Francuski kalendarz rewolucyjny


Francuski kalendarz rewolucyjny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Francuski kalendarz rewolucyjny na rok II (1793-1794) Pierwszy egzemplarz francuskiego kalendarza rewolucyjnego

Francuski kalendarz rewolucyjny, wł. francuski kalendarz republikański[a] (fr. calendrier républicain, calendrier révolutionnaire français) – kalendarz wprowadzony 5 października 1793 przez Konwent republikański w rewolucyjnej Francji. Obszerną instrukcję uzupełniającą wydano 24 listopada 1793. Napoleon Bonaparte 9 września 1805 podpisał akt prawny przywracający kalendarz gregoriański od 1 stycznia 1806 (11 Nivôse roku XIV)[1]. Wprowadzony jeszcze, ale na krótko w 1871 przez Komunę Paryską (miesiące germinal i floréal roku LXXIX). Projekt kalendarza opracował Gilbert Romme, a nazwy miesięcy i dni wymyślił poeta Philippe Fabre d’Églantine. Era chrześcijańska zastąpiona została erą republikańską.

Lata liczono od 22 września 1792, daty ustanowienia pierwszej republiki francuskiej. Co czwarty rok miał być przestępnym, ale w praktyce starano się utrzymać początek roku w dniu równonocy jesiennej. Długość roku pozostała ta sama co w kalendarzu gregoriańskim. Rok zawierał 12 miesięcy po 30 dni plus 5 (6 w latach przestępnych) dodatkowych dni świątecznych, tak zwanych Dni Sankiulotów (les Sans-cullotides). Czteroletni cykl nazwano Francjadą (le franciade) na wzór olimpiady.

Na miejsce świąt kościelnych wprowadzono święta narodowe z dniem zdobycia Bastylii jako najważniejszym. Każdy dzień w roku został nazwany na cześć zwierząt, roślin, narzędzi pracy, minerałów czy też zjawisk.

Podstawą kalendarza był almanach napisany w 1788 przez Pierre Sylvain Maréchala pt. Kalendarz dzielnych ludzi (ang. Dictionary of Notables)[2][3].

Spis treści

Dni dekady | edytuj kod

Miesiąc, zamiast na tygodnie, podzielono na 3 dekady – po 10 dni. Każdy z dziesięciu dni nazywany był po prostu liczebnikami porządkowymi:

  • primidi (pierwszy dzień),
  • duodi (drugi dzień),
  • tridi (trzeci dzień),
  • quartidi (czwarty dzień),
  • quintidi (piąty dzień),
  • sextidi (szósty dzień),
  • septidi (siódmy dzień),
  • octidi (ósmy dzień),
  • nonidi (dziewiąty dzień)
  • décadi (dziesiąty dzień).

Dziesiąty dzień był świętem. W kwietniu 1802 zniesiono podział na dekady jako uciążliwy dla społeczeństwa.

Planowany był także podział doby na 10 godzin, godziny na 100 minut po 100 sekund. Nowa godzina liczyłaby 144 dawne minuty, nowa minuta 86,4 dawnych sekund zaś nowa sekunda 0,864 dawnej.

Miesiące | edytuj kod

Jesień (nazwy miesięcy kończą się na -aire):

  • Vendémiaire (od łacińskiego vindemia – pl. winobranie) – od 22 września do 21 października
  • Brumaire (od francuskiego brume – pl. gęsta mgła) – od 22 października do 20 listopada
  • Frimaire (od francuskiego frimas – pl. mróz) – od 21 listopada do 20 grudnia

Zima (nazwy miesięcy kończą się na -ôse):

  • Nivôse (od łacińskiego nivosus – pl. śnieżny) – od 21 grudnia do 19 stycznia
  • Pluviôse (od łacińskiego pluviosus – pl. deszczowy) – od 20 stycznia do 18 lutego
  • Ventôse (od łacińskiego ventosus – pl. wietrzny) – od 19 lutego do 20 marca

Wiosna (nazwy miesięcy kończą się na -al):

  • Germinal (od łacińskiego germen – pl. kiełek) – od 21 marca do 19 kwietnia
  • Floréal (od łacińskiego flos – pl. kwiat) – od 20 kwietnia do 19 maja
  • Prairial (od francuskiego prairie – pl. łąka) – od 20 maja do 18 czerwca

Lato (nazwy miesięcy kończą się na -dor):

  • Messidor (od łacińskiego messis – pl. żniwa) – od 19 czerwca do 18 lipca
  • Thermidor (od greckiego thermos – pl. gorący) – od 19 lipca do 17 sierpnia
  • Fructidor (od łacińskiego fructus – pl. owoce) – od 18 sierpnia do 16 września

Nazwy dni | edytuj kod

Jesień | edytuj kod

Zima | edytuj kod

Wiosna | edytuj kod

Lato | edytuj kod

Dni Sankiulotów | edytuj kod

  • La Fête de la Vertu (Święto Cnoty) – 17 września
  • La Fête du Génie (Święto Talentu) – 18 września
  • La Fête du Travail (Święto Pracy) – 19 września
  • La Fête de l’Opinion (Święto Opinii) – 20 września
  • La Fête des Récompenses (Święto Nagród) – 21 września
  • La Fête de la Révolution (Święto Rewolucji) – dzień uzupełniający, występujący w latach przestępnych.

Podział roku na 12 równych miesięcy i dni dodatkowe przypominał kalendarz egipski.

Uwagi | edytuj kod

  1. Nazwa „rewolucyjny” nigdy nie była używana we Francji.

Przypisy | edytuj kod

  1. Chris Cook, John Stevenson, Leksykon nowożytnej historii Europy 1763-1999, Warszawa 2000, s. 63.
  2. Pierre-Sylvain Marechal (French poet) – Britannica Online Encyclopedia.
  3. Andrzej Nowicki, Wypisy z historii krytyki religii, Warszawa 1962, s. 227.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Francuski kalendarz rewolucyjny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy