HMS Audacious (1913)


HMS Audacious (1912) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z HMS Audacious (1913)) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

HMS Audaciousbrytyjski pancernik z okresu I wojny światowej, jeden z czterech okrętów typu King George V. Wprowadzony do służby w Royal Navy w październiku 1913 roku, zatonął w wyniku eksplozji niemieckiej miny morskiej niemal równo rok później, 27 października 1914 roku.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Stępkę pod HMS „Audacious” położono w lutym 1911 roku w stoczni Cammel Laird w Birkenhead. Okręt wodowano 14 września 1912 roku, a wejście do służby nastąpiło w październiku roku następnego[1]. Po ukończeniu prób morskich pancernik wszedł w skład 2. Eskadry Pancerników (ang.: 2nd Battle Squadron), wraz z pozostałymi jednostkami swojego typu i czterema zbliżonego typu Orion[2].

W sierpniu 1914 roku, w związku z narastającym napięciem międzynarodowym i w konsekwencji wybuchem I wojny światowej, nastąpiła reorganizacja Royal Navy. Jej najpoważniejszym związkiem operacyjnym stała się Grand Fleet, dowodzona przez admirała Johna Jellicoe i skupiająca wszystkie nowoczesne brytyjskie pancerniki. Jej wojenną bazą miało być kotwicowisko w Scapa Flow na Orkadach. Jednak, wobec zauważalnego zagrożenia ze strony niemieckich okrętów podwodnych (8 sierpnia „Audacious” i dwa inne pancerniki zostały nieskutecznie zaatakowane przez U-13[3]), admirał Jellicoe podjął decyzję o przesunięciu większości dużych okrętów na bezpieczniejsze wody wokół Irlandii. Wybrane na nowe kotwicowisko Lough Swilly pozostawało poza zasięgiem U-Bootów[4].

27 października 1914 roku trzy pancerniki typu King George V: HMS „Audacious”, „King George V” i „Ajax” wyszły w morze, aby uczestniczyć w przewidzianych na ten dzień ćwiczeniach artyleryjskich. Około godziny 8.45[2] przy lewej burcie „Audacious”, w rejonie maszynowni, wybuchła niewielka mina morska (86-kilogramowy ładunek wybuchowy), pochodząca z nierozpoznanej zagrody minowej, postawionej pięć dni wcześniej przez niemiecki krążownik pomocniczy SMS „Berlin”[5]. Początkowo dowódca pancernika, komandor Cecil F. Dampier uznał, że okręt został trafiony nieprzyjacielską torpedą. Na pozostałych pancernikach eskadry ogłoszono alarm przeciwpodwodny i obrano kurs oddalający je od domniemanego zagrożenia i uszkodzonej jednostki[2].

Załoga tonącego HMS „Audacious” przechodzi do łodzi ratunkowych

Wybuch miny zniszczył maszynownię na lewej burcie i spowodował przedostawanie się wody do dwóch pozostałych pomieszczeń turbin. Początkowo okręt, pomimo dużego przechyłu na lewą burtę i złego stanu morza, kierował się o własnych siłach w stronę Lough Swilly, ale po około półtorej godzinie od eksplozji załoga siłowni została zmuszona przez napływającą wodę do opuszczenia stanowisk. Silnie przegłębiony na rufę okręt został unieruchomiony, a po kolejnej godzinie utracił również zasilanie elektryczne, co uniemożliwiło próby wypompowania wody z kadłuba[2]. Wczesnym popołudniem do pancernika podszedł krążownik lekki HMS „Liverpool” i mniejsze jednostki, przejmując większość załogi. Na „Audacious” pozostały jedynie drużyny awaryjne, złożone w znacznej części z ochotników. „Liverpool” i przybyły wkrótce na miejsce transatlantyk „Olympic” próbowały rozpocząć holowanie pancernika, ale uniemożliwił to zły stan morza i niestabilność unieruchomionego okrętu[6]. Dalszą akcję ratunkową uniemożliwiły zapadające ciemności. Około godziny 18.15 z pokładu „Audacious” zeszli ostatni ochotnicy. Około 20.45 opuszczony okręt przewrócił się do góry stępką, zaś w kilkanaście minut później został zniszczony eksplozją, wywołaną prawdopodobnie przez wybuch pocisków w komorach amunicyjnych. Odłamek rozerwanego eksplozją pancerza ranił śmiertelnie jednego z marynarzy na HMS „Liverpool”, który był jedyną ofiarą zdarzenia[7].

Pierwszy, lakoniczny komunikat Admiralicja ogłosiła dopiero w 1918 roku, nie wgłębiając się jednak zbytnio w przyczyny zatopienia okrętu. Nigdy też nie podano sprawcy zatopienia pancernika, nie można było więc wykluczyć ataku torpedowego. Pomimo to wiadomości o katastrofie trafiły do opinii publicznej za pośrednictwem pasażerów „Olympica”, z których część miała ze sobą aparaty fotograficzne[2][8]. W prasie warszawskiej lapidarny komunikat Admiralicji został opublikowany 18 listopada 1918 roku. W komunikacie podano datę zatonięcia pancernika (27 października), lecz nie podano, że zdarzenie miało miejsce cztery lata wcześniej[9].

Opis konstrukcji | edytuj kod

HMS „Audacious” był nowoczesnym drednotem, o całkowitej długości kadłuba wynoszącej 182,1 m, szerokości maksymalnej 27,1 m i średnim zanurzeniu 8,7 m. Napęd okrętu stanowiły dwa zespoły turbin parowych Parsonsa, umieszczonych w trzech osobnych maszynowniach: turbiny wysokiego ciśnienia w zewnętrznych, zaś obie turbiny niskiego ciśnienia w jednej centralnej. Poruszały one bezpośrednio cztery wały napędowe. Parę do turbin dostarczało 16 kotłów typu Yarrow, z których część była przystosowana do opalania paliwem płynnym. Łączna moc turbin wynosiła 31 000 shp, prędkość maksymalna 21 węzłów[1].

Uzbrojenie pancernika składało się z dziesięciu dział kal. 343 mm, umieszczonych w pięciu pancernych wieżach artyleryjskich: po dwóch na dziobie i rufie, w superpozycjach i jednej na śródokręciu, oraz 16 dział kal. 102 mm w kazamatach burtowych. Ponadto okręt posiadał trzy podwodne wyrzutnie torpedowe kal. 533 mm, dwie na dziobie, jedną w części rufowej[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. s. 30.
  2. a b c d e Tadeusz Klimczyk: HMS Audacious..
  3. David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. s. 72.
  4. Victoria Carolan: WW1 at Sea. s. 33.
  5. Eric J. Grove: The Royal Navy since 1815. s. 109.
  6. David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. s. 34.
  7. David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. s. 31.
  8. Victoria Carolan: WW1 at Sea. s. 34.
  9. „Kurier Warszawski” nr 319 z 18 listopada 1918 roku, s. 8.

Bibliografia | edytuj kod

  • Victoria Carolan: WW1 at Sea. Harpenden, Herts: Pocket Essentials, 2007. ISBN 978-1-84243-212-9.
  • Robert Gardiner (red.): Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. London: Conway Maritime Press, 1986. ISBN 0-85177-245-5.
  • Eric J. Grove: The Royal Navy since 1815. A New Short History. New York: Palgrave Macmillan, 2005. ISBN 0-333-72126-8.
  • Tadeusz Klimczyk. HMS Audacious i jedna mała mina. „Morza, Statki i Okręty”. 2/1996. ISSN 1426-529X
  • David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing, 2006. ISBN 0-7509-4203-7.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "HMS Audacious (1913)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy