Generalne Gubernatorstwo Warszawskie


Generalne Gubernatorstwo Warszawskie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zamek Królewski w Warszawie był siedzibą Rady Regencyjnej oraz Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego Siedzibą generalnego gubernatora warszawskiego był Belweder W pałacu Potockich w latach 1915–1918 rezydował hrabia Bogdan Hutten-Czapski, jeden z najbliższych współpracowników generała Hansa Hartwiga von Beselera Marka polskawaluta wprowadzona przez niemieckie władze okupacyjne w Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim, emitowana przez Polską Krajową Kasę Pożyczkową

Cesarsko-Niemieckie Generalne Gubernatorstwo Warszawskie (niem. Kaiserlich-deutsche Generalgouverment Warschau) – niemiecka administracja okupacyjna ziem Królestwa Polskiego, utworzona 24 sierpnia 1915 roku i podlegająca bezpośrednio cesarzowi oraz kanclerzowi. Generalnym gubernatorem warszawskim mianowany został generał Hans Hartwig von Beseler.

Spis treści

Kalendarium wydarzeń politycznych | edytuj kod

1915 | edytuj kod

1916 | edytuj kod

  • 1 stycznia 1916 – utworzenie Rady Głównej Opiekuńczej
  • 22 stycznia 1916 – wydanie Ordynacji powiatowej dla Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego
  • 1 lutego 1916 – utworzenie w Warszawie Milicji Miejskiej (ze Straży Obywatelskiej)
  • 15 lutego 1916 – powiększenie Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego o obszar guberni łomżyńskiej, powiaty węgrowski, sokołowski, łukowski i siedlecki guberni siedleckiej oraz o obszary wokół Osowca, na podstawie rozporządzenia gen. Ericha von Falkenhayna, Szefa Sztabu Generalnego
  • 3 maja 1916 – uroczyste obchody w Warszawie rocznicy uchwalenia pierwszej konstytucji
  • 5 maja 1916 – nadanie Warszawie ordynacji miejskiej
  • 16 lipca 1916 – wybory do Rady Miejskiej miasta Warszawy
  • 24 lipca 1916 – po raz pierwszy zebrała się rada miejska Warszawy
  • 4 października 1916 – rozporządzenie generalnego gubernatora warszawskiego o przymusowej rekrutacji na roboty do Niemiec
  • 11 października 1916 – ogłoszenie statutów Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Warszawskiej[1]
  • 5 listopada 1916 – proklamacja cesarza niemieckiego oraz cesarza Austrii i króla Węgier zapowiadająca utworzenie Królestwa Polskiego
  • 9 listopada 1916 – wydanie odezwy werbunkowej do Polaków
  • 12 listopada 1916 – samowolne wydanie przez generalnego gubernatora warszawskiego rozporządzenia o Radzie Stanu i Sejmie w Królestwie Polskim (niewykonane)
  • 6 grudnia 1916 – wydanie przez generalnych gubernatorów warszawskiego i lubelskiego rozporządzenia o tymczasowej Rady Stanu
  • 9 grudnia 1916 – powołanie przez niemieckie władze okupacyjne Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej posiadającej uprawnienie do emisji marki polskiej[2]

1917 | edytuj kod

  • 11 stycznia 1917 – ogłoszenie reskryptów powołujących członków tymczasowej Rady Stanu
  • 10 kwietnia 1917 – przekazanie przez Austro-Węgry zwierzchnictwa na Legionami Polskimi niemieckim władzom okupacyjnym oraz utworzenie Polskiej Siły Zbrojnej
  • 12 września 1917 – wydanie przez generał-gubernatorów warszawskiego i lubelskiego patentu w sprawie władzy państwowej w Królestwie Polskim

1918 | edytuj kod

Obszar | edytuj kod

W wyniku ofensywy państw centralnych, przeprowadzonej w okresie od maja do sierpnia 1915 roku całe terytorium Królestwa Polskiego znalazło się pod okupacją Niemiec i Austro-Węgier. W skład Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego weszły gubernie kaliska, warszawska, płocka, łomżyńska oraz część guberni piotrkowskiej i siedleckiej.

W jenerał gubernatorstwie warszawskim zmniejszono ilość powiatów wiejskich z 47 do 30 np. Rozporządzeniem z 22 marca 1916 r. powiat łomżyński, kolneński i mazowiecki w jeden powiat łomżyński. Po 31 marca 1917 r. dzieliło się ogółem na 32 powiaty: warszawski miejski, warszawski ziemski, łódzki miejski, łódzki ziemski, będziński/sosnowiecki, częstochowski, wieluński, sieradzki, kaliski, koniński, kolski, łęczyński, włocławski, kutnowski, lipnowski, płocki, mławski, pułtuski, łowicki, skierniewicki, rawski, błoński, grójecki, miński, garwoliński, łukowski, siedlecki, sokołowski, łomżyński, ostrowski, ostrołęcki i szczuczyński[3].

Struktura organizacyjna | edytuj kod

  • grupa sztabu i podsztabu
  • Inspektorat Wyszkolenia Polskiej Siły Zbrojnej przy Wodzu Naczelnym PSZ[a]
  • Wydział do Spraw PSZ
  • zarząd archiwum
  • intendentura wojskowa
  • Cesarsko-niemiecka Administracja Cywilna w Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim[b] – tzw. Zarząd Cywilny:
    • urzędy powiatowe
    • prezydia policji w Warszawie i Łodzi
    • Krajowa Rada Szkolna
  • zarząd poczt i telegrafów
  • komisariat rządu przy tRS i Radzie Ministrów
  • kurator szkół wyższych

Polityka 5 listopada | edytuj kod

W wyniku konferencji pszczyńskiej 5 listopada 1916 władcy Niemiec i Austrii wydali 5 listopada 1916 r. proklamację, w której ogłosili zamiar utworzenia państwa polskiego. Skutkiem tej proklamacji było przystąpienie do przekazywania administracji nad poszczególnymi dziedzinami życia publicznego z rąk niemieckich w polskie. Powstała tymczasowa Rada Stanu, która przygotowywała się do przejęcia władzy w przekazywanych jej przez władze okupacyjne dziedzinach.

W pół roku po utworzeniu Królestwa Polskiego, 10 kwietnia 1917 roku, gubernator Beseler objął dowództwo nad Polską Siłą Zbrojną i pełnił tę funkcję do 21 października 1918 roku.

Władze polskie przejęły od administracji okupacyjnej sądownictwo 1 września oraz szkolnictwo 1 października 1917 roku.

Rada Regencyjna 7 października 1918 zadeklarowała niepodległość Polski, a pięć dni później pozbawiła Beselera władzy nad wojskiem polskim. W GGW władze administracji niemieckiej zapowiadały przekazanie Polakom pełnej władzy nad instytucjami Królestwa zapewniającymi bezpieczeństwo niemieckiego wojska do 1 grudnia 1918 roku, gdy miało ulec likwidacji generalne gubernatorstwo. Na skutek kapitulacji Niemiec 11 listopada nastąpiło przyśpieszenie wykonania tych decyzji.

Uwagi | edytuj kod

  1. Jednocześnie część Polskiej Siły Zbrojnej.
  2. Niem. Kaiserlich-deutsche Zivilverwaltung beim Generalgouvernement Warschau.

Przypisy | edytuj kod

  1. Dz. rozp. dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego Nr 48, poz. 152 i 153.
  2. Ustawa Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej z dnia 9 grudnia 1916 r. (Dz. Rozp. dla Jen.-Gub. Warsz. Nr 57 z 13 grudnia 1916 r.).
  3. Wojciech Trzebiński, Podziały administracyjne Królestwa Polskiego w okresie 1815–1918 r.: (zarys historyczny), „Dokumentacja Geograficzna” PAN Warszawa 1956 r. zeszyt 4. s. 100-103.. rcin.org.pl. [dostęp 2019-01-05].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Generalne Gubernatorstwo Warszawskie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy