Godzilla kontra Mothra (film 1964)


Godzilla kontra Mothra (film 1964) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mothra kontra Godzilla (jap. モスラ対ゴジラ Mosura tai Gojira) – japoński film typu kaijū z 1964 roku w reżyserii Ishirō Hondy. Czwarty film z serii o Godzilli.

Spis treści

Fabuła | edytuj kod

Na plaży Kurata dziennikarze Ichirō Sakai i Junko Nakanishi dokumentują rozbite wraki z niedawnego sztormu, gdzie odnajdują dziwny obiekt. Dzień później nad rybacką wioską zostaje odnalezione gigantycznych rozmiarów jajo. Oddelegowani Ichirō i Junko docierają na miejsce, gdzie rozmawiają z profesorem Miurą, naukowcem badającym jajo. Okazuje się, że wioska sprzedała jajo Kumayamie z korporacji Happy Enterprises. Ten zamiast przeznaczyć jajo do celów naukowych, zamierza zrobić z niego atrakcję turystyczną.

W hotelu Ichirō i Junko rozmawiają z profesorem Miurą nt. posiadania jaja od strony prawnej. Wkrótce dostrzegają Kumayamę. Wchodzi do pokoju Jirō Torahaty, syna wpływowego producenta fajek. Kiedy ci dogadują się w sprawie stworzenia parku rozrywki wokół jaja, nachodzą ich Shobijin proszące o odzyskania jaja. Zaskoczeni mężczyźni próbują je schwytać. Shobijin uciekają i spotykają się z Ichirō, Junko i profesorem Miuro. Wyjaśniają im, że jajo, zmyte podczas sztormu, należy do Mothry i jeśli jej larwa się wykluje, spowoduje olbrzymie zniszczenia w szukaniu jedzenia.

Cała trójka próbuje bezskutecznie przekonać Torahatę i Kumayamę o zwrot jaja. Obecne są także Shobijin, jednak biznesmeni widząc potencjalny zysk, chcą je kupić. Widząc, że nic się nie da zrobić, Shobijin wracają z Mothrą na wyspę Infant z pustymi rękami. Silnie promowany park rozrywki jest w fazie produkcji, a mieszkańcy wioski czując się oszukani przez Kumayamę, żądają od niego zysków. Ten spławia ich mówiąc, że zapłaci dopiero podczas otwarcia parku.

Ichirō pisze serię artykułów nt. niesprawiedliwości jaja Mothry, jednak nikogo to nie interesuje. Tymczasem obiekt znaleziony przez Junko jest silny radioaktywny i plaża, na której go znaleziono, ma wokół siebie więcej śladów radiacji. Przyczyną tego jest Godzilla wyłaniający się z ziemi i wkrótce prowadzi destruktywny pochód przez Yokkaichi i Nagoyę.

Redaktor naczelny gazety, w której pracują Ichirō i Junko, uważa że wojsko nic nie zrobi Godzilli. Jeden z tam pracujących reporterów – Jirō sugeruje, że Mothra byłaby w stanie pokonać Godzillę. Jego koledzy po fachu wątpią, by mieszkańcy wyspy Infant na to się zgodzili. Nie dość, że testy atomowe zrujnowały ekosystem ich wyspy, to próba odzyskania jaja Mothry skończyła się fiaskiem.

Mimo tego, Ichirō, Junko i profesor Miura udają się na wyspę Infant. Tam, widzą katastrofalne skutki testów atomowych. Tubylcy odmawiają pomocy, twierdząc, że atak Godzilli to służna kara dla ludzi za zniszczenie ich domu i zawłaszczenie jaja Mothry. Bohaterowie docierają do Shobijin przebywających w jedynym nieskażonym skrawku wyspy. One też odmawiają pomocy. Wtedy Junko mówi wszystkim wyspiarzom, że nie wszyscy ludzie powinni być obwiniani za to, co stało się ich wyspie. Mówi też, że Godzilla zabija zarówno dobrych, jak i złych ludzi, ale wszyscy mają prawo do życia. Shobijin zostają przekonane i wzywają Mothrę, jednocześnie ostrzegają, że ćma wkrótce umrze z przyczyn naturalnych.

W Japonii zaś dochodzi do ostrej kłótni między Torahatą i Kumayamą z powodu strat pieniężnych tego drugiego. W wyniku bójki Torahata zabija Kumayamę z pistoletu i gdy ma uciec, hotel w którym przebywał zostaje zniszczony przez Godzillę i ginie na miejscu. W momencie gdy jajo zostaje zagrożone przez Godzillę, Mothra rusza do walki. Ćma początkowo ma przewagę, jednak trujący pył pochodzący skrzydeł pozbawia ją sił i umiera z wycieńczenia. Godzilla traci zainteresowanie jajem i kontynuuje swoją wędrówkę.

Wojsko stosuje zaporę elektryczną i metalowe sieci przeciw Godzilli. Zdaje się działać, dopóki nie następuje przeciążenie prądu. Podczas ewakuacji rybackiej wsi szkolny dyrektor błaga o transport do pobliskiej wysepki Iwa, ponieważ wciąż tam są uczniowie. Larwy Mothry podążają za Godzillą udającym się na wyspę Iwa. Tam larwy Mothry osaczają potwora, pokrywają go jedwabnymi włóknami i ten wpada do oceanu. Ichirō, Junko, profesor Miura i Jiro żegnają Shobijin i Mothry, które wracają na wyspę Infant.

Obsada | edytuj kod

Produkcja | edytuj kod

Przygotowania | edytuj kod

Tōhō widząc gigantyczny sukces filmu King Kong kontra Godzilla planowało zrobić jego kontynuację. W niej King Kong miał znaleźć się w Afryce, a Godzilla był uśpiony w głębinach. Oba potwory były celem dwóch konkurujących ze sobą firm lunaparskich, by umieścić je w swych parkach rozrywki. Film miał się zakończyć remisem potworów. Ostatecznie z planów kontynuacji zrezygnowano[1][2].

Następnym filmem z Godzillą miał być Furankenshutain tai Gojira (jap. フランケンシュタイン対ゴジラ; pol. Frankenstein kontra Godzilla). Wg scenariusza Takeshiego Kimury dr James Bowen podczas badań efektów radiacji po zbombardowaniu Hiroszimy napotyka na jej ulicach młodego, zdziczałego chłopca. Odkrywa, że jest on potworem Frankensteina, który zregenerował się ze swego serca zmutowanego przez bombę atomową. Chłopiec zaczyna gwałtownie rosnąć żywiąc się zwierzętami. Japońskie Siły Samoobrony w obawie, że potwór zechce żywić się ludzkim mięsem, więc oswabadzają Godzillę z lodowca na Morzu Beringa, by zwabić go do Japonii i zabić potwora. Tōhō uznało pomysł za bezsensowny i zdecydowała, by Mothra z filmu Mothra była przeciwnikiem Godzilli w następnym filmie[3]. Z kolei Furankenshutain tai Gojira przerobiono na Frankenstein Conquers the World zastępując Godzillę Baragonem[4].

Scenariusz | edytuj kod

W pierwszej wersji scenariusza autorstwa Shinichiego Sekizawy zamiast jaja Mothry miał zostać znaleziony nieprzytomny Godzilla, uznany za martwego, a Mothra miała się pojawić dopiero w finale. Nie miało też wystąpić potomstwo Mothry. Godzilla miał zaatakować Rolisikę, fikcyjnego kraju z Mothry, która używa swych wojsk. Godzilla miał zniszczyć zniszczyć Zamek Himeji w swej drodze na Tokio. Głównym bohaterem miał być zoolog Kenya Harane będącym jednym z dwóch naukowców towarzyszącym Ichirō. Jednak zauważono, że byłoby nielogiczne, by przebywać tak blisko silnie radioaktywnego potwora jakim był Godzilla i zastąpiono go jajem Mothry[5]. Następną zmianą była zastąpienie rolisikańskich wojsk amerykańskimi[6].

Casting | edytuj kod

Role Shobijin ponownie zagrał duet wokalny The Peanuts[7]. Kenyę Harę miał zagrać Kenji Sahara. Jednak w wyniku dalszych zmian scenariuszowych jego postać zastąpiono profesorem Miurą granym przez Hiroshiego Koizumiego. Ostatecznie postać Sahary przerobiono na drugiego antagonistę – Manzō Torahatę[6]. Główną zagrał Akira Takarada, który zagrał wcześniej w Godzilli Ogatę, a obecnie cieszył się w Japonii statusem gwiazdy[8]. W rolę generała zagrał Susumu Fujita, jeden z etatowych aktorów Akiry Kurosawy w latach 40. XX wieku[9]. W rolę kobiecą wcieliła się Yuriko Hoshi debiutująca w innym filmie Hondy Tetsuwan Tōshu Inao monogatari[8]. Kumayamę zagrał Yoshifumi Tajima, będący ulubionym aktorem Hondy, którego obsadzał niemal we wszystkich swych filmach science-fiction[9].

Muzyka | edytuj kod

Kompozytorem został Akira Ifukube, który wcześniej zrezygnował z muzyki Mothry nie czując się na siłach do współpracy z The Peanuts. Podczas swojej partytury elementy z motywu Yūjiego Kosekiego Song of Mothra. Na potrzeby filmu Ifukube napisał dwie piosenki: Seinaru Izumi dla The Peanuts oraz Mahala Mosura, obie były w języku filipińskim. W rękopisie Ifukube w kilku słowach występował błąd, co wg kotoisty Yasuko Sato było celowe, aby ułatwić ich śpiewanie Japończykom. Oprócz swojej standardowej orkiestracji, Ifukube dodał brzęczące dźwięki dęte pungi oraz kalimby[7].

Podczas postprodukcji Honda i Ifukube zorganizowali sesje planowania, aby omówić sceny z muzyką. Honda i Ifukube nie zgadzali się co do sceny, w której Godzilla wznosi się z piachu. Honda poprosił o muzykę w tej scenie, co spotkało się z odmową Ifukube, który był zdania, że Godzilla jest „wystarczająco imponujący”. Jednak zamiast tego dodano Godzilla Theme co zdenerwowało Ifukube[7].

Realizacja | edytuj kod

Wykonano nowy kostium Godzilli zaprojektowany przez Teizō Toshimitsu[10][11]. Skórę i ogon Godzilli wykonał Keizō Murase, który także stworzył osobny ogon do ujęć niszczenia budynków[12]. W filmie wyraźnie widać, że górna warga Godzilli się chybocze[10]. Efekt ten był skutkiem wypadku na planie; atakując makietę zamku Nagoya, Haruo Nakajima grający Godzillę wywrócił się i uszkodził paszczę kostiumu. Eijiemu Tsuburayi efekt ten tak się spodobał, że nie naprawił kostiumu. Zostawiono także destrukcję zamku w gotowym filmie, ponieważ nie można było odbudować makiety z powodu zarówno z budżetu, jak i harmonogramu[13].

Głowy Mothry i jej potomstwa zostały wyrzeźbione przez Teizō Toshimitsu, a ciała wymodelowane przez braci Yagi i Keizō Murase. Dla Mothry stworzono dwumetrową marionetkę w ten sam sposób co w Mothrze poruszaną się za pomocą pilota z silnikiem elektrycznym i z oczyma zasilanymi żarówkami. Dla potomstwa Mothry wykonano rekwizyty wykonane z uretanu wyposażone w samonapędzające się mechanizmy wewnętrzne i koła oraz dwa ręcznie sterowane rekwizyty. W scenie, w której dwie larwy wykluwają się z jaja, dwie marionetki z głowami larw 2,5 razy większymi od głów głównych rekwizytów były obsługiwane przez lalkarza wewnątrz modelu jaja. Szczęki larw wykonano z drewna i pokryto gumą. Modele miały różnokolorowe oczy dla każdej larwy: jedna miała czerwone, a druga niebieskie. Jednakowo rekwizyty obu larw użyte w ostatniej sekwencji bitwy na wyspie Iwa miały niebieskie oczy. Jedwabna pluć larw została utworzona przez rozpylenie gumowej pasty rozpuszczonej w rozcieńczalniku[6].

Widok jaja Mothry na planie totalnym był skomponowany przez matte painting, zaś w zbliżeniach aktorami wykonano z częściowy model w pełnej skali oraz miniaturowy dla scen z Mothrą i Godzillą[14][6].

Została nakręcona scena, gdzie amerykańskie krążowniki pomagają w walce z Godzillą ostrzeliwujące go, nie czyniąc mu jednak żadnej krzywdy. Twórcy wycięli tę scenę, gdyż Japończycy wciąż byli drażliwi nt. II wojny światowej i poczuliby się urażeni widząc widząc amerykańską artylerię ślącą pociski w stronę japońskiej ziemi[15].

Wersja amerykańska | edytuj kod

6 maja 1964 roku „Variety” poinformowało, że Henry G. Saperstein z United Productions of America zdobył prawa do dystrybucji kinowej i telewizyjnej filmu oraz zamierzał go wydać pod tytułem Godzilla versus the Giant Moth. Później Saperstein ten fakt pomijał milczeniem, mówiąc że Inwazja potworów była jego pierwszym dystrybuowanym przez niego filmem Godzillą. Ostatecznie prawa licencyjne sprzedano American International Pictures, dla którego był to pierwszy dystrybuowany przez nie film z Godzillą[16].Wycięta scena walki Godzilli z amerykańską flotą znalazła się w wersji American International Pictures, przez co pojawiło się przekonanie, że scena ta została stworzona specjalnie na rynek amerykański[17]. Była to jedyna poważna zmiana w stosunku do poprzednich filmów z Godzillą. Była to też ostatnia taka duża ingerencja w filmach z Godzillą, wyłączając Powrót Godzilli z 1984 roku. Od tej pory wersje amerykańskie kaijū ograniczały się zwykle do dubbingu i nieznacznych cięć montażowych. Angielski dubbing wykonało Titra Sound Studios[18].

W Stanach Zjednoczonych film był wyświetlany w kinach pod tytułem Godzilla vs. The Thing, sugerując w materiałach promocyjnych że oponentem jest tajemniczy potwór[18]. Plakat został wykonany przez Reynolda Browna[19]. Wynikało z tego że Mothra była mniej popularna w Stanach Zjednoczonych. W późniejszych wydaniach filmu zmieniono go na Godzilla vs. Mothra, jednak angielski dubbing pozostał niezmieniony, przez co Mothra jest wciąż nazywana The Thing[15].

Odbiór | edytuj kod

Premiera | edytuj kod

Godzilla kontra Mothra miała premierę 29 kwietnia 1964 roku w podwójnym pokazie z Jigoku Sakusen[6]. Film w okrojonej wersji wznowiono w japońskich kinach 19 marca 1970 roku w ramach bloku filmowego dla dzieci Toho Champion Festival[20] oraz 15 marca 1980 roku w podwójnym pokazie z Doraemon – Nobita no Kyōryū[6]. Wznowienie filmu w oryginalnej wersji odbyło się 1983 roku w ramach festiwalu Gojira no Fukkatsu[21].

Amerykańska wersja filmu premiera odbyła się 17 września 1964 w podwójnym pokazie z Ikarią XB 1[22].

W Polsce miał premierę 17 sierpnia 2012 roku na Ińskim Lecie Filmowym, w ramach projekcji towarzyszącej na koncercie zespołu Thiele[23][24].

Wyniki finansowe | edytuj kod

Film przy koszcie 200 mln jenów zarobił 300 mln jenów przy sprzedanych 3,51 mln biletach, zarabiając mniej niż King Kong kontra Godzilla, jednak wciąż będąc sukcesem finansowym[8]. Przy wznowieniu w 1970 roku dodatkowo zarobił 480 mln jenów przy sprzedanych 730 tys. biletach, zaś przy wznowieniu w 1980 roku 1,55 mld jenów przy sprzedanych 2,98 mln biletach[8].

Recenzje i reakcje | edytuj kod

„Kinema Junpo” chwalił efekty specjalne, ale skrytykował wojsko atakujące Godzillę, stwierdzając: „To dziwne, że ludzie nie uczą się z przeszłości. Od Sił Samoobrony, każda osoba po prostu wygląda głupio”[8]. W recenzji „Monthly Film Bulletin” zauważono, że „pomimo pewnych niezdarnych ujęć modelowych, walka Godzilli z gigantyczną ćmą i jej potomstwem gąsienic jest jednym z lepszych wysiłków Toho”. Chwalono projekt potworów w filmie i jakość efektów specjalnych, jedocześnie krytykując fabułę i aktorstwo[25]. „Variety” chwalił stronę techniczną, wyrażając, że fabuła i aktorstwo nie oferują wystarczająco dużo, aby przyciągnąć dużą publiczność[26].

Godzilla kontra Mothra uważana jest za jeden z najlepszych filmów w serii[18]. Z kolei rola Kumayamy jest uważana za najlepszą w karierze Yoshifumiego Tajimy[9]. Godzilla kontra Mothra to także ulubiony film z serii o Godzilli Henry’ego G. Sapersteina[16].

Odniesienia w kulturze popularnej | edytuj kod

  • W pierwszej wersji gry The Revenge of Shinobi siódmy boss – Brontozaur wygląda jak Godzilla z filmu Godzilla kontra Mothra. W związku zaostrzeniem restrykcji dot. praw autorskich w późniejszych edycjach Brontozaur stał się dinozaurzym szkieletem[27][28].
  • Amerykański raper Pharoahe Monch wykorzystał sampel z motywu Godzilli z filmu jako podkład do piosenki Simon Says. Tōhō pozwało jego oraz wytwórnie Priority Records i Rawkus Records na kwotę 420 tys. dolarów za wykorzystanie utworu bez ich zgody[29][30].
  • W Piątek, trzynastego V: Nowy początek w biurze ośrodka dla trudnej młodzieży są przypięte do tablicy fotosy z Godzilla kontra Mothra i Godzilli[31].
  • W teledysku The Number Of The Beast Iron Maiden pojawiają się fragmenty filmu ukazujące atakującego Godzillę[32].
  • W odcinku Zdrówko pt. And Coachie Makes Three Coach i Sam oglądali całą noc Mothrę kontra Godzillę, która okazała się rozczarowaniem dla Coacha[33].
  • W 2007 roku australijska firma Casella Family Brands wykorzystała, za zgodą Tōhō, fragmenty filmu do reklamy telewizyjnej wina Yellow Tail, gdzie w nawiązaniu do nazwy produktu ogon Godzilli pokolorowano na żółto (Yellow tail w języku angielskim oznacza żółty ogon)[34].
  • W serialu Nie z tego świata Godzilla i Mothra są wielokrotnie wspominani, zaś Godzilla kontra Mothra jest ulubionym filmem z Godzillą głównego protagonisty serialu, Deana Winchestera[35].
  • Potomstwo Mothry o różnych kolorach oczu pojawiły się w serialu internetowym Gojiban, gdzie są bohaterkami segmentu Moshu Moshu[36][37][38]. Podczas gdy obie nazywają się Moshu Moshu, imię niebieskookiej larwy zapisuje się w katakanie (モシュモシュ), a czerwonookiej zapisuje się w hiraganie (もしゅもしゅ).

Przypisy | edytuj kod

  1. Joshua Sudomerski: Continuation: King Kong vs. Godzilla Story Translation (ang.). Toho Kingdom, 2020-02-15. [dostęp 2020-02-17].
  2. Hirokatsu Kihara, Toshifumi Shimizu, Tetsu Nakamura: 「ゴジラ」東宝特撮未発表資料アーカイヴ プロデューサー・田中友幸とその時代. Kadokawa, 2010, s. 248-253, 421. ISBN 978-4-04-854465-8.
  3. Lost Project: Frankenstein vs. Godzilla (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 2018-11-28].
  4. Kōhei Nomura: ゴジラ大辞典. Kasakura Publishing, sierpień 2004, s. 152. ISBN 4-7730-0292-1. (jap.)
  5. Jay Ghee: MOTH HOLES: The evolution of the Godzilla vs. the Thing screenplay. W: Steve Ryfle: Japan’s Favorite Mon-star: The Unauthorized Biography of „The Big G”. ECW Press, 1998, s. 113. ISBN 1-55022-348-8. (ang.)
  6. a b c d e f Tenohira Motoyama, Kazuhiro Matsunomoto, Kazuyasu Asai, Nobutaka Suzuki: 東宝特撮映画大全集. Village Books, wrzesień 2012, s. 78, 80-81. ISBN 978-4-86491-013-2. (jap.)
  7. a b c d Erik Homenick: Akira Ifukube Biography - Part XI - Film Composer Triumphant (ang.). AKIRAIFUKUBE.ORG. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-06-18)].
  8. a b c d e Steve Ryfle, Ed Godziszewski: Ishiro Honda: A Life in Film, from Godzilla to Kurosawa. Wesleyan University Press, wrzesień 2017, s. 206-211. ISBN 978-0-8195-7741-2. (ang.)
  9. a b c Steve Ryfle: Japan’s Favorite Mon-star: The Unauthorized Biography of „The Big G”. ECW Press, 1998, s. 105, 110. ISBN 1-55022-348-8. (ang.)
  10. a b Joshua Reynolds, Joshua Sudomerski: Godzilla: Through the Ages (Part 1) (ang.). Toho Kingdom, 2016-08-13. [dostęp 2020-04-12].
  11. David Kalat: A Critical History and Filmography of Toho’s Godzilla Series. Jefferson (Kalifornia Północna): McFarland & Company, 1997, s. 69. ISBN 0-7864-0300-4. (ang.)
  12. Brett Homenick: MEMORIES OF JAPAN’S MASTER MONSTER MAKER! Keizo Murase Shares the Secrets of the World’s Greatest Kaiju! (ang.). Vantage Point Interviews, 2018-05-23. [dostęp 2020-05-31].
  13. ゴジラ・デイズ ゴシラ映画クロニクル1954〜1998. Shueisha Bunko, 1998, s. 259-260. ISBN 4-08-748815-2. (jap.)
  14. Naohiko Mamiya: ゴジラ1954-1999超全集. Shōgakukan, styczeń 2000, s. 98. ISBN 4-09-101470-4. (jap.)
  15. a b Paper Finz: Mothra vs. Godzilla (1964) Differences (ang.). YouTube, 2020-10-10. [dostęp 2021-02-21].
  16. a b Steve Ryfle: REGARDING HENRY: The „Lost Interviews” with Godzilla’s Overseas Agent, Henry G. Saperstein (ang.). Henshin!Online, 2004-07-14. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-08-15)].
  17. Kōhei Nomura: ゴジラ大辞典. Kasakura Publishing, sierpień 2004, s. 182. ISBN 4-7730-0292-1. (jap.)
  18. a b c Rob Craig: American International Pictures: A Comprehensive Filmography. Jefferson (Kalifornia Północna): McFarland & Company, 2019, s. 169. ISBN 978-1-4766-6631-0. (ang.)
  19. REYNOLD BROWN POSTEROGRAPHY. „Cinefantastique”. 18 (1), s. 73, 1987-01-01. Forest Park (Illinois): F. S. Clarke. ISSN 0145-6032
  20. Anthony Romero: Toho Champion Festival (ang.). Toho Kingdom, 2013-12-15. [dostęp 2021-02-21].
  21. Shinema Kakarichō: ゴジラ 1983 復活フェスティバル (jap.). シネマ係長の秘密基地. [dostęp 2021-02-21].
  22. Stuart Galbraith IV: The Toho Studios Story: A History and Complete Filmography. Scarecrow Press, 2008, s. 210. ISBN 1-4616-7374-7. (ang.)
  23. Maja Nowakowska. Bo na świecie jest tyle zła. „Ińskie Point. Bezpłatny dziennik festiwalowy”. 8, s. 14-15, 2012-08-19. Ińsko: Ińskie Lato Filmowe. [dostęp 2020-09-23]. 
  24. Robert Duchowski: Propozycja na wakacje: 39. Ińskie Lato Filmowe [PROGRAM (pol.). Szczecin Nasze Miasto, 2012-09-28. [dostęp 2020-09-23].
  25. Godzilla Tai Mothra (Godzilla vs. The Thing), Japan, 1964. „Monthly Film Bulletin”. 32 (372), s. 167, 1965. British Film Institute. 
  26. Donald Willis: Variety's Complete Science Fiction Reviews. Garland, 1985, s. 181. ISBN 0-8240-6263-9. (ang.)
  27. Revenge of Shinobi – 2003 Developer Interview with director/designer Noriyoshi Ohba (ang.). Shmuplations, 2003. [dostęp 2020-02-29].
  28. Revenge of Shinobi, The (Comparison: Version 1.0 - Version 1.01 and above) (ang.). Movie-Censorship.com, 2013-05-17. [dostęp 2020-02-29].
  29. Karas Lamb: Pharoahe Monch Talks Eminem, "Simon Says" & More In The Latest Reddit IAmA (ang.). Okayplayer, 2014-06-12.
  30. Billy Johnson Jr.: Pharoahe Monch Sued By 'Godzilla's Theme' Owners (ang.). Yahoo, 2001-05-31. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-30)].
  31. Dylan Toska: Toho Sightings (Film) (ang.). Toho Kingdom, 2005-09-05.
  32. Iron Maiden: Iron Maiden - The Number Of The Beast (Official Video) (ang.). YouTube, 2015-08-07.
  33. And Coachie Makes Three. James Burrows (reż.), Heide Perlman (scen.). Zdrówko. NBC. 19 stycznia 1984. Odcinek 15, sezon 2.
  34. David Gianatasio: Aussie wine fan Godzilla is a nasty drunk (ang.). Adweek, 2007-11-07. [dostęp 2019-03-17].
  35. The Benders. Peter Ellis (reż.), John Shiban (scen.). Nie z tego świata. The WB. 14 lutego 2006. Odcinek 15, sezon 1.
  36. モシュモシュ以心伝心いしんでんしんの巻. Hideyuki Kobayashi. Gojiban. YouTube. 5 października 2019. Odcinek 9a, sezon 1. [dostęp 11 listopada 2020].
  37. モシュモシュ・夢ゆめの扉. Hideyuki Kobayashi. Gojiban. YouTube. 29 maja 2020. Odcinek 5, sezon 2. [dostęp 11 listopada 2020].
  38. モシュ☆DANCE!. Hideyuki Kobayashi. Gojiban. YouTube. 26 czerwca 2020. Odcinek 8, sezon 2. [dostęp 11 listopada 2020].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Godzilla kontra Mothra (film 1964)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy