George Bernard Shaw


George Bernard Shaw w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 9 maj 2021. Od tego czasu wykonano 3 zmiany, które oczekują na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

George Bernard Shaw (ur. 26 lipca 1856 w Dublinie, zm. 2 listopada 1950 w Ayot St Lawrence) – irlandzki dramaturg i prozaik, przedstawiciel dramatu realistycznego. Jako filozof twórca koncepcji tzw. siły życiowej (Life Force) i ewolucji twórczej (Creative Evolution).

Indywidualność twórcza, outsider i obcokrajowiec, irlandzki obserwator, żyjący w niezgodzie ze społeczeństwem, które znaczyło dla niego mniej niż ludzie, których znał i lubił[1] (John Matthews). Znany zwłaszcza[potrzebny przypis] dzięki dramatowi Pigmalion (1913) oraz często przywoływanym aforyzmom.

George Bernard Shaw jest laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1925. Z uzasadnienia Komitetu Noblowskiego: za twórczość naznaczoną idealizmem i humanizmem, za przenikliwą satyrę, która często łączy się z wyjątkowym pięknem poetyckim[1]. Jest także zdobywcą Oscara w roku 1938 za „najlepszy scenariusz adaptowany” do filmu Pigmalion, co czyni go pierwszą osobą w historii uhonorowaną Oscarem i Nagrodą Nobla (drugą został Bob Dylan w 2016 r.).

Spis treści

Twórczość | edytuj kod

George Bernard Shaw, popiersie wykonane przez Jacoba Epsteina, 1934

Początki pisarskie Shawa były dość trudne; na długi czas jego sztuki (utrzymane głównie w tendencjach naturalizmu i realizmu) nie spotykały się z zainteresowaniem krytyki ani czytelników. Autorowi zarzucano ponadto zbyt intelektualne podejście do relacji międzyludzkich, zarzucenie psychologizmu postaci na rzecz konfliktu idei i światopoglądów, zbyt archetypiczne przedstawienie bohaterów sztuk. Pierwszym dziełem Shawa, o którym zaczęto szeroko dyskutować, był dramat Kandydy wydany w 1903.

W 1904, głównie dzięki przyjaźni z wieloma reżyserami, stworzył tzw. scenę idei w londyńskim Royal Court Theatre, który przez następnych kilka lat stał się właściwie teatrem autorskim Shawa.

Po wybuchu I wojny światowej ogłosił drukiem obszerny artykuł Wojna z punktu widzenia zdrowego rozsądku, w którym nakłaniał do pacyfizmu i z właściwym sobie ciętym dowcipem wyśmiewał ślepy patriotyzm zarówno Niemiec jak i Wielkiej Brytanii. Publikacja ta zyskała Shawowi wielu wrogów oraz spowodowała jego wykluczenie z Klubu Dramaturgów.

Ostatnie sztuki Shawa odrzuciły konwencje realistyczne i tematykę socjalną na rzecz zwrotu ku wzorcom antycznym.

Pieniądze otrzymane wraz z Nagrodą Nobla przeznaczył na angielsko-skandynawski fundusz skierowany głównie do tłumaczy dzieł Augusta Strindberga. Shaw był również gorącym zwolennikiem filozofii Friedricha Nietzschego i Henri Bergsona.

Koncepcja filozoficzna | edytuj kod

W tworzonej przez siebie filozofii autor Pigmaliona uwzględniał istnienie siły życiowej, która miała być bodźcem do osiągnięcia stanu nadczłowieczeństwa tożsamego z życiem w harmonii. Siła życiowa była przez pisarza różnie rozumiana w ciągu jego całego życia; wpierw oznaczała ona siłę woli, później pierwiastek biologicznie zapisany w człowieku, na końcu zaś element boski w jednostce ludzkiej.

Był zwolennikiem eugeniki. Cytat z DNA: tajemnica życia autorstwa Jamesa D. Watsona oraz Andrew Barry'ego: „Do grona jej gorących zwolenników należał też George Bernard Shaw, który napisał: «obecnie nie istnieje żadna rozsądna wymówka, by nie zaakceptować faktu, że nic—poza religią eugeniki—nie jest w stanie uratować naszej cywilizacji»”.

Kontrowersje | edytuj kod

Był jednym z dziennikarzy, którzy brali udział w tuszowaniu sprawy Wielkiego Głodu w mediach zachodnich[2].

Jedną z długotrwałych obsesji Shawa było masowe morderstwo przy użyciu trującego gazu. Podczas wykładu z 1910 r. Przed Eugenics Education Society powiedział: „Powinniśmy być zaangażowani w zabijanie bardzo wielu ludzi, których teraz zostawiamy przy życiu ... Część polityki eugenicznej ostatecznie doprowadziłaby nas do szerokiego wykorzystania komory śmiercionośnej . Bardzo wielu ludzi musiałoby zostać wyeliminowanych po prostu dlatego, że marnuje to czas innych ludzi, aby się nimi opiekować. ”[3]

W tygodniku BBC Shaw wystosował apel do chemików z 1933 r., „Aby odkryli humanitarny gaz, który zabija natychmiast i bezboleśnie. Śmiertelnie jak najbardziej, ale humanitarny nie okrutny…”[4][5][6] Jego apel wkrótce doszło do skutku w nazistowskich Niemczech. Jak zauważa Robert Jay Lifton w The Nazi Doctors, „Użycie trującego gazu - najpierw tlenku węgla, a następnie Cyklonu B - było osiągnięciem technologicznym umożliwiającym„ humanitarne zabijanie ”.[7]

Dzieła | edytuj kod

Ekranizacje | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów George’a Bernarda Shawa.

Odniesienia w kulturze | edytuj kod

Liczne anegdoty dotyczące George'a Bernarda Shawa, a także bogata korespondencja, jaką pozostawił, spowodowały, że stał się bohaterem sztuk pisanych przez innych autorów:

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Literacka Nagroda Nobla – George Bernard Shaw (pol.). noblisci.bnet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-16)].
  2. AnnaA. Reid AnnaA., Pogranicze - Podróż przez historię Ukrainy 988-2015 .
  3. DanD. Stone DanD., Breeding Superman: Nietzsche, Race and Eugenics in Edwardian and Interwar Britain, Liverpool University Press, 2002, ISBN 978-0-85323-997-0 [dostęp 2021-05-09]  (ang.).
  4. The Listener (Londyn), 7 lutego 1934 .
  5. 'The Revolutionary Holocaust: Live Free or Die', Fox News, 25 marca 2015 [dostęp 2021-05-09]  (ang.).
  6. George Bernard Shaw and the 'humane gas'. [dostęp 2021-05-09].
  7. Robert JayR.J. Lifton Robert JayR.J., The Nazi Doctors: Medical Killing and the Psychology of Genocide, „Basic Books”, 1986, s. 453, ISBN 0-465-04905-2 .???
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "George Bernard Shaw" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy