Gliwice (stacja kolejowa)


Na mapach: 50°18′05″N 18°40′38″E/50,301389 18,677222

Gliwice (stacja kolejowa) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gliwicewęzłowa stacja kolejowa w Śródmieściu Gliwic przy ul. Bohaterów Getta Warszawskiego 12. Dworzec kolejowy w Gliwicach jest drugim pod względem wielkości dworcem kolejowym konurbacji górnośląskiej. Stacja kolejowa została otwarta 2 października 1845 wraz z otwarciem linii kolejowej z Wrocławia. W latach 2015–2016 dworzec i perony zostały gruntownie przebudowane. Według klasyfikacji PKP stacja ma najwyższą kategorię Premium.

Spis treści

Historia | edytuj kod

 Zobacz więcej w artykule Transport kolejowy w Gliwicach, w sekcji Historia.

2 października 1845 otwarto linię kolejową łączącą Wrocław z Gliwicami, wraz z którą wybudowano gliwicki dworzec. Budowę linii zakończono ostatecznie 3 października 1846 w Mysłowicach. Linia liczyła 196,3 km, a otwarcia dokonał król pruski Fryderyk Wilhelm IV[3].

Po raz pierwszy budynek dworca rozbudowano w 1873 roku. W 1913 roku powstał projekt rozbudowy dworca do obecnych rozmiarów, który został kilkukrotnie zmodyfikowany zanim doczekał się realizacji. Po przerwie spowodowanej I wojną światową, w 1923 roku podjęto przebudowę otoczenia dworca, a budowę samego dworca rozpoczęto 24 kwietnia. Obiekt oddano do użytku 9 grudnia 1925[3].

1 czerwca 1957 zakończono elektryfikację linii kolejowej do Warszawy Wschodniej, wraz z którą zelektryfikowano stację Gliwice[4]. Elektryfikacja kolejnych linii trwała do 23 grudnia 1980 , kiedy to jako ostatnią zelektryfikowano linię do Bytomia. Tym samym wszystkie linie kolejowe przebiegające przez stację Gliwice zostały zelektryfikowane[5].

W 1993 roku rozbudowano dworzec poprzez dobudowę czwartego peronu. Zbudowano go rozbierając wcześniej trzeci peron bagażowy[3].

1 października 2011 w Gliwicach zadebiutowały pociągi Kolei Śląskich na trasie Gliwice – Częstochowa[6].

Stacja podczas remontu w 2015 roku Tymczasowy dworzec kontenerowy

23 września 2013 PKP podpisało umowę na opracowanie dokumentacji projektowej i technicznej przebudowy kompleksu dworcowego z pracownią PAS Projekt Archi Studio[7], a 29 grudnia 2014 z konsorcjum firm Aldesa Construcciones Polska oraz Aldesa Construcciones już na samą przebudowę kompleksu (dworca, tuneli, peronów i torów w obrębie stacji)[8]. Właściwe prace remontowe rozpoczęły się w połowie stycznia 2015[9], a 3 marca obsługa podróżnych została przeniesiona do tymczasowego dworca kontenerowego[10]. 4 marca PKP podpisało z Centrum Unijnych Projektów Transportowych umowę na dofinansowanie inwestycji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na kwotę 81 mln zł (z czego 57 mln zł pochodzi od Unii Europejskiej), przy całkowitych kosztach wynoszących 157 mln zł[11]. Według pierwotnych planów remont dworca oraz 3 pierwszych peronów miał zakończyć się pod koniec 2015 roku, a 4. peronu w 2016 roku[8], jednakże dopiero 22 lipca 2016 udostępniono podróżnym halę główną dworca i zamknięto dworzec tymczasowy[12]. We wrześniu 2016 natomiast dostępne były oba przejścia podziemne[13]. Sam remont zakończył się pod koniec listopada[14]. W ramach przebudowy dworzec został dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych, powstał korytarz łączący obie hale, obiekt został wyposażony w nowy system informacji dla podróżnych, system monitoringu został rozbudowany. Perony zyskały schody ruchome, windy, całkowicie nową nawierzchnię oraz nowe zadaszenie z przeszkleniami[8]. 14 grudnia odbyło się oficjalne otwarcie[15].

28 marca 2017 przed dworcem uruchomiona została stacja wypożyczania rowerów[16], natomiast 9 listopada 2018 uruchomiono stację ładowania samochodów elektrycznych[17].

Linie kolejowe | edytuj kod

Przez gliwicką stację kolejową przebiega linia kolejowa nr 137, będąca częścią europejskiej linii kolejowej E 30. Dodatkowo od gliwickiej stacji rozpoczynają się linie w kierunku zachodnim – 168 oraz wschodnim 141, 147 i 200[5]. Wszystkie linie są normalnotorowe i zelektryfikowane[5].

W ruchu pasażerskim wykorzystywane są linie 137 (Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Lubliniec, Opole) oraz 147 (Bytom)[5]. Pozostałe linie wykorzystywane są jedynie w ruchu towarowym[5].

Infrastruktura | edytuj kod

Budynek dworca | edytuj kod

Poczekalnia dworca kolejowego

Budynek dworca usytuowany jest na poziomie ulicy, torowisko zaś na wyższym poziomie, dzięki czemu nie ma konieczności dwukrotnego pokonywania schodów. W budynku są 2 połączone hole oraz 2 ogólnodostępne przejścia podziemne prowadzące na perony[3][13]. Pierwsze przejście podziemne, łączące główną halę dworca z peronami, posiada schody ruchome prowadzące na perony i zakończone jest pochylnią i schodami prowadzącymi do ul. Tarnogórskiej po przeciwnej stronie torów w pobliżu Centrum Handlowego Forum[3][18][19]. Drugie łączy drugą halę dworca z peronami i wyposażone jest w windy prowadzące na perony[3][18][19]. Oprócz tego istnieją jeszcze przejścia podziemne na wschodnim i zachodnim krańcu peronów, niedostępne dla podróżnych (dawniej były to odpowiednio tunel bagażowy i tunel pocztowy, połączone z powierzchnią peronów windami)[3]. Powierzchnia całkowita obiektu wynosi 9810 m², powierzchnia użytkowa 5284 m², łączna wysokość 21 m (licząc wszystkie poziomy), a kubatura wynosi ponad 36 222 m³[20][19].

Na dworcu znajdują się kasy PKP Intercity[21], Kolei Śląskich[22] i punkt sprzedaży międzynarodowych biletów autobusowych GTV oraz automaty biletowe Kolei Śląskich[23].

Według kategoryzacji PKP obiekt posiada najwyższą dworcową kategorięPremium[15].

Perony | edytuj kod

Perony po remoncie

Na stacji Gliwice znajdują się 4 przelotowe, wyspowe perony pasażerskie o wysokości 76 cm nad poziomem główki szyny i długości 284 m – 373 m[24]. Perony posiadają wspólne zadaszenie oraz wyposażane w wyświetlacze elektroniczne i urządzenie nagłaśniające[24][25][19].

Pomiędzy peronami pasażerskimi dawniej znajdowały się dwa niskie (o wysokości 30 cm nad poziomem główki szyny) perony służbowe, niedostępne dla pasażerów, a wykorzystywane przy naprawach i przeglądach lokomotyw i wagonów[26][3], które używane były także jako perony bagażowe i pocztowe[3].

Nastawnie | edytuj kod

Ruch kolejowy na stacji Gliwice jest sterowany przy pomocy 3 nastawni dysponujących: GLA, GLB i GLC oraz 3 nastawni wykonawczych GL11, GL2 i GL23[5].

Wieże ciśnień | edytuj kod

W bezpośrednim sąsiednie pasażerskiej części stacji, od strony ul. Kolberga, znajduje się żelbetowa wieża ciśnień, która dawniej zaopatrywała w wodę cały obiekt dworcowy wraz z instalacjami zasilającymi wodą parowozy przejeżdżające przez Gliwice[27].

Na terenie zakładów taborowych znajdują się jeszcze 2 ceglane wieże ciśnień, które obsługiwały pobliskie obiekty kolejowe, głównie pobliską parowozownię i kolejowe zakłady naprawcze[28][29].

Bocznice | edytuj kod

Gliwicka Fabryka Wagonów

Stacja Gliwice posiada bocznice do firm[30]:

Baza Kolei Śląskich | edytuj kod

Koleje Śląskie wynajmują od PKP 15 torów grupy dojazdowej gdzie stacjonować może 18 pojazdów. Stacjonują tutaj pojazdy serii 27WEb, 35WE, EN71AKŚ, EN57AKŚ, EN57, SA138 i 14WE. Pojazdy objęte są całodobową ochroną[31].

Ruch pociągów | edytuj kod

27WEb Elf Kolei Śląskich przy peronach stacji Gliwice

W 2017 roku średnia ze stacji korzystało 10 100 pasażerów dziennie, co było drugim co do wielkości wynikiem w województwie (po Katowicach)[2].

Pociągi regionalne | edytuj kod

Dworzec w Gliwicach jest główną stacją początkową i końcową pociągów łączących województwo śląskie z opolskim. W rozkładzie jazdy 2012/2013 (po korekcie z 1 czerwca) ze stacji odjeżdżają pociągi osobowe relacji Gliwice – Częstochowa i Gliwice – Lubliniec obsługiwanej przez Koleje Śląskie oraz Gliwice – Kędzierzyn-Koźle i Gliwice – Opole obsługiwane przez Przewozy Regionalne[32].

Pociągi dalekobieżne | edytuj kod

Z gliwickiego dworca odjeżdżają pociągi dalekobieżne (Express InterCity Premium, Express InterCity, InterCity i TLK) do większości największych miast Polski. Pociągi te są obsługiwane przez PKP Intercity i Przewozy Regionalne[32].

Komunikacja z dworcem | edytuj kod

Dawny dworzec autobusowy

Autobusy ZTM | edytuj kod

W pobliżu dworca znajduje się przystanek autobusowy Gliwice Dworzec PKP obsługiwany przez autobusy kursujące na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego[33].

Do dworca można również dotrzeć wysiadając na przystanku Gliwice Plac Piastów, który jest głównym węzłem przesiadkowym na terenie miasta i znajduje się w odległości około 300 metrów[34].

Gliwicki Rower Miejski | edytuj kod

Stacja GRM

Przed głównym wejściem na dworzec znajduje się stacja Gliwickiego Roweru Miejskiego[16].

Planowane centrum przesiadkowe | edytuj kod

Miasto planuje w rejonie dworca kolejowego budowę centrum przesiadkowego, w którym ma znaleźć się poza obecnie istniejącym dworcem kolejowym: zespół przystanków autobusowych, dworzec autobusowy, postoje taxi, zespoły parkingowe z podziałem na postoje krótkoterminowe i długoterminowe w systemie park&ride, parkingi dla rowerów oraz budynek dworcowy północny z pomieszczeniami obsługi podróżnych[35].

Pracownia projektowa An Archi Group na zlecenie miasta opracowała 3 koncepcje architektoniczne centrum przesiadkowego[36]. W czerwcu 2016 wybrana została jedna z nich[37]. 17 marca 2017 miasto podpisało z pracownią Pas Projekt na wykonanie projektu centrum przesiadkowego z rocznym terminem realizacji. 8 listopada 2018 miasto odstąpiło od umowy z Pas Projektem ze względu na opóźnienia i błędy w projekcie[38]. 24 stycznia 2019 miasto podpisało z przedsiębiorstwem Mostostal Zabrze Biprohut umowę na dokończenie dokumentacji projektowej[39].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Indeks stacji, przystanków osobowych, posterunków kolejowych z nazwami aktualnymi i wcześniejszymi. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4.
  2. a b Dobowa wymiana pasażerska na stacjach kolejowych w Polsce w 2017 r.. utk.gov.pl. [dostęp 2018-10-20].
  3. a b c d e f g h i Przemysław Nadolski, Tomasz Roszak, Krzysztof Soida, Edward Wieczorek: Węzeł Kolejowy Gliwice. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2010. ISBN 978-83-931006-1-3.
  4. Paweł Terszczyński, Krzysztof Zintel. Zespoły trakcyjne serii EN56. „Świat Kolei”. 2/2011, s. 14-23. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  5. a b c d e f Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4.
  6. Pociągi nowego przewoźnika – Kolei Śląskich – wyjechały na tory. gazetaprawna.pl, 2011-10-01. [dostęp 2011-10-03].
  7. Polska-Warszawa: Usługi architektoniczne, budowlane, inżynieryjne i kontrolne 2013/S 191-330011 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia Usługi. ted.europa.eu, 2013-09-30. [dostęp 2013-10-30].
  8. a b c Umowa na przebudowę dworca w Gliwicach podpisana. rynek-kolejowy.pl, 2014-12-30. [dostęp 2014-12-30].
  9. Rozpoczął się remont dworca kolejowego w Gliwicach. rynek-kolejowy.pl, 2015-01-19. [dostęp 2015-01-20].
  10. Dworzec tymczasowy już działa. Ale nie obyło się bez problemów. gliwice.gazeta.pl, 2015-03-03. [dostęp 2015-03-03].
  11. Rejestr umów o dofinansowanie zawartych przez CUPT. cupt.gov.pl, 2015-03-06. [dostęp 2015-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-08)].
  12. Gotowa hala główna gliwickiego dworca, kończą się prace przy 4 peronie. kurierkolejowy.eu, 2016-07-22. [dostęp 2016-07-22].
  13. a b Dworzec i stacja w Gliwicach ukończone. rynek-kolejowy.pl, 2016-12-14. [dostęp 2016-12-19].
  14. Remont dworca PKP w Gliwicach dobiegł końca. gliwice.wyborcza.pl, 2016-12-01. [dostęp 2016-12-02].
  15. a b Dworzec kolejowy w Gliwicach otwarty. Klasa premium WIDEO 360. dziennikzachodni.pl, 2016-12-14. [dostęp 2016-12-19].
  16. a b Dziś rusza Gliwicki Rower Miejski. dzisiajwgliwicach.pl, 2017-03-28. [dostęp 2017-03-28].
  17. PKP S.A. uruchamia pierwsze stacje do ładowania samochodów elektrycznych. kurierkolejowy.eu, 2018-11-09. [dostęp 2018-11-09].
  18. a b GLIWICE. Samochodowy Plan Miasta. Katowice: Wydawnictwo Witański, 2008. ISBN 978-83-87502-58-4.
  19. a b c d Tu stacja Gliwice! Po ponad 700 dniach oczekiwań dworzec oficjalnie otwarty. dzisiajwgliwicach.pl, 2016-12-14. [dostęp 2016-12-19].
  20. Co oprócz kas?. gliwice.eu, 2016-12-07. [dostęp 2016-12-08].
  21. Wyszukiwarka kas i biletomatów. intercity.pl. [dostęp 2014-07-09].
  22. Dworce kolejowe z kasami biletowymi Kolei Śląskich. kolejeslaskie.com. [dostęp 2016-08-27].
  23. Lokalizacje automatów biletowych uruchamianych przez Koleje Śląskie na stacjach. kolejeslaskie.com. [dostęp 2016-08-27].
  24. a b Wykaz peronów. plk-sa.pl, 2016-11-29. [dostęp 2016-12-19].
  25. Naprawiono przeciekający dach na stacji Gliwice. rynek-kolejowy.pl, 2016-12-20. [dostęp 2016-09-08].
  26. Wykaz peronów. plk-sa.pl, 2014-04-30. [dostęp 2014-07-09].
  27. Krzysztof Królczyk: Wieża ciśnień w Gliwicach. wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-03-18].
  28. Krzysztof Królczyk: Wieża ciśnień w Gliwicach. wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-03-18].
  29. Krzysztof Królczyk: Wieża ciśnień w Gliwicach. wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-03-18].
  30. Wykaz odległości do terminali towarowych, punktów zaopatrzenia w paliwo, torów postojowych i punktów utrzymania pojazdów kolejowych. plk-sa.pl, 2014-06-26. [dostęp 2014-07-09].
  31. Załącznik nr 10 do SIWZ. kolejeslaskie.com, 2014-10-28. [dostęp 2014-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-31)].
  32. a b Gliwice w internetowym rozkładzie jazdy PKP – rozklad-pkp.pl (odjazdy)
  33. Gliwice Dworzec PKP 1. [dostęp 2019-01-09].
  34. Gliwice Plac Piastów 1. [dostęp 2019-01-09].
  35. Krok w stronę budowy nowego centrum miasta. Przetarg na koncepcję centrum przesiadkowego. gliwice.gazeta.pl, 2015-03-04. [dostęp 2015-03-08].
  36. Pomysły na nowe centrum. gliwice.eu, 2016-02-05. [dostęp 2016-06-30].
  37. Gliwice. Przetarg na zaprojektowanie Centrum Przesiadkowego. portalsamorzadowy.pl, 2016-09-29. [dostęp 2016-12-20].
  38. Centrum Przesiadkowe z przeszkodami. gliwice.eu, 2018-12-13. [dostęp 2018-12-16].
  39. Centrum Przesiadkowe na prostej. gliwice.eu, 2019-02-04. [dostęp 2019-02-04].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (stacja kolejowa):
Na podstawie artykułu: "Gliwice (stacja kolejowa)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy