Gadała


Gadała w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gadała (inaczej szczekaczka)[1] – potoczna nazwa urządzenia nagłaśniającego, wykorzystywanego do publicznego odtwarzania materiałów opozycyjnych w PRL w okresie od wprowadzenia stanu wojennego do 1989 roku[potrzebny przypis].

Pierwszą serię "gadał" zbudowali – inż. Józef Lenartowicz z Instytutu Badań Jądrowych i Wiesław Sieklucki z Instytutu Fizyki Doświadczalnej przy ulicy Hożej w Warszawie, obudowy wykonano w warsztacie Krzysztofa Kurana w Aleksandrowie koło Warszawy[2]. Prace koordynował Janusz Ramotowski "Przem" członek Grup Oporu „Solidarni”[3]. Składała się najczęściej z magnetofonu samochodowego zasilanego akumulatorem oraz głośników dużej mocy. Stosowane były też inne konstrukcje, współpracujące z przenośnymi magnetofonami (np. magnetofon Kapral) i zasilane ze zwykłych baterii. Rozgłaszanie audycji rozpoczynało się zazwyczaj kilkadziesiąt sekund po uruchomieniu urządzenia dzięki stosowaniu specjalnych układów opóźniających[1]. Pozwalało to operatorowi na oddalenie się na bezpieczną odległość i zniknięcie w tłumie ludzi.

W Warszawie sprzętem takim posługiwały się m.in. Grupy Oporu „Solidarni”. Akcje uliczne przeprowadzone z wykorzystaniem "gadał" to m.in.[1]:

  • 1 sierpnia 1982 – Cmentarz Powązkowski w Warszawie – audycja Radia Solidarność z przemówieniem Zbigniewa Bujaka z okazji rocznicy wybuchu powstania warszawskiego[potrzebny przypis].
  • lata 1984–1986 – teren aresztu śledczego na Rakowieckiej w Warszawie – audycje Radia Solidarność z okazji tygodnia więźnia politycznego[4].
  • 1985 – Bar "Donald" Warszawa – nieudana, niemalże samobójcza, akcja Grup Oporu „Solidarni” na rogu ul. Szpitalnej i Rutkowskiego. Ponieważ poprzedzona ona była ogłoszeniami w prasie i ulotkami, zapowiadającymi manifestację, na miejscu akcji doszło do silnej koncentracji funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Esbecy udaremnili akcję i aresztowali kilku jej członków[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c EWM GP 21/2008 – Encyklopedia Solidarności, www.encysol.pl [dostęp 2020-07-31] .
  2. Grupy Oporu "Solidarni" - Biogramy, archive.vn, 10 września 2012 [dostęp 2020-07-31] .
  3. Grupy Oporu "Solidarni" - Biogramy, archive.vn, 4 sierpnia 2012 [dostęp 2020-07-31] .
  4. Grupy Oporu "Solidarni" - Archiwalia, archive.vn, 1 sierpnia 2012 [dostęp 2020-07-31] .
  5. Grupy Oporu - Wspomnienia, archive.vn, 1 sierpnia 2012 [dostęp 2020-07-31] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Gadała" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy