Gmina Zagórze


Gmina Zagórze w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gmina Zagórze (początkowo gmina Zagórze Olkuskie) – dawna gmina wiejska, istniejąca w dwóch odsłonach, w latach 1867-1874 i 1909-1954. Siedzibą władz gminy było Zagórze (obecnie dzielnica Sosnowca)[2].

Gmina Zagórze Olkuskie powstała w 1867 roku w Królestwie Polskim, gdzie należała do powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej[3][4]. 19 maja?/ 31 maja 1870 do gminy przyłączono pozbawiony praw miejskich Modrzejów[5]. W 1874 gmina Zagórze została zniesiona, a jej obszar połączony ze zniesioną gminą Osad Górniczych oraz Starą Dąbrową z gminy Olkusko-Siewierska, tworząc nową gminę Górniczą[6][7][8].

Gminę Zagórze – o mniejszym obszarze – reaktywowano w 1909, a więc bez terenów które w 1902 utworzyły wschodnią część nowo utworzonego miasta Sosnowca. W 1915 roku, decyzją władz okupacyjnych, gminę Zagórze zmniejszono jeszcze bardziej, wydzielając z niej nową gminę Niwka, natomiast Konstantynów, Środulę i osadę (zdegradowane miasto) Modrzejów włączono do Sosnowca[9].

W okresie międzywojennym gmina Zagórze należała do powiatu będzińskiego w woj. kieleckim. Po wojnie gmina przez bardzo krótki czas zachowała przynależność administracyjną, lecz już 18 sierpnia 1945 roku została wraz z całym powiatem będzińskim przyłączona do woj. śląskiego[10] (od 6 lipca 1950 roku pod nazwą woj. katowickie[11], a od 9 marca 1953 jako woj. stalinogrodzkie[12]).

Zarówno 1 stycznia 1946 roku, jak i 1 lipca 1952 roku gmina Zagórze składała się z 3 gromad: Józefów, Klimontów i Zagórze[13][14]. Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[15].

W 1954 roku Zagórze i Klimontów otrzymały prawa osiedla[16], a w 1967 roku prawa miejskie[17]. Po reaktywowaniu gmin 1 stycznia 1973 roku gminy Zagórze nie przywrócono[18].

Przypisy | edytuj kod

  1. Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. kieleckiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
  2. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  3. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279)
  4. Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, s. 359)
  5. Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 123)
  6. Skorowidz Królestwa Polskiego czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2
  7. Powiat będziński w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  8. Zagórze (poz. 9) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  9. Akta gminy Niwka – Archiwum Państwowe w Katowicach
  10. Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 167
  11. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
  12. Dz.U. z 1953 r. nr 13, poz. 51
  13. Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad wydanym przez Wydawnictwa Instytutu Śląskiego w 1947 roku (stan z dnia 1 stycznia 1946)
  14. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  15. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  16. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253
  17. Dz.U. z 1966 r. nr 52, poz. 318
  18. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
Na podstawie artykułu: "Gmina Zagórze" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy