Gucio zaczarowany (zbiór wierszy)


Gucio zaczarowany (zbiór wierszy) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gucio zaczarowany – tom poezji Czesława Miłosza wydany w 1965 r. przez Instytut Literacki w Paryżu jako 116. Tom Biblioteki „Kultury”.

Tom zawiera wiersze i przekłady (Walt Whitman i Robinson Jeffers) powstałe w latach 1962–1965 w Berkeley, które w większości publikowane były wcześniej na łamach paryskiej „Kultury”.

Tytuł zaczerpnął autor z książki dla dzieci Zofii Urbanowskiej[1] o leniwym chłopcu, który został zamieniony w muchę, wydanej po raz pierwszy w 1884 r. W rozmowie z Renatą Gorczyńską autor wyznaje:

A książka Urbanowskiej bardzo mi zapadła w pamięć, pomagała mi rozbudować, rozbudzić zainteresowanie małością i wielkością[2].

Miłosz pisał o tej książce wielokrotnie w swoich esejach autobiograficznych jako o lekturze, która w znaczący sposób ukształtowała jego osobowość, zainteresowania i wizję świata. Był autorem przedmowy do pierwszego powojennego wydania powieści[3].

W tytułowym, podzielonym na osiem części poemacie, poeta jeszcze raz wraca do krainy dzieciństwa, próbując ogarnąć całość i uchwycić „moment wieczny”[4]. Świat widziany jest tu w skali mikro, opisany z perspektywy owadziej („nieraz próbowałem sobie wyobrazić, jak to jest, jeżeli ktoś zostanie muchą”). Bohater wlatuje do wnętrza kielichów kwiatowych, dziura w żółtym serze staje się dla niego jaskinią, a głowa cukru – skałą. Nawet już jako dorosły mężczyzna patrzy na ludzi z perspektywy muchy. W wierszu Zmieniał się język autor nie dowierza pamięci, która wszystko odkształca („Ani takie to było, jak raz się wydało / Ani takie, jak teraz układasz w opowieść”). Wiersze Ustawią tam ekrany i Po drugiej stronie przedstawiają dwie wizje piekła. Dytyramb – to hymn ku czci Dionizosa, a I świeciło to miasto – jest wspomnieniem o bliskim sercu poety Paryżu.

Wydania polskie | edytuj kod

  • Paryż: Instytut Literacki 1965, 1980
  • Poezje , t. 2, Paryż: Instytut Literacki, 1981
  • Poezje, Warszawa: Czytelnik, 1981
  • Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA, 1980 (drugi obieg)
  • Kraków: Odnowa, 1981 (drugi obieg)
  • Poznań: Studencka Inicjatywa Wydawnicza, 1981 (drugi obieg)
  • Wiersze, t. 2, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1984, 1985, 1987
  • Wiersze, t. 2, Kraków: Znak, 1993
  • Wiersze, t. 3, Kraków: Znak, 2003
  • Wiersze wszystkie, Kraków: Znak, 2011, 2015

Wybrane recenzje | edytuj kod

  • Czaykowski Bogdan, O „Guciu zaczarowanym”, czyli O asymetrii w przyjaźni, „Teksty Drugie” 1997, nr 1–2, s. 269–288.
  • Czerniawski Adam, Poeta widzi przestrzeń i czas, „Kultura” (Paryż) 1966, nr 1–2, s. 216–219.

Przypisy | edytuj kod

  1. Tytuły dzieł literackich. W: Henryk Markiewicz: Zabawy literackie. Kraków: Oficyna Literacka, 1992, s. 31. ISBN 83-85158-50-2.
  2. R. Gorczyńska, Podróżny świata. Rozmowy z Czesławem Miłoszem. Komentarze, Kraków 1992, s. 138.
  3. Z. Urbanowska, Gucio zaczarowany. Powieść dla młodych dzieci, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1989.
  4. J. Tomkowski, Literatura polska, Warszawa 1993, s. 312.

Bibliografia | edytuj kod

  • Renata Gorczyńska (Ewa Czarnecka), Podróżny świata. Rozmowy z Czesławem Miłoszem. Komentarze, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1992 (Rozmowa czternasta – O „Guciu zaczarowanym”).
  • Jerzy Illg, Kamil Kasperek, Nota wydawcy, [w:] Czesław Miłosz, Wiersze, t. 3, Kraków: Znak, 2003, s. 364–377.
Na podstawie artykułu: "Gucio zaczarowany (zbiór wierszy)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy