Gmach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów


Na mapach: 52°12′56″N 21°01′29″E/52,215556 21,024722

Gmach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Gmach w czasie I wojny światowej Sala Kolumnowa, od 13 grudnia 2015 roku Sala im. Anny Walentynowicz[2]

Gmach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, pierwotnie gmach główny zespołu Korpusu Kadetów im. Aleksandra Suworowa, później m.in. gmach Urzędu Rady Ministrów[1] – budynek przy Alejach Ujazdowskich 1/3 w Warszawie, będący siedzibą Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Powstał w 1900 roku z przeznaczeniem dla rosyjskiego korpusu kadetów. Po przebudowie w 1926 stał się siedzibą Szkoły Podchorążych Piechoty. Po zakończeniu II wojny światowej w gmachu mieściła się Rada Państwa oraz Urząd Rady Ministrów, który przeniósł się tam z obecnego Pałacu Prezydenckiego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

W 1900 roku na terenie należącym do Skarbu Imperium Rosyjskiego rozpoczęto budowę kompleksu koszar Korpusu Kadetów im. Aleksandra Suworowa. Gmach został ulokowany w miejscu stacjonowania Litewskiego Pułku Lejbgwardii. Budynek zaprojektował Wiktor Junosza-Piotrowski, a prace budowlane obyły prowadzone pod nadzorem Henryka Juliana Gaya. W listopadzie 1902 wyświęcono znajdującą się tam cerkiew Opieki Matki Bożej[3]. Prace zakończono w 1903 roku. Wzdłuż Alei Ujazdowskich, od dzisiejszej ul. Bagatela do placu Na Rozdrożu, powstały mniej reprezentacyjne budynki koszarowe[4].

W 1914, po wybuchu I wojny światowej, magistrat Warszawy urządził w głównym gmachu centralny miejski lazaret dla 1500 osób. Posiadał on 9 oddziałów chirurgicznych i 2 wewnętrzne przeznaczone dla chorych i rannych żołnierzy, a także 50-łóżkowy oddział dla oficerów. Lazaret został później powiększony do 1750, a następnie 1950 łóżek[5].

W wyniku ofensywy niemieckiej i wycofania się wojsk rosyjskich miasto zostało zajęte przez Niemców, a kompleks budynków przekształcono w forteczny szpital wojskowy Festungslazarett N.1. Szpital działał do listopada 1918 roku. Po pertraktacjach z Radą Żołnierską szpitala, podjętych przez oficerów polskiej Szkoły Podchorążych Piechoty z Ostrowi Mazowieckiej, obiekt przejęto bez walki w zamian za ułatwienie ewakuacji chorych i rannych żołnierzy niemieckich do ojczyzny. 20 listopada Szkoła Podchorążych Piechoty przejęła budynek[4].

Podczas przewrotu majowego w 1926, batalion Szkoły Podchorążych Piechoty opowiedział się po stronie legalnego rządu. Po przewrocie, we wrześniu 1926, szkołę przeniesiono do poprzedniej siedziby w Ostrowi Mazowieckiej. Rozpoczęto remont obiektu, podczas którego dobudowano środkowe skrzydło. Budynek uzyskał zachowany do dziś kształt litery E. W 1928 przeniesiono tu siedzibę Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych, na czele którego stanął marszałek Józef Piłsudski. Skrzydło południowe, od strony ogrodu i ul. Bagatela, zajęły zbiory Centralnej Biblioteki Wojskowej oraz zasoby Muzeum Polskiego w Rapperswilu. Po przewiezieniu do Polski eksponaty zdeponowano tu do czasu wybudowania Nowego Gmachu Muzeum Narodowego w Warszawie[4].

We wrześniu 1939 roku, podczas oblężenia Warszawy, gmach został zbombardowany. Spłonęły Centralna Biblioteka Wojskowa oraz księgozbiór Biblioteki Rapperswilskiej. Parter budynku i skrzydło północne zajęły koszary SS. W czasie powstania warszawskiego zrujnowane skrzydło południowe, wraz z przyległym ogrodem jordanowskim, stało się miejscem egzekucji tysięcy mieszkańców Warszawy, których zwłoki palono w kotłowni budynku[4].

W 1946 budynki przeszły na własność państwa i rozpoczęła się ich przebudowa, która trwała do 1948 roku. Nad częścią centralną nadbudowano Salę Kolumnową, mieszczącą 1000 osób, od frontu dobudowano trzecie piętro, główne wejście z kolumnami wysunięto przed front budynku. Ponieważ gmach przeznaczono na siedzibę Rady Państwa, hol główny, klatka schodowa prowadząca na I piętro oraz niektóre sale zyskały charakter reprezentacyjny[4].

W latach 1953–1996 w gmachu mieścił się Urząd Rady Ministrów. Jednocześnie w okresie od 1959 do 1989 skrzydło południowe zajmowała Wyższa Szkoła Nauk Społecznych, działająca przy Komitecie Centralnym PZPR. Szkoła, w 1984 przemianowana na Akademię Nauk Społecznych, była miejscem kształcenia kadr partyjnych. W wyniku zmian ustrojowych partia przestała istnieć, pomieszczenia uczelni zajęły Biblioteka Główna URM (III piętro), Biuro Prasowe Rządu (obecnie Centrum Informacyjne Rządu – II piętro) oraz sekretariaty i gabinet Prezesa Rady Ministrów (I piętro)[4].

W 1995 gmach główny oraz sąsiednie budynki wpisano do rejestru zabytków ówczesnego województwa warszawskiego jako przykład architektury reprezentacyjnej miasta Warszawy[1][4].

Od stycznia 1997 w gmachu głównym działa Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. We wtorki odbywają się tu cotygodniowe posiedzenia Rady Ministrów, budynek jest także miejscem pracy premiera. W budynku przyjmowane są oficjalne delegacje krajowe i zagraniczne[4].

Do najciekawszych architektonicznie pomieszczeń Kancelarii należą sale: Kościuszkowska, Kolumnowa, Obrazowa, im. Tadeusza Mazowieckiego (dawna Świetlikowa), im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz przeszklony hol przed dawnym gabinetem Premiera na I piętrze, połączony z reprezentacyjnymi salami: Okrągłego Stołu, Recepcyjną i Zegarową. Rada Ministrów obraduje w sali im. Frycza Modrzewskiego. Poprzednim miejscem obrad była sala Świetlikowa. W sali Obrazowej odbywają się oficjalne ceremonie.

Gabinet Prezesa Rady Ministrów mieści się na pierwszym piętrze w skrzydle południowym (od strony ul. Bagatela)[4].

W 2002 Kancelaria uzyskała zezwolenie na umieszczenie znaku rozpoznawczego konwencji haskiej i tablicy informującej o zabytkowym charakterze budynków[4].

Architektura | edytuj kod

Gmach został wybudowany w stylu neoklasycznym. W 1914 roku został przebudowany w stylu neorenesansu przez Stefana Szyllera na Lazaret Miejski. Po zburzeniu gmach został całkowicie odbudowany przez Zygmunta Odyńca-Dobrowolskiego i dostosowany do podjęcia funkcji siedziby Rady Państwa. Główny portyk zaprojektował Franciszek Krzywda-Polkowski, wnętrze: Jan Bogusławski, rzeźby: Stanisław Sikora, a detale z kutego żelaza i brązu są autorstwa Henryka Grunwalda.

W holu głównym znajdują się zachowane schody prowadzące do głównego wejścia przed jego wysunięciem przed front budynku.

Zobacz też | edytuj kod

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – Warszawa. 2018-09-30. [dostęp 17 stycznia 2010].
  2. Uroczystość nadania Sali Kolumnowej w Kancelarii Premiera imienia Anny Walentynowicz, www.premier.gov.pl [dostęp 2016-08-03] .
  3. Kirył Sokoł, Aleksander Sosna: Cerkwie w centralnej Polsce 1815–1915. Białystok: Fundacja Sąsiedzi, 2011, s. 173. ISBN 978-83-931480-2-8.
  4. a b c d e f g h i j Historia siedziby Premiera (pol.). Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. [dostęp 2010-07-25].
  5. Zofia Podgórska-Klawe: Szpitale warszawskie 1388–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 271.

Bibliografia | edytuj kod

  • Encyklopedia Powszechna PWN, wyd. III, Warszawa 1988.
  • Przewodnik: Warszawa Wydawnictwo Wiedza i Życie S.A.
  • Oficjalna strona Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Na podstawie artykułu: "Gmach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy