Frankistowskie obozy koncentracyjne


Frankistowskie obozy koncentracyjne w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Szkic obozu koncentracyjnego w Miranda de Ebro Pomnik poświęcony pamięci ofiar frankistowskich obozów koncentracyjnych Heinrich Himmler i Karl Wolff w czasie spotkania z Francisco Franco w roku 1940 Hiszpańscy więźniowie witają amerykańską 11 Dywizję Pancerną wyzwalającą obóz koncentracyjny Mauthausen, w tle baner w języku hiszpańskim „Hiszpanie antyfaszyści witają wyzwolicieli”. Zdjęcie zostało wykonane w dniu 6 maja 1945

Frankistowskie obozy koncentracyjne (hiszp. Campos de concentración franquistas) – obozy koncentracyjne działające w Hiszpanii w czasie wojny domowej i po niej (pomiędzy 1936 a 1947). Obozy były częścią „białego terroru”.

Powstanie obozów, charakter | edytuj kod

Pierwszy obóz koncentracyjny powstał w 1936 w zamku El Hecho w Ceucie[1], ostatni znajdujący się w Miranda del Ebro został zlikwidowany dopiero w roku 1947[2]. Frankistowskie obozy koncentracyjne, zarówno stałe, jak i tymczasowe, prowadzone były przez Urząd Zmilitaryzowanych Kolonii Karnych (hiszp. Servicio de Colonias Penitenciarias Militarizadas). Przetrzymywano w nich bez wyroku sądowego republikanów, opozycjonistów politycznych, jak też homoseksualistów, a także pospolitych przestępców. Od 1940 obozy koncentracyjne podlegały generałowi Camili Alonso Vedze. Obozy zostały utworzone z myślą o jeńcach republikańskich, ci republikanie którzy nie podporządkowali się reżimowi byli mordowani na miejscu[3]. Dzieci więźniów politycznych były często trwale odbierane rodzicom, współcześnie mówi się o 30 tys. przypadków uprowadzeń[4]. W przypadku ucieczek więźniów republikańskich, wyrok wykonywano na członkach rodziny uciekiniera[5]. Zmuszani do pracy więźniowie[6] budowali: Valle de los Caídos[7] i Canal del Bajo Guadalquivir.

Udział Niemców | edytuj kod

Już powstały w 1937 obóz w Miranda de Ebro, został oparty na modelu zastosowanym w III Rzeszy. Obóz był wprowadzony przy wsparciu SS i Gestapo, a jego naczelnikiem został gestapowiec Paul Winzer[8]. Po porozumieniu, które zawarli Severiano Martínez Anido i Heinrich Himmler w dniu 31 lipca 1938, obydwie strony zobowiązały się do ekstradycji „przestępców politycznych” oraz zwiększono zakres współpracy między reżimem frankistowskim a tajnymi służbami Hitlera – porozumienie w praktyce doprowadziło do zwiększenia liczby funkcjonariuszy Sicherheitsdienst na terenie Hiszpanii[9][10]. W 1940, Heinrich Himmler i Karl Wolff złożyli wizytę w Hiszpanii. Wizyta miała dwa główne cele: przejęcie jeńców niemieckich i współpracę przy eliminacji potencjalnych alianckich szpiegów w kraju. Oprócz tego Himmler odwiedził obóz koncentracyjny w Miranda de Ebro.

Hiszpanie a niemieckie obozy koncentracyjne | edytuj kod

Po zajęciu Francji przez nazistowskie Niemcy, stojący na czele dyktatury Francisco Franco zachęcał hitlerowców do umieszczania przebywających w kraju republikanów w obozach koncentracyjnych. Niemcy w odpowiedzi na apel generała Franco wysłali ich do obozów koncentracyjnych w Dachau, Buchenwaldzie, Bergen-Belsen, Sachsenhausen, Auschwitz-Birkenau, Flossenbürgu i Mauthausen-Gusen. Z łącznej sumy 7 000 lub 10 000 republikanów przebywających w nazistowskich obozach koncentracyjnych, przeżyło około 2 000. Nieliczni, którzy przeżyli niewolę nazistowską, nigdy już nie mogli powrócić do Hiszpanii[11].

Postawa wobec Żydów | edytuj kod

W 1941, Państwo Hiszpańskie przygotowało listę wszystkich 6 000 Żydów znajdujących się na jego terytorium i przekazało ją szefowi SS i Gestapo Heinrichowi Himmlerowi[12][13], jednak nie wydało ich Niemcom i umożliwiło im przeżycie[13]. Generał Franco w 1944 osobiście interweniował w Berlinie w sprawie około 400 Sefardyjczyków uwięzionych w obozie koncentracyjnym w Bergen-Belsen, co uratowało im życie. Wynikało to z faktu nadania w 1924 wszystkim europejskim Sefardyjczykom obywatelstwa hiszpańskiego. Po jego śmierci w nowojorskiej synagodze odprawiono modły za jego duszę. Ambasador Izraela w Madrycie Szelomo Ben Ammi powiedział w 1991: „Hiszpania uratowała więcej Żydów niż wszystkie kraje demokratyczne razem wzięte”[14]. Co prawda po kapitulacji III Rzeszy w 1945 rząd hiszpański zniszczył wiele dokumentów potwierdzających jego współpracę z nazistami, to znalezione w 2010 dokumenty potwierdzają że frankiści współpracowali z Himmlerem przy próbie ustalenia miejsc pobytu Żydów nawróconych na chrześcijaństwo, a przedstawiciele władz lokalnych mieli zlokalizować Żydów sefardyjskich którzy mogli powrócić do Hiszpanii[12].

Polacy w obozach koncentracyjnych | edytuj kod

W obozie Miranda de Ebro internowano wielu uchodźców polskich, którzy nielegalnie przekraczali granicę francusko-hiszpańską po upadku Francji i przez cały okres 1940–1944. Ich liczba szacowana jest na 1200–2000 osób[15]. W Miranda de Ebro więziony był m.in. Antoni Kępiński, który dostał się do niewoli wraz z grupą Polaków która po kapitulacji Francji przekroczyła Pireneje[16]. Większość z polskich więźniów obozów koncentracyjnych trafiło do obozu w Miranda de Ebro. Franco zwalniał ich jednak stopniowo i nie wydawał Niemcom, mimo nacisków dyplomacji berlińskiej. Władze hiszpańskie pozwalały także na działalność Polskiego Czerwonego Krzyża i organizacji związanych z rządem polskim w Londynie[17].

Liczba jeńców | edytuj kod

Według Javiera Rodrigi (2006) pomiędzy 1936 a 1942 przez frankistowskie obozy koncentracyjne przewinęło się około pół miliona ludzi. Według Stanleya G. Payne’a po zwycięstwie Franco w więzieniach i obozach pracy znalazło się 270 000 republikanów, z których zwolniono 220 000 w ciągu pięciu lat[18]. Brytyjski historyk Antony Beevor określa liczbę ofiar obozów koncentracyjnych, określając je jako „frankistowski gułag” na 190 000 osób a liczbę osób zabitych w wyniku egzekucji na 30 000[19]. Wykopaliska i identyfikacje ofiar rozpoczęto w obozie Burgos, gdzie znaleziono w sumie 30 000 zwłok w masowych grobach[20]. Po roku 1938 wielu internowanych kombatantów Brygad Międzynarodowych zostało, przy wsparciu hitlerowców, poddanych eksperymentom pseudomedycznym przeprowadzonym w celu zbadania rzekomych deformacji fizycznych i psychicznych[21]. Ci republikanie którzy zostali uznani przez reżim za winnych najgorszych okrucieństw rewolucyjnych nie objęła amnestia, ścigano ich do roku 1959[22].

Niektóre z obozów koncentracyjnych | edytuj kod

  • Campo de Los Merinales en Sevilla
  • Hospital de San Marcos en León (7000 mężczyzn, 300 kobiet pomiędzy 1936 a 1939)
  • Campo de concentración de Miranda de Ebro
  • Campo de concentración de Castuera
  • Campo de la península de Llevant Mallorca
  • Campo de Formentera
  • Campo de concentración de La Isleta Gran Canaria
  • Campo de concentración de Lazareto de Gando Gran Canaria
  • Cartuja de Porta Coeli (klasztor, 4400 osób, w latach 1939-41)

Przypisy | edytuj kod

  1. Beevor, Antony. The Battle for Spain. The Spanish Civil War, 1936–1939. Penguin Books. 2006. London. str. 64.
  2. Preston, Paul. The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge. Harper Perennial. 2006. London. str. 309.
  3. Preston, Paul. The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge. Harper Perennial. 2006. str. 308.
  4. Angela Cenarro: Zaragoza. In: Carme Molinero, Margarida Sala, Jaume Sobrequés (Hrsg.): Una inmensa prisión. Los campos de concentración y las prisiones durante la guerra civil y el franquismo. Crítica, Barcelona 2003.
  5. Sender Barayón, Ramon. A death in Zamora. Calm unity press. 2003. str. 232.
  6. Graham, Helen. The Spanish Civil War. A very short introduction. Oxford University Press. 2005. s. 131.
  7. Preston, Paul. The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge. Harper Perennial. 2006. London. s. 313.
  8. Martin Schumacher (Hrsg.): M.d.R. Die Reichstagsabgeordneten der Weimarer Republik in der Zeit des Nationalsozialismus. Politische Verfolgung, Emigration und Ausbürgerung 1933−1945. Droste-Verlag, Düsseldorf 1991, ​ISBN 3-7700-5162-9​, str. 109.
  9. Birgit Aschmann: Treue Freunde, str. 410.
  10. Fremde Freiheit w internetowym wydaniu „Zeit”
  11. Beevor, Antony. The Battle for Spain; The Spanish Civil War 1936–1939. Penguin Books. 2006. London. str. 419.
  12. a b WWII document reveals: General Franco handed Nazis list of Spanish Jews
  13. a b Franco drew up list of 6,000 Jews in Spain for Hitler
  14. A. Bachoud “Franco” s. 215-216; R. Casas de la Vega “Franco, żołnierz” s. 311, 358-359; P. Skibiński “Państwo generała Franco” s. 96; tenże “Dyktator Demokracji” s. 87-89.
  15. Różnice szacunków wynikają z posługiwania się fałszywymi obcymi paszportami.
  16. Od 1 października 1940 do 20 marca 1943
  17. Chodakiewicz, op. cit., s. 155.
  18. Marek Chodakiewicz: Zagrabiona pamięć. Wojna w Hiszpanii (1936–1939). Warszawa: Fronda, 2010, s. 84. ISBN 978-83-62268-08-5.
  19. Trupy w szafach Europy. polityka.pl.
  20. Rodrigo, J. (2006). Internamiento y trabajo forzoso: los campos de concentración de Franco. Hispania Nova, Revista de historia contemporánea, vol. 6, Separata
  21. Javier Bandrés, Rafael Llavona: La psicología en los campos de concentración de Franco. In: Psicothema ISSN 0214-9915, Vol. 8, Nº. 1, 1996 , str. 1-11.
  22. Chodakiewicz, op. cit., s. 84-85.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Frankistowskie obozy koncentracyjne" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy