Gliczyca jednorożec


Gliczyca jednorożec w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gliczyca jednorożec[1] (Notoxus monoceros) – gatunek chrząszcza z rodziny nakwiatkowatych i podrodziny Notoxinae.

Spis treści

Taksonomia | edytuj kod

Gatunek ten został opisany po raz pierwszy w 1760 roku przez Karola Linneusza jako Atellabus monoceros[2].

Wygląd | edytuj kod

Widok od spodu

Chrząszcz o ciele długości od 3,7 do 5,5 mm, porośniętym przylegającym owłosieniem, a na głowie, przedpleczu i pokrywach także wmieszanymi w nie licznymi, stojącymi szczecinkami. Ubarwienie ma żółtobrunatne z w różnym stopniu przyciemnioną głową i przedpleczem oraz czarnym wzorem na pokrywach, typowo złożonym z plamy przytarczkowej, pary plam zabarkowych i zygzakowatej przepaski poprzecznej za środkiem ich długości; wzór ten wykazuje jednak dużą zmienność: plamy mogą łączyć się ze sobą, rozlewać, być zredukowane a nawet całkiem zanikać. Spód ciała, z odwłokiem włącznie, jest jednolicie jasny. Przednia krawędź przedplecza wyciągnięta jest ponad głową w duży róg. Przy brzegu tylnym przedplecza znajduje się przewężenie z szeroko pośrodku przerwaną przepaską białego owłosienia. Punktowanie na głowie jest gęste i tworzące zmarszczki. Punkty na pokrywach mają średnie rozmiary i są gęsto rozmieszczone. Wierzchołki pokryw są zawsze jasne, u samicy zaokrąglone, a u samca ścięte i zaopatrzone w ząbek[3].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Odtwórz plik multimedialny M. monoceros na malinie właściwej

Imagines tego owada spotyka się od kwietnia do września[3] na powierzchni gleby, trawach, roślinach zielnych, krzewach[3][4] i drzewach[4]. Larwy przechodzą rozwój w wierzchniej warstwie gleby i pod kamieniami[3][4]. Wymagają miejsc suchych o charakterze otwartym lub skąpo porośniętych krzewami. Zimowanie odbywa się w ostatnim stadium larwalnym, a przepoczwarczenie następuje w kwietniu bądź maju[4].

Ciała tych chrząszczy zawierają trującą kantarydynę, którą pozyskują od chrząszczy z rodziny oleicowatych przez ich podgryzanie lub odżywianie się ich padliną. U samców kantarydyna jest gromadzona w gruczołach uchodzących u szczytu pokryw. Samice wybierają partnera do rozrodu sprawdzając ich wydzielinę[5]. W entomologii wykorzystuje się pułapki ze świeżo uśmierconymi oleicami do ich wabienia[6].

Rozprzestrzenienie | edytuj kod

Gatunek palearktyczny o eurosyberyjskim typie rozsiedlenia[3]. W Europie stwierdzony został w Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii, Niemczech, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwie, Litwie, Szwajcarii, Austrii, Włoszech, Polsce, Czechach, Słowacji, na Węgrzech, Ukrainie, w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie, Serbii, Czarnogórze, Rumunii, Bułgarii, Macedonii Północnej, Grecji i Rosji. Poza Europą znany jest z Wysp Kanaryjskich, Turcji[2], Syberii, Chin i Japonii[4]. W Polsce jest najpospolitszym przedstawicielem nakwiatkowatych, znanym z całego kraju, z wyjątkiem wyższych partii gór[4][7].

Przypisy | edytuj kod

  1. Roman Kuntze. Krytyczny przegląd szkodników z rzędu chrząszczy zarejestrowanych w Polsce w latach 1919—1933. „Rocznik Ochrony Roślin”. 3 (2), 1936. Warszawa. 
  2. a b Notoxus monoceros. W: Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2019-12-21].
  3. a b c d e Daniel Kubisz, Przemysław Szwałko: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 80. Nakwiatkowate - Anthicidae. Toruń: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1998, s. 16-23.
  4. a b c d e f B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska: Katalog Fauny Polski. Tom XXIII, zeszyt 14. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 3.. Warszawa: 1987.
  5. Paweł Jałoszyński: XIII - Systemy obrony chemicznej chrząszczy. Część IV. Scarabaeoidea - Tenebrionoidea. W: entomo.pl [on-line]. 2007. [dostęp 2019-12-21].
  6. Zbyněk Kejval. Taxonomic revision of the Oriental species of Notoxus (Coleoptera: Anthicidae). „Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae]”. 51 (2), s. 627–673, 2011. 
  7. T. Barłożek, R. Gawroński, K. Komosiński, Sz. Konwerski, R. Matusiak, M. Miłkowski, R. Ruta. Nowe stanowiska Anthicidae (Coleoptera: Tenebrionoidea) w Polsce. „Wiadomości Entomologiczne”. 30 (3), s. 159-169, 2011. 
Na podstawie artykułu: "Gliczyca jednorożec" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy