Gniazdnica kulista


Gniazdnica kulista w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gniazdnica kulista (Nidularia deformis (Willd.) Fr.) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Nidularia, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1788 r. Carl Ludwig von Willdenow nadając mu nazwę Cyathum deformis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Elias Fries w 1817 r.[1]

Synonimów ma 16. Niektóre z nich[2]:

  • Cyathodes deforme (Willd.) Kuntze 1891)
  • Nidularia berkeleyi Massee 1889
  • Nidularia confluens Fr. 1817
  • Nidularia farcta (Roth) Fr. 1823
  • Nidularia pisiformis (Roth) Tul. & C. Tul. 1844
  • Nidularia pisiformis var. broomei Massee 1889
  • Nidularia pisiformis (Roth) Tul. & C. Tul. 1844 var. pisiformis

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r., wcześniej (w 1898 r.) Stanisław Chełchowski opisywał ten gatunek pod nazwą gniazdnica wtłoczona[3].

Morfologia | edytuj kod

Owocniki

O średnicy do 7 mm, kuliste, występujące pojedynczo lub w grupach. Czasami sąsiednie owocniki zrastają się z sobą. Z nasady wyrasta dobrze rozwinięta, korzonkowata grzybnia. Powierzchnia zewnętrzna pilśniowata, szarobrązowa, u dojrzałych okazów z licznymi, kolczastymi, grubościennymi strzępkami. Wewnętrzna powierzchnia błyszcząca, gładka, brązowa. Wewnątrz owocnika znajdują się liczne perydiole, nieco uwypuklające na zewnątrz ścianę perydium. Zanurzone są w śluzowatej substancji, mają soczewkowaty kształt, średnicę do 1,2 mm i nie posiadają sznureczków (funiculus). Po dojrzeniu owocnik otwiera się zazwyczaj na szczycie, otworem o przeważnie dość równym brzegu[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki elipsoidalne, o rozmiarach 6–10,5 × 4,2–6 μm, gładkie. Podstawki 4-sterygmowe[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Występuje w Europie, Australii i Nowej Zelandii[5]. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, występuje we wszystkich krajach[4]. W Polsce podano liczne jego stanowiska. Jest jednak rzadki. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[6]. W internetowym atlasie grzybów znajdują się aktualne stanowiska tego gatunku w Polsce[7]

Rośnie na ziemi, w lasach, zwłaszcza sosnowych, w parkach, przy domach[3]. Gatunek wilgociolubny. Rozwija się na wilgotnym drewnie, często w rowach, fosach, rzadko na ziemi[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2020-10-18]  (ang.).
  2. Species Fungorum [dostęp 2015-12-16]  (ang.).
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Wanda Rudnicka-Jezierska: Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales). Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991. ISBN 83-85444-01-7.
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2017-12-01].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Aktualne stanowiska gniazdnicy kulistej w Polsce. [dostęp 2017-12-01].
Na podstawie artykułu: "Gniazdnica kulista" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy