Goryczuszka gorzkawa


Goryczuszka gorzkawa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Goryczuszka gorzkawa

Goryczuszka gorzkawa, goryczka gorzkawa[3] (Gentianella amarella (L.) Börner) – gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych. Występuje w Europie, Azji I Ameryce Północnej[4]. W Polsce jest rzadka. Występuje na rozproszonych stanowiskach na terenie całego kraju, z wyjątkiem centralnej części[5].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Łodyga
Do 60 cm wysokości.
Liście
W czasie kwitnienia szczątki liścieni i pierwszych liści tworzą zgrubienie w nasadzie łodygi.
Kwiaty
5-krotne. Kielich z wyraźną rurką, przylegający do korony, do 1 cm długości, o ostrych, jednakowo szerokich łatkach. Korona kwiatu fioletowolila lub biaława, długości 10-20 mm. W gardzieli korony, poniżej nasady każdej łatki znajduje się orzęsiona łuska[6].
Owoc
Torebka.

Biologia i ekologia | edytuj kod

Roślina dwuletnia. Kwitnie od czerwca do października. Rośnie na pastwiskach, łąkach, polanach i trawiastych stokach. Gatunek wyróżniający dla związku Molinion caeruleae[7].

Zmienność | edytuj kod

Tworzy mieszańce z goryczuszką polną (Gentianella campestris)[8]. Gatunek zróżnicowany na 9 podgatunków[9]:

  • Gentianella amarella subsp. acuta (Michx.) J.M.Gillett
  • Gentianella amarella subsp. amarella
  • Gentianella amarella subsp. hartwegii (Benth.) J.M.Gillett
  • Gentianella amarella subsp. livonica (Eschsch. ex Griseb.) Dostál
  • Gentianella amarella subsp. mexicana (Griseb.) Gillett
  • Gentianella amarella subsp. septentrionalis (Druce) N.M.Pritch.
  • Gentianella amarella subsp. takedae (Kitag.) Toyok.
  • Gentianella amarella subsp. uliginosa (Willd.) Tzvelev
  • Gentianella amarella subsp. yuparensis (Takeda) Toyok.

Zagrożenia i ochrona | edytuj kod

Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną. Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[10] w grupie gatunków wymierających (kategoria zagrożenia: E). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię EN (zagrożony)[11]. Zagrożona jest głównie przez niszczenie oraz zmiany siedlisk, na których występuje[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20]  (ang.).
  2. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-11-30]  (ang.).
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Mapa rozmieszczenie gatunku na Den virtuella floran [dostęp 2013-11-30].
  5. a b Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  6. Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  7. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  8. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  9. The Plant List [dostęp 2013-11-30].
  10. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  11. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Goryczuszka gorzkawa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy