Gliniany (województwo świętokrzyskie)


Na mapach: 50°55′41″N 21°37′49″E/50,928056 21,630278

Gliniany (województwo świętokrzyskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gliniany – dawne miasto, obecnie osada w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Ożarów. W latach 1595–1869 miasto.

W latach 1975–1998 Gliniany położone były w województwie tarnobrzeskim.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Miasto Gliniany zostało lokowane przez Krzysztofa Bidzińskiego herbu Janina (z pobliskich Bidzin) przywilejem królewskim Stefana Batorego z 21 kwietnia 1585 roku, na prawie magdeburskim. Pierwszy burmistrz miasteczka wybrany został 23 czerwca 1585 r. Został nim Michał Skorupka.

W końcu XVI wieku okolica Glinian była świadkiem walk religijnych, które tu przybrały bardzo ostrą formę.

Założyciel miasteczka Krzysztof Bidziński, sprowadził do Glinian pastora luterańskiego, kościół katolicki zamienił na zbór, pola plebańskie zagarnął dla siebie, oddawszy ich część do użytku pastora luterańskiego. Plebana katolickiego wygnał.

Stan taki trwał przez 20 lat, po czym Bidziński uciekł do Węgier, w obawie przed represjami. Pastor luterański nie mogąc się tu utrzymać bez protekcji możnego pana, uciekł także.

Przez Gliniany przechodziły w roku 1704 wojska Karola XII króla Szwecji który z wojskiem szedł na Sandomierz (do Błonia pod Warszawą na Mszczonów, Bidą, Nowe Miasto, Ulów, Przytyk, Radom, Kobylany, Czerwoną, Sienno, Borję, Gliniany, Ożarów i Wyszmontów do Sandomierza).

W wieku XIX miasto wymieniane jest jako: Gliniany[1], osiedle włościańskie powiat opatowski w gminie Julianów, parafii Gliniany. Posiada kościół parafialny drewniany z XVII w.

W 1827 r. było tu 48 domów, 270 mieszkańców.

W roku 1860 liczyło 47 domów, 379 mieszkańców i 1838 mórg ziemi włościańskiej, tudzież 93 mórg po probostwie w parafii Gliniany.

Około 1862 r. Gliniany należały do Teofila Nowakowskiego jako prywatne miasteczko[2].

Dobra Gliniany składały się z folwarku Stróże, attynencji Gliniany i osady miejskiej Gliniany. Podług opisu z roku 1869 rozległość dóbr dworskich wynosiła mórg 939, grunta orne i ogrody mórg 359, nieużytki i place mórg 376. Osada miejska Gliniany liczyła 87 domów.

Na skutek reformy administracyjnej przeprowadzonej w zaborze rosyjskim, w 1869 roku, Gliniany utraciły prawa miejskie i stały się osadą.

W rejestrze miejscowości w Polsce (TERYT) w 2008 roku umieszczono miejscowość o nazwie Gliniany Poduchowne (SIMC 1018321). Była to nazwa części wsi Gliniany[3], jednak w praktyce nazwa ta nie była używana[4]. Na wniosek gminy z 1 stycznia 2015 roku nazwa została zniesiona[5].

Zabytki | edytuj kod

  • Drewniany kościół parafialny pod wezwaniem Świętego Wojciecha z 1573 roku, początkowo renesansowy, przebudowany na przełomie XVII/XVIII wieku w stylu barokowym. Ołtarze renesansowe, na ołtarzu głównym obraz św. Wojciecha.
Wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.545 z 22.01.1957, 23.06.1967 i 20.05.1977)[6].
  • Cmentarz parafialny (nr rej.: A.546 z 13.06.1988)[6].
  • Drewniana studnia z 1880 roku na rynku.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Gliniany, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 583 .
  2. Monografia historyczna parafii Ruda kościelna nad Kamienną ks. Aleksandra Bastrzykowskiego – zasób Świętokrzyskiej Biblioteki cyfrowej, s. 55.
  3. Miniprzewodnik Turystyczny po Ożarowie i Gminie Ożarów. Zespół Szkół Ogólnokształcących imienia Edwarda Szylki w Ożarowie, 2006. s. 27. [dostęp 2018-12-06].
  4. Nietypowa sytuacja w gminie Ożarów. Miejscowość Gliniany Poduchowne jest, czy jej nie ma?. [dostęp 2018-12-05].
  5. MAiC: Rozporządzenie ministra administracji i cyfryzacji z dnia 4 grudnia 2014 r w sprawie ustalenia zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw obiektów fizjograficznych. 2014-12-04. [dostęp 2015-01-01].
  6. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 38. [dostęp 2015-12-09].
Na podstawie artykułu: "Gliniany (województwo świętokrzyskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy