Gubernia taurydzka


Na mapach: 44,948056°N 34,104167°E/44,948056 34,104167

Gubernia taurydzka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa etnograficzna guberni taurydzkiej według spisu 1897

Gubernia taurydzka (ros. Таврическая губерния) – gubernia Imperium Rosyjskiego odpowiadająca ziemiom historycznego Chanatu Krymskiego, obejmująca tereny dzisiejszej południowej Ukrainy (w tym Republiki Autonomicznej Krymu), istniejąca w latach 1802–1921. Jej stolicą był Symferopol. Graniczyła od północnego zachodu z gubernią chersońską, od północy i północnego wschodu z gubernią katerynosławską, z pozostałych stron oblana wodami Morza Czarnego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Utworzona ukazem cara Aleksandra I z 8 października?/ 20 października 1802[2]. Powstała z podziału guberni noworosyjskiej na trzy gubernie: taurydzką, katerynosławską i chersońską. W maju 1803 roku w Symferopolu otwarto siedzibę władz gubernialnych oraz innych urzędów administracji[3]. W latach 1802–1873 gubernia podlegała pod generał-gubernatorstwo noworosyjskie[3]. Faktycznie przestała funkcjonować w momencie rozkładu Imperium Rosyjskiego po rewolucji lutowej, a następnie w wyniku powstawania na tym obszarze nowych państw (m.in. Ukraińskiej Republiki Ludowej, Doniecko-Krzyworoskiej Republiki Rad, Wolnego Terytorium, Krymskiej Republiki Ludowej, Radzieckiej Socjalistycznej Republiki Taurydy) i rosyjskiej wojny domowej[4][5]. Ostatecznie została podzielona wzdłuż Przesmyku Perekopskiego pomiędzy USRR (część północna) a RFSRR (Krym). Formalnie istniała do 1921 roku, gdy część włączona administracyjnie do RFSRR została zastąpiona przez Krymską Autonomiczną Socjalistyczną Republiką Radziecką[6].

Demografia | edytuj kod

W 1897 roku gubernię taurydzką zamieszkiwało 1 447 790 mieszkańców[1][7]. Respondenci zadeklarowali następujący język ojczysty:

Liczba mężczyzn wyniosła 762 804, a liczba kobiet 684 986[8].

Ludność w ujezdach według deklarowanego języka ojczystego 1897[9] | edytuj kod

W ujezdach kontynentalnych guberni (berdiański, melitopolski, dnieprowski) dominowali Ukraińcy, przed Rosjanami. W ujezdach Krymu (symferopolski, eupatoryjski, jałtański, teodozyjski) dominowali Tatarzy przed Rosjanami, w ujeździe perekopskim u nasady półwyspu istniała równowaga czterech narodowości (Tatarzy, Rosjanie, Ukraińcy, Niemcy), w gradonaczalstwach (miastach wydzielonych) Sewastopol i Kercz-Jenikale zdecydowaną większość stanowili Rosjanie, którzy dominowali również w miastach guberni.

Ludność guberni według wyznań | edytuj kod

W 1905 roku liczba mieszkańców wynosiła 1 602 700[7].

Podział administracyjny | edytuj kod

W 1803 roku dzieliła się na siedem ujezdów (powiatów), których liczba następnie wzrosła do dziesięciu[10]. W 1820 roku ujezd tmutarakański został wyłączony spod zarządu guberni. W 1838 roku utworzono ujezd jałtański, a w 1843 roku berdiański. Na początku XX wieku podział administracyjny guberni taurydzkiej wyglądał następująco:

Gubernatorzy taurydzcy | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Demoscope.ru: Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  2. Runivers.ru: Губернии Российской империи. История и руководители. 1708-1917: Таври́ческая губе́рния (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  3. a b Runivers.ru: Таври́ческая губе́рния (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  4. a b c Defree.ru: Историко-генеалогический словарь-справочник (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  5. Pro-Krym.ru: Большая Советская Энциклопедия о Крыме (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  6. Sevsovet.com.ua: Административное устройство (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  7. a b c Vehi.net: Таври́ческая губе́рния (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  8. a b Demoscope.ru: Таври́ческая губе́рния (ros.). [dostęp 2012-08-08].
  9. Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego 1897 – Gubernia taurydzka – ludność według deklarowanego języka ojczystego.
  10. Gdenashel.ru: Таврическая губерния – старые карты (ros.). [dostęp 2012-08-08].

Bibliografia, literatura, linki | edytuj kod

  • Таврі́йська губе́рнія w: Енциклопедія історії України: Т. 10. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2013, Wyd. «Наукова думка». ​ISBN 966-00-0632-2​.
Kontrola autorytatywna (gubernia):
Na podstawie artykułu: "Gubernia taurydzka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy