Góry Opawskie


Góry Opawskie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Góry Opawskie (cz. Zlatohorská vrchovina, dawniej Severní podhoří Hrubého Jeseníku, Jindřichovské podhoří lub Opavská vrchovina[1], niem. Zuckmanteler Bergland, Oppagebirge) (332.63) – mezoregion wchodzący w skład pasma górskiego Jesioników (cz. Jeseníky), w Sudetach Wschodnich, w Czechach i częściowo w Polsce z najwyższym szczytem: Příčný vrch (pol. Góra Poprzeczna), położonym na terenie Czech. Za najwyższą górę polskiej części Gór Opawskich przyjmuje się Biskupią Kopę[a].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

W Czechach Góry Opawskie graniczą: od zachodu z Przedgórzem Paczkowskim (cz. Žulovská pahorkatina) i Górami Złotymi (cz. Rychlebské hory), od południowego zachodu z Wysokim Jesionikiem (cz. Hrubý Jeseník) i od południa z Niskim Jesionikiem (cz. Nízký Jeseník).

Natomiast w Polsce Góry Opawskie ograniczone są krętą linią: GłuchołazyMoszczankaŁąka PrudnickaPrudnikTrzebinaSkrzypiecKrzyżkowiceDobieszówMokreZopowyZubrzyceLewiceMichałkowiceBliszczyce. Graniczą tu z Płaskowyżem Głubczyckim, a na północnym zachodzie z Przedgórzem Paczkowskim. Masyw Hranicznego Wierchu oddzielony jest od pozostałej polskiej części Gór Opawskich granicą państwową, która ma tu wyjątkowo zawikłany przebieg. Jest to najdalej na wschód położony na obszarze Polski fragment Sudetów.

Rzeźba terenu | edytuj kod

Szczyty | edytuj kod

Příčný vrch najwyższy szczyt Gór Opawskich Widok na szczyt góry Zlatý Chlum Biskupia Kopa najwyższy szczyt polskiej części Gór Opawskich Widok z miejscowości Dolní Údolí na Zámecký pahorek Widok z Wieszczyny na Srebrną Kopę Widok z drogi Město AlbrechticeTřemešná na Graniczną Górę

Przełęcze | edytuj kod

Widok z przełęczy Prameny Opavice na szczyt Hornické skály

Miejscowości | edytuj kod

Pokrzywna – miejscowość wypoczynkowa w Górach Opawskich Osada letniskowa Rejvíz

Polski obszar Gór Opawskich | edytuj kod

Kaplica na szczycie Przedniej Kopy

Polski obszar Gór Opawskich składa się z następujących części:

Masyw Parkowej Góry jest położony na południowy zachód od Głuchołaz. Od północy, od Przedgórza Paczkowskiego oddziela go przełomowa dolina Białej Głuchołaskiej, od wschodu, od masywów Biskupiej Kopy i Olszaka, szerokie obniżenie potoku Klenicy z miejscowością Konradów. Rozciąga się z północy na południe z następującymi szczytami: Przednią Kopą (495 m n.p.m.), Średnią Kopą (543 m n.p.m.) i Tylną Kopą (535 m n.p.m.). Pasmo prawie w całości porośnięte lasami. Na Przedniej Kopie znajduje się kaplica. Kiedyś było tu schronisko, potem restauracja.

Najwyższy masyw Biskupiej Kopy ogranicza od północy przełomowa dolina Złotego Potoku, a od wschodu obniżenie w którym rozłożyła się Wieszczyna (Nowa Wieś). Tu znajduje się najwyższy szczyt Gór Opawskich leżący na terenie Polski, Biskupia Kopa, na której istnieje wieża widokowa a do 2007 funkcjonowało turystyczne przejście graniczne.

Niewielki masyw Olszaka, leżący na północ od masywu Biskupiej Kopy, ciągnie się z zachodu na wschód. Drugim poza Olszakiem (453 m n.p.m.) wzniesieniem jest Krzyżówka (427 m n.p.m.). Częściowo porośnięty lasami. Znajdują się tu dwa zalane wodą wyrobiska dawnych kamieniołomów: „Żabie Oczko” i „Morskie Oczko”. U podnóża czynny jest kamieniołom fyllitów: „Kopalnia Dewon”.

W dolinie Złotego Potoku rozłożyły się najbardziej znane miejscowości Gór Opawskich: Jarnołtówek i Pokrzywna.

Masyw Długoty leży pomiędzy Wieszczyną, Łąką Prudnicką, Prudnikiem i Trzebiną. Prawie w całości jest zalesiony. Znajduje się tu czynny kamieniołom szarogłazów „Dębowiec” oraz kilka starych, zarośniętych łomów.

Masyw Lipowca rozciąga się między Trzebiną, Skrzypcem a Krzyżkowicami. Posuwając się wzdłuż granicy na wschód, pasmo powoli opada, kończąc się na wzniesieniu Wężowa (362 m n.p.m.).

Rozległy, położony najdalej na południowy wschód masyw Hranicznego Wierchu jest oddzielony od pozostałej części polskich Gór Opawskich fragmentem czeskiego Śląska i doliną Osobłogi. Jest on położony na południowy zachód od Głubczyc. W miejscowości Pietrowice znajduje się drogowe przejście graniczne do Czech, prowadzące do Karniowa (cz. Krnov).

Ochrona przyrody | edytuj kod

Pomnik Josepha von Eichendorffa w Parku Krajobrazowym w pobliżu Dębowca.

Na terenie pasma znajduje się Park Krajobrazowy Góry Opawskie z licznymi zabytkami kultury i przyrody oraz Obszar Chronionego Krajobrazu Rejon Mokre - Lewice.

Budowa geologiczna | edytuj kod

Sfałdowany fyllit z kopalni Dewon w Jarnołtówku

Pod względem geologicznym Góry Opawskie składają się z dwóch odrębnych części. Są miejscem zderzenia się dwóch bloków zwanych terranami: Moldanovicum i Brunovistulicum.

Masyw Parkowej Góry zbudowany jest ze skał metamorficznych: gnejsów, łupków łyszczykowych (w Głuchołazach znajduje się miejsce z wychodnią łupków zawierających almandyny i staurolit) oraz amfibolitów, kwarcytów. W miejscowości Podlesie znajduje się wychodnia granitu.

Pozostała część jest zbudowana ze skał osadowych i słabo zmetamorfizowanych, tzw. morska facja klastyczna "kulmu", powstałych w górnym dewonie i dolnym karbonie (turnejwizen). Posuwając się od zachodu ku wschodowi odsłaniają się coraz młodsze ogniwa. W tym samym kierunku słabnie stopień metamorfizmu. Masywy Biskupiej Kopy i Olszaka są zbudowane z fyllitów (powstałych głównie z iłowców, mułowców i zlepieńców) tworząc obecnie przepięknie sfałdowane metaiłowce, metamułowce i metazlepieńce, oraz w okolicach Pokrzywnej można znaleźć owoce płytkiego metamorfizmu facji epi w postaci zmetamorfizowanych bazaltów i diabazówzieleńców, należących do tzw. "warstw andelskohorskich". Dalej na wschód występują piaskowce, zlepieńce, szarogłazy, mułowce, lokalnie łupki kwarcowe i wapienie. Należą one do warstw "hornobeneszowskich" i "morawickich".

Wody | edytuj kod

Od zachodu i północnego zachodu Góry Opawskie ogranicza Biała Głuchołaska (cz. Bělá Jesenická lub Bělá), prawy dopływ Nysy Kłodzkiej. W poprzek nich płyną: Złoty Potok i Osobłoga. Granicę południowo-wschodnią wyznacza Opawa (cz. Opava). Północną granicę wyznacza Prudnik, który swoje początki bierze pomiędzy miejscowościami Charbielin i Jarnołtówek. Uzupełnieniem sieci potoków są dopływy rzeki Prudnik: Brunatny potok, Trzebiński potok, dopływ Złotego potoku, Zamecki potok oraz dwa dopływy Białej: Kletnica i Sarni potok.

Informacje dodatkowe | edytuj kod

Obszar Gór Opawskich, w przeszłości określano popularnie jako Górnośląski Zakątek Górski (niem. Oberschlesische Gebirgsecke)[8], ponieważ był on jedynym obszarem z górami na Górnym Śląsku należącymi do Niemiec.

Z Górami Opawskimi wiąże się wiele tajemnic (związanych ze znajdującymi się tu złożami złota oraz zaginionym miastem Rosenau).

Uwagi | edytuj kod

  1. a b Szczyt z wieżą widokową znajduje się po stronie czeskiej[2].
  2. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie Ostrý (2), położonego około 2,5 km na północny wschód od miejscowości Vrbno pod Pradědem[5].
  3. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie Jelení vrch (2), położonego około 3 km na północny wschód od miejscowości Karlovice[6].
  4. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie Ostrý (1), położonego około 2 km na zachód od miejscowości Heřmanovice[7].
  5. Obecnie część miasta Zlaté Hory, najwyżej położona osada na Śląsku.

Przypisy | edytuj kod

  1. Jan Hromádka: Orografické třídění Československé republiky. Sborník Československé společnosti zeměpisné, svazek LXI, ročník 1956, Nakladatelství Československé akademie věd, Praha, 1956.
  2. a b Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  3. Góry Opawskie. mapy.cz ↓.
  4. Góry Opawskie. Zlatohorská vrchovina. Studio PLAN ↓.
  5. Ostrý (819 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2020-05-01].
  6. Jelení vrch (684 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2020-05-01].
  7. Ostrý (888 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2020-05-01].
  8. Marcin Husak IKR: Góry Opawskie krajoznawczą perlą Opolszczyzny. Walory przyrodnicze ważnym elementem rozwoju transgranicznej turystyki polsko-czeskiej. W: Krajoznawstwo Śląska Opolskiego na szlakach europejskich [on-line]. orso.pttk.pl, 2010-06-04. [dostęp 2017-12-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-29)].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (łańcuch górski):
Na podstawie artykułu: "Góry Opawskie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy