Geastrum striatum


Gwiazdosz prążkowany w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Geastrum striatum) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gwiazdosz prążkowany (Geastrum striatum DC.) – gatunek grzybów należący do rodziny gwiazdoszowatych[1].

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Geastrum, Geastraceae, Geastrales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podała Wanda Rudnicka-Jezierska w 1991 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako promieniak prążkowany, geaster Bryanta, geaster prążkowany, gwiazdosz Bryanta[2]. Synonim naukowy: Geastrum bryantii Berk.[3].

Morfologia | edytuj kod

Owocniki

Za młodu zamknięte, kulistawe, na szczycie nieco uwypuklone, o średnicy 1,5–4 cm. Powierzchnia pokryta resztkami podłoża grzybni. Okrywa zewnętrzna pęka do połowy na 6-10 trójkątnych ramion, które rozchylają się, a następnie podwijają, wskutek czego owocnik przyjmuje gwiazdkowaty kształt. Z odgiętymi ramionami osiąga średnicę 4–6,5 (9) cm. Okrywa wewnętrzna silnie spłaszczona, jasna, u młodych owocników pokryta gąbczastym nalotem. U podstawy wyraźna apofiza o ostrej krawędzi skierowanej ku dołowi. Szyjka wyraźna, o wysokości 0,4–0,6 cm. Szczytowy otwór (perystom) ma wysokość do 0,5 cm, początkowo jest pokryty mączystym nalotem, później grzebieniasty, z 16-20 karbami, otoczony wałeczkiem lub bez wałeczka[4].

Budowa mikroskopowa

Kolumella dobrze rozwinięta, dochodząca nawet do szczytu owocnika. Zarodniki kuliste, o rozmiarach 4,3–6 μm. Na powierzchni pokryte brodawkami (w liczbie około 13). Strzępki włośni mają grubość do 6,5 μm[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

W Polsce jest rzadki, znany z zaledwie kilkunastu stanowisk. Jedno ze stanowisk znajduje się w Radomiu przy zalewie na osiedlu Borki[5]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Danii, Austrii, Finlandii, Norwegii, Holandii, Litwie[2].

W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym[7], od 9 października 2014 r. nie znajduje się już na liście gatunków chronionych[8].

Występuje od lipca do września w lasach, zaroślach, parkach. Pojedynczo lub gromadnie, chętnie rośnie w towarzystwie innych gatunków gwiazdoszy[4].

Gatunki podobne | edytuj kod

Gwiazdosz prążkowany może być mylony z gwiazdoszem długoszyjkowym (Geastrum pectinatum), od którego różni się apofizą. U gwiazdosza prążkowanego apofiza ma ostrą krawędź skierowaną w dół. Tworzy ona u podstawy endoperydium rodzaj kołnierza[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. a b c d Wanda Rudnicka-Jezierska: Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales). Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991. ISBN 83-85444-01-7.
  5. "Borki". Prace budowlane trzeba uzgodnić z przyrodą (pol.). gazeta.pl, 2010-10-20.
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 168, poz. 1765)
  8. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Geastrum striatum" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy