Galaretek kolczasty


Galaretek kolczasty w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Owocnik o różowawym zabarwieniu Kolczasty hymenofor

Galaretek kolczasty (Pseudohydnum gelatinosum (Scop.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rzędu uszakowców (Auriculariales). Jest to jedyny gatunek z rodzaju galaretek (Pseudohydnum), a jego przynależność do rodziny nie została określona[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Auriculariales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. G. A. Scopoli, nadając mu nazwę Hydnum gelatinosum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1868 r. P. Karsten, przenosząc go do rodzaju Pseudohydnum[1].

Synonimów naukowych ma ponad 20. Niektóre z nich[2]:

  • Exidia gelatinosa (Scop.) P. Crouan & H. Crouan 1867
  • Hydnogloea gelatinosa (Scop.) Curr. ex Berk. 1873
  • Hydnum gelatinosum Scop. 1772
  • Hydnum gelatinosum var. gelatinosum Scop. 1772
  • Steccherinum gelatinosum (Scop.) Gray 1821
  • Tremellodon gelatinosum (Scop.) Pers. 1874

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kolczak galaretowaty, galaretówka kolczasta, szczękacz galaretowaty[3].

Morfologia | edytuj kod

Owocnik

Składa się na niego łopatkowaty (językowaty, półeczkowaty) kapelusz i ekscentrycznie osadzony krótki trzon. Może też być przyrośnięty bokiem do drewna (bez trzonu). Barwa biaława z sinym odcieniem. Górna powierzchnia ziarnista lub brodawkowata. Szerokość owocnika górą wynosi 1-8 cm[4]. Oprócz okazów białych występują okazy o szarym lub różowo-brązowym ubarwieniu górnej strony kapelusza[5].

Zawiera w sobie bardzo dużo wody. Po wysuszeniu pozostaje z niego tylko cienki płatek[6].

Hymenofor

Kolczasty, barwy owocnika. Kolce dość gęste, długości do 3 mm[4]

Miąższ

Białawy z bladoniebieskawym odcieniem[7], o konsystencji galarety, wodnisty, lekko przezroczysty (szklisty), bez smaku i zapachu[5].

Wysyp zarodników

Bezbarwny do białego. Zarodniki prawie kuliste, gładkie, o rozmiarach 3,5-6,5 × 5-8,5 μm[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Poza Antarktydą i Afryką notowany na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[8]. W Polsce jest pospolity[3].

Rośnie w lasach mieszanych i iglastych. Występuje grupami po kilka okazów rosnących dachówkowato przez cały rok. Najczęściej w lecie i na jesieni, zwykle na martwym drewnie świerkowym i sosnowym. W Polsce pojawia się od lata do jesieni, czasami można go spotkać również wiosną i zimą[4].

Znaczenie | edytuj kod

Saprotrof[3]. Grzyb jadalny, po sparzeniu (lub nawet na surowo) nadaje się do sałatki. Ma jednak mdły i niewyrazisty smak. Ze względów sanitarnych odradza się jego spożywania w stanie surowym[6], istnieje bowiem niebezpieczeństwo zarażenia się jajami bąblowca wielojamowego – tasiemca pasożytującego w ciele lisów, dla którego człowiek jest żywicielem pośrednim[9]. W Polsce grzyb na ogół niezbierany.

Gatunki podobne | edytuj kod

  • pierwoząb świerkowy (Hyalodon piceicola)[10]. Ma płasko rozpostarty owocnik i w Polsce podano jego występowanie tylko w Puszczy Białowieskiej[4]
  • z innymi białymi i galaretowatymi grzybami występującymi w Polsce nie może być pomylony, gdyż posiada kolczasty hymenofor[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. a b Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  7. Markus Flück: Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Delta, s. 144. ISBN 978-83-7175-858-4.
  8. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  9. J. Gawor, A. Malczewski. Tasiemiec wielojamowy występujący u lisów jako przyczyna niebezpiecznej choroby odzwierzęcej. „Polskie stowarzyszenie Przyrodników im. Kopernika”. s. 89-94. 
  10. Hyalodon piceicola, „Danmarks svampeatlas” [dostęp 2018-11-11]  (duń.).
Na podstawie artykułu: "Galaretek kolczasty" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy