp 2012-10-23].
  18. Pro Masovia – 2012 r.. mazovia.pl. [dostęp 2018-06-07].
  19. Doktorzy honoris causa UMCS. umcs.lublin.pl. [dostęp 2012-10-03].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Franciszek Ziejka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy