Gubernia wileńska


Na mapach: 54,683333°N 25,283333°E/54,683333 25,283333

Gubernia wileńska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mappa generalna gubernii wileńskiey, Petersburg 1820 Mapa guberni w latach 1867-1914 Mapa guberni w latach 1795-1797

Gubernia wileńska (ros. Виленская губерния; biał. Віленская губерня; lit. Vilniaus gubernija[2]) – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego, utworzona w 1795 po III rozbiorze Polski. Razem z guberniami kowieńską, grodzieńską, mińską, mohylewską oraz witebską tworzyła Kraj Północno-Zachodni (teren b. Wielkiego Księstwa Litewskiego).

Spis treści

Historia | edytuj kod

Na początku dzieliła się na powiaty (ujezdy): brasławski (później zwany nowoaleksandrowskim), wileński, wiłkomierski, zawilejski, kowieński, oszmiański, rosieński, telszewski, trocki, upicki (poniewieski), szawelski.

W czasie reform administracyjnych Pawła I ukazem z 12 września 1796 (wszedł w życie w 1797) połączono ją z gubernią słonimską w jedną gubernię litewską z siedzibą w Wilnie. Za Aleksandra I gubernia litewska w 1801 podzielona została na wileńską (do 1840 nazywaną litewsko-wileńską) oraz grodzieńską (dawniej gubernia słonimska). Od 1819 roku gubernia wileńska pozostawała pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego[3].

W 1843 część obszaru przeszła do nowo utworzonej guberni kowieńskiej. W wileńskiej powstały wtedy powiaty: wileński, oszmiański, święciański (powiat zawilejski) i trocki, a także przekazany z guberni grodzieńskiej lidzki oraz z mińskiejpowiat wilejski i dziśnieński.

Ludność | edytuj kod

Podział narodowy ludności guberni wileńskiej (części okupowanej) przeprowadzony przez okupacyjną administrację niemiecką w 1916:

  • Cała Ludność - 478 753
  • Polacy - 263 149 (55%)
  • Litwini - 118 188 (25%)
  • Żydzi - 83 127 (20%)
  • Inni - 13 489 (5%)

Różnica w spisach rosyjskich i niemieckich dotyczącej liczby Polaków w guberni wileńskiej uwarunkowana była zaniżaniem, przez wszystkie rosyjskie spisy ludności, liczby Polaków mieszkających na ziemiach zabranych[4].

Podział administracyjny w 1914 (na powiaty) | edytuj kod

Generał-gubernatorzy wileńscy | edytuj kod

 Osobny artykuł: Generał-gubernatorstwo litewskie.

1912 – likwidacja urzędu generał-gubernatora wileńskiego

Miasta | edytuj kod

Lista miast guberni na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 roku oraz porównanie przynależności państwowej w międzywojniu i współcześnie:

Wilno, 1888

Przypisy | edytuj kod

  1. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.
  2. Jedynie nazwa rosyjska posiadała status oficjalny
  3. Wacław Tokarz, Wojna polsko-rosyjska 1830 i 1831, Warszawa 1993, s. 55-56.
  4. Dmowski Roman, Polityka polska i odbudowanie państwa, Warszawa 1989.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Gubernia wileńska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy