Gubernia piotrkowska


Na mapach: 51°24′18,0000″N 19°41′35,8800″E/51,405000 19,693300

Gubernia piotrkowska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gubernia piotrkowska (ros. Петроковская губерния) – gubernia Królestwa Polskiego ze stolicą w Piotrkowie Trybunalskim.

Gubernia piotrkowska została utworzona w 1867 i funkcjonowała do wkroczenia wojsk niemieckich i austriackich podczas I wojny światowej.

Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

Gubernia przez cały okres swojego istnienia, podzielona była na 8 ujezdów.


Gubernatorzy[3] | edytuj kod

Wicegubernatorzy[4] | edytuj kod

  • 1 stycznia/12 stycznia 1867–4 lutego/16 lutego 1872 – Władimir Priewłocki (1819–1874)
  • 10 marca/22 marca 1872–10 listopada/22 listopada 1883 – mjr Roman Essen (Reinhold von Essen) (1836–1895)
  • 24 listopada/6 grudnia 1883–6 czerwca/18 czerwca 1885 – Władimir Tchorżewski (1841–1905)
  • 6 czerwca/18 czerwca 1885–4 lipca/16 lipca 1885 – Aleksandr Sołncew (1833–1885)
  • 4 lipca/16 lipca 1885–26 lutego/10 marca 1891 – Iwan Podgorodnikow (1840–1911)
  • 26 lutego/10 marca 1891–16 stycznia/28 stycznia 1892 – vacat
  • 16 stycznia/28 stycznia 1892–3 grudnia/15 grudnia 1892 – Matwiej Michalewicz (1845–1908)
  • 3 grudnia/15 grudnia 1892–1 lipca/13 lipca 1899 – Boris Ozieriow (1853–1914)
  • 21 lipca/2 sierpnia 1899–20 września/2 października 1902 – Aleksander von Lüders-Weymarn (1856–1914)
  • 23 października/4 listopada 1902–24 września/6 października 1905 – płk Iwan Reinhardt (1864–1914)
  • 24 września/6 października 1905–marzec 1917 – gen.-mjr Fiodor Fortwengler (1862–?)

Wzmianki z r. 1887 | edytuj kod

Gubernia obejmowała ujezdy (powiaty) bardzo uprzemysłowione, m.in. będziński, częstochowski, noworadomski czy łódzki.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego zawiera hasło o guberni: "Piotrkowska gubernia utworzona została w r. 1867 z części dawnych guberni: warszawskiej, kaliskiej i kieleckiej. Na obszarze Królestwa Polskiego stanowi ona długi lecz wąski pas, ciągnący się od płn.-wschodu ku płd.-zach., między gubernią kaliską od zachodu a radomską i kielecką od wschodu."

W książce „Rys geografii Królestwa Polskiego” z 1887 roku odnajdujemy następujący opis guberni piotrkowskiej:

„Gubernia Piotrkowska graniczy od północy z gub. Warszawską i Kaliską; od zachodu z gub. Kaliską (rz. Warta); od południo-zachodu – ze Szlązkiem; od wschodu z gub. Kielecką i Radomską (rz. Pilica). Dzieli się na 8 powiatów a mianowicie: Piotrkowski, Rawski, Brzeziński, Łódzki, Łaski, Częstochowski, Nowo-Radomski, Będziński. Położenie guberni, szczególniej w części północnej, jest płaskie, w południowych dopiero powiatach: Częstochowskim i Będzińskim, występują wzgórza, jak np. w okolicy Częstochowy i Olsztyna. Grunta niezbyt urodzajne szczególniej w Rawskiem, o czem świadzczy także przysłowie, które mówi, że tam:

Las – to leszczyna, Wróbel – to zwierzyna Ryby – to karaski, A grunt pszenny – piaski.

I rzeczywiście, najwięcej jest gruntów piaszczystych szczególniej w powiatach: Piotrkowskim, Nowo-Radomskim, Brzezińskim, Rawskim; grunta znowu gliniaste ciągną się pobrzeżem Pilicy, a także po linii równoległej do kierunku drogi żelaznej, począwszy od Piotrkowa do Koluszek; ztąd przyjmują kierunek północno-zachodni i dochodzą do Zgierza (pow. Łódzki). O ile jednak przemysł rolniczy nie mógł znaleźć odpowiednich okoliczności dla swojego rozwoju, o tyle za to przemysł stoi w gub. Piotrkowskiej najwyżej ze wszystkich gubernij Królestwa Polskiego. Szczególniej nim się odznacza miasto Łódź. W całej guberni przeważa przemysł bawełniany i wełniany. Ludność gub. Piotrkowskiej ma 837,928 mk., czyli na 1 milę?, przy obszarze 222,5 m.?, wypada 3316,5. Fabryk posiada najwięcej z całego Królestwa, bo aż 12,976 (zaliczono tu wszakże piekarnie, których jest w gub. 490); robotników w nich jest 60,516, a wartość produkcyi wynosi 76,592,459 rs. Lasy przetrzebione, jednak zajmują jeszcze przestrzeń blizko 50 mil?. Gubernia Piotrkowska ma dosyć udogodnioną komunikacyę. Przez sam środek guberni przechodzi droga żel Warszawsko-Wiedeńska przez powiaty: Brzeziński, Piotrkowski, Nowo-Radomski, Częstochowski i Będziński. Przez powiaty Brzeziński i Łódzki (do Łodzi) dochodzi odnoga drogi Warszawsko-Wiedeńskiej pod nazwiskiem drogi Farbyczno-Łódzkiej. – od stacyi Koluszki. Nareszcie przez powiat Brzeziński przechodzi gałąź drogi żel. Iwanogrodzko-Dąbrowskiej od Bzina (gub. Radomska, pow. Konecki) do Koluszek. Wody gub. Piotrkowskiej spływają głównie do dwu rzek: Pilicy i Warty. Te jednak pod względem komunikacyi wielkiej przysługi nie oddają, gdyż Pilica jest spławna dopiero od Sulejowa a Warta w granicach gub. Piotrkowskie wcale nie spławna."

Miasta | edytuj kod

Ulica Piotrkowska w Łodzi, ok. 1896 Nowy Rynek w Częstochowie, przełom XIX i XX wieku Gimnazjum męskie w Piotrkowie Trybunalskim, przed 1870

Lista miast guberni na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 roku:

Przypisy | edytuj kod

  1. Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.
  2. Демоскоп Weekly (ros.). demoscope.ru. [dostęp 2018-10-02].
  3. Gubernator i wicegubernator w Królestwie Polskim po 1867 roku, [w:] A. Górak, J. Kozłowski, K. Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Lublin 2014, s. 43.
  4. Gubernator i wicegubernator w Królestwie Polskim po 1867 roku, [w:] A. Górak, J. Kozłowski, K. Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Lublin 2014, s. 43–44.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Gubernia piotrkowska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy