Genua


Na mapach: 44°25′N 8°56′E/44,416667 8,933333

Genua w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Genua (wł. Genova, lig. Zena) – miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim, u stóp Apeninu Liguryjskiego i Alp Liguryjskich. Stolica i główne miasto regionu administracyjno-historycznego Liguria. Obszar administracyjny ma powierzchnię 243 km² i liczbę ludności 595 025[1], będąc szóstym co do wielkości miastem Włoch.

Port Genua jest największym portem morskim we Włoszech i piętnastym w Europie pod względem ilości przeładunku w tonach i drugim portem we Włoszech po porcie w Gioia Tauro, a także szesnastym w Europie pod względem liczby kontenerów[2].

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Nazwa miasta wiąże się z łac. genu „kolano” (i dalej stgr. γόνυ góny „kolano” czy niem. Knie „kolano; (także) zakręt, zakole, zakrzywienie”) i odnosi się do położenia Genui w najbardziej na północ wysuniętym punkcie wybrzeża Morza Liguryjskiego (czyli tam, gdzie linia brzegowa „zakręca”)[3].

Żadne źródła starożytne nie potwierdzają ortografii Janua (Ianua), która była popularna w średniowieczu, a miała na celu uzasadnić przekonanie, jakoby miasto zostało założone przez rzymskiego boga Janusa. Zapisy tego typu pojawiają się dopiero od X wieku i nie mają starszego rodowodu[4] (por. w utworze F. Petrarki Itinerarium breve de Ianua ad Ierusalem z 1358).

Inna legenda także odwołuje się do ortografii Ianua i wiąże nazwę Genui z Janusem, mówiąc, iż tak jak on miasto to ma dwa oblicza: jedno zwrócone ku morzu, drugie ku otaczającym je górom. Legenda powstała najwidoczniej na gruncie bliskich związków między obydwoma miastami już w starożytności (wojny punickie) oraz wierności tradycyjnie okazywanej przez mieszkańców Genui Rzymowi[5].

Historia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Republika Genui.
  • ośrodek Ligurów
  • w 220 roku p.n.e. zdobyte przez Rzymian
  • od 634 we władaniu Longobardów
  • w X wieku republika
  • w okresie XII-XIII wieku druga obok Wenecji handlowa potęga morska w basenie Morza Śródziemnego
  • od 1381 zależność od Wenecji i powolny schyłek
  • 1481 – założenie uniwersytetu w Genui
  • 1797 – Genua zdobyta przez Napoleona i przekształcona w zależną od Francji Republikę Liguryjską
  • w 1805 – przyłączona do Francji
  • 1815 – weszła do Królestwa Sardynii
  • w XIX wieku rozwój przemysłowy
  • w 2004 roku Genua była Europejską Stolicą Kultury
  • w 2006 roku część Genui została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO
  • 14 sierpnia 2018 doszło do katastrofy wiaduktu Morandi, który z przyczyn ulewy i złego stanu technicznego zawalił się.

Klimat | edytuj kod

Genua leży w strefie klimatu subtropikalnego[6][7], na pograniczu subtropikalnego–wilgotnego i śródziemnomorskiego[8], z łagodnymi zimami i ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 20 °C w dzień i 13 °C w nocy.

Średnia temperatura najchłodniejszych miesięcy – grudnia, stycznia i lutego wynosi wokół 12 °C w dzień i 6 °C w nocy. Średnia temperatura sześciu miesięcy letnich, od maja do października wynosi 24 °C w dzień i 17 °C w nocy[9].

Zabytki i turystyka | edytuj kod

Panorama miasta Latarnia morska z herbem miasta

Podział administracyjny | edytuj kod

Od 2007 roku

Gospodarka | edytuj kod

Widok na World Trade Center w Genui

Genua stanowi południowy róg trójkąta przemysłowego Mediolan-Turyn-Genua, jest jednym z głównych centrów gospodarczych kraju. Wytwarza PKB 15,08 miliarda €, co stanowi 1,3% PKB krajowego. W 2000 roku miasto znalazło się na 5. miejscu w rankingu najsilniejszych ekonomicznie miast we Włoszech. Bank św. Jerzego (Banco di San Giorgio), jeden z najstarszych banków na świecie, został założony w Genui w 1407 roku i przyczynił się do świetności gospodarczej miasta od połowy XV wieku. Obecnie wiele czołowych włoskich przedsiębiorstw ma siedzibę w Genui, w tym Ansaldo Energia, Ansaldo STS i Edoardo Raffinerie Garrone.

Transport | edytuj kod

Port w Genui

W mieście znajduje się 23 czynne stacje kolejowe:

Genua to miasto portowe – brama wyjazdowa dla krajów Afryki Północnej (Maroko, Tunezja) oraz do Hiszpanii, Korsyki, Sardynii, Sycylii i Malty. W porcie znajduje się kilka terminali w zależności od przewoźnika. Najwięcej połączeń oferuje Grandi Navi Veloci[13].

Sport | edytuj kod

Miasto jest siedzibą klubów piłkarskich Genoa CFC oraz UC Sampdoria.

Znani Genueńczycy | edytuj kod

Katedra San Lorenzo Panorama portu

Miasta partnerskie | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Bilancio demografico Anno 2014 (dati provvisori). Comune: GenovaIstituto Nazionale di Statistica, 2014.
  2. World Port Rankings 2011.
  3. Dietmar Urmes: Handbuch der geographischen Namen. Wiesbaden: Marix Verlag, 2004, s. 97. ISBN 3-937715-70-3.
  4. Edward Herbert Bunbury: Genua. W: Dictionary of Greek and Roman geography, illustrated by numerous engravings on wood. London: Trustees of Tufts University, 1854, s. 988.
  5. Teofilo Ossian De Negri: Storia di Genova. Firenze: 2003, s. 13.
  6. Jahreszeitenklimate nach Troll und Paffen.
  7. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  8. World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  9. Tabelle climatiche 1971-2000 della stazione meteorologica di Genova-Sestri Ponente dall’Atlante Climatico 1971-2000 – Servizio Meteorologico dell’Aeronautica Militare.
  10. Genoa, Italy – climatebase.ru.
  11. Visualizzazione tabella CLINO della stazione Genova.
  12. Genoa average sea temperature – seatemperature.org.
  13. Promy z Genui http://www.aferry.pl/Genoa-prom.htm.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina we Włoszech):
Na podstawie artykułu: "Genua" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy