Haloperydol


Haloperydol w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Niebezpieczeństwo

Haloperydol, haloperidolorganiczny związek chemiczny zawierający w swej cząsteczce reszty p-fluoro- i p-chlorofenylowe oraz szkielet piperydyny. Jest to pierwsza użyta klinicznie pochodna butyrofenonu. Stosowany jako lek przeciwpsychotyczny. Został otrzymany w 1958 roku przez Paula Janssena z belgijskiej firmy Janssen Pharmaceutica[6][7] i wkrótce, po badaniach na zwierzętach, wprowadzony do badań klinicznych.

Wykazuje silne działanie przeciwpsychotyczne przy znikomym działaniu antycholinergicznym, prawdopodobnie przez silne powinowactwo do receptora D2. Ma również silne działanie sedatywne[8], umiarkowane działanie przeciwautystyczne, nie wywiera wpływu aktywizującego ani przeciwdepresyjnego[9]. Znikome działanie antycholinergiczne z jednej strony chroni przed zaburzeniami w typie majaczenia, jednak odpowiada też za wpływ depresjotwórczy haloperydolu. Jest to jeden z najsilniejszych leków neuroleptycznych (50 razy silniejszy od chloropromazyny); silniej od niego działają związki podstawione grupami trifluorometylowymi (na przykład trifluperydol) lub bromem zamiast chlorem (bromoperydol). W schizofrenii działa silnie na objawy wytwórcze. U osób pobudzonych zmniejsza napęd psychoruchowy, niepokój. Ma także działanie przeciwwymiotne[8] oraz hamuje skutecznie nudności i czkawkę.

Spis treści

Wskazania | edytuj kod

Interakcje lekowe | edytuj kod

Haloperydol potęguje działanie uspokajające alkoholu, barbituranów, środków przeciwlękowych i narkotycznych środków przeciwbólowych. Nasila hipotensyjne działanie azotanów. Beta-adrenolityki mogą hamować metabolizm haloperydolu. Leki benzodiazepinowe nasilają działanie leku. Haloperydol może nasilać działanie neurotoksyczne węglanu litu. Podczas terapii skojarzonej z parenteralnie podawanym magnezem może wystąpić depresja oddechowa i spadek ciśnienia.

Działania niepożądane | edytuj kod

Działania niepożądane przemijające | edytuj kod

Silnie zaznaczony zespół parkinsonowski, akatyzja, depresja polekowa, dystonie mięśniowe, bezsenność, niepokój, senność, nadmierne uspokojenie, ból lub zawroty głowy, obniżenie ciśnienia krwi, omdlenie, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, zaparcia, zaburzenia widzenia, uszkodzenie wątroby[11], mlekotok, hipoglikemia lub hiperglikemia.

Działania niepożądane trwałe | edytuj kod

Haloperydol metabolizowany jest oksydatywnie, między innymi za pośrednictwem cytochromu P450, do neurotoksycznych pochodnych pirydyniowych: jonu 4-(4-chlorofenylo)-1-[4-(4-fluorofenylo)-4-oksobutylo]pirydyniowego (HPP+) i jego formy zredukowanej, jonu 4-(4-chlorofenylo)-1-[4-(4-fluorofenylo)-4-hydroksybutylo]pirydyniowego (RHPP+). Związki te są analogami strukturalnymi kationu 1-metylo-4-fenylopirydyniowego, MPP+, będącego metabolitem znanego czynnika wywołującego parkinsonizm, 1-metylo-4-fenylo1,2,3,4-tetrahydropirydyny, MPTP[12][13][14][15][16]. Mogą one nieodwracalnie uszkodzić neurony dopaminergiczne, powodując trwały jatrogenny parkinsonizm. Po wielu latach ciągłego przyjmowania haloperydolu może wystąpić zespół późnych dyskinez poneuroleptycznych, a odstawienie leku może ten stan jeszcze pogorszyć.

Uwagi i środki ostrożności | edytuj kod

Nie wolno stosować haloperydolu w okresie ciąży i karmienia piersią (kategoria C). Pacjenci zażywający lek nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Podczas leczenia nie wolno spożywać napojów alkoholowych. W długotrwałym leczeniu jest wskazana kontrola morfologii krwi, badań czynności wątroby oraz poziomu glukozy we krwi.

Dawkowanie | edytuj kod

Dawkę leku dobiera się dla każdego pacjenta. U osób dorosłych zwykle na początku leczenia stosuje się dawki 0,5–3 mg 2–3 razy na dobę. Większe dawki stosuje się obecnie rzadko i to raczej w celu opanowania pobudzenia (stanów maniakalnych czy majaczenia). Zgodnie z rejestracjami dawkowanie nie powinno przekraczać 30 mg/dobę doustnie lub 18 mg/dobę pozajelitowo[17].

Modyfikacje | edytuj kod

Kaprynian haloperydolu. Reszta kwasu kaprynowego wyróżniona kolorem czerwonym

Ester kaprynowy haloperydolu (kaprynian lub dekanian haloperydolu) ma znacznie przedłużony czas działania: dawkę 25–250 mg podaje się domięśniowo co 2–4 tygodnie[18].

Wybrane preparaty handlowe | edytuj kod

Decaldol, Haloperidol WZF, Peridol, Buteridol, Novoperidol, Haldol, Halidol.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .
  2. a b Haloperydol (nr H1512) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  3. a b c d Haloperydol (ang.). [martwy link] The Chemical Database. Wydział Chemii Uniwersytetu w Akronie. [dostęp 2012-10-06].[niewiarygodne źródło?]
  4. a b Haloperidol, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-10-06]  (ang.).
  5. a b Haloperidol, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00502  (ang.).
  6. B. Granger, S. Albu. The haloperidol story. „Ann Clin Psychiatry”. 17 (3), s. 137-40, 2005. DOI: 10.1080/10401230591002048. PMID: 16433054
  7. PA. JANSSEN, C. van de Westeringh, AH. Jageneau, PJ. Demoen i inni. Chemistry and pharmacology of CNS depressants related to 4-(4-hydroxy-phenylpiperidino)butyrophenone. I. Synthesis and screening data in mice. „J Med Pharm Chem”. 1, s. 281-97, 1959. PMID: 14406750
  8. a b Haloperidol (DB00502). DrugBank. [dostęp 2010-05-14].
  9. Leszek Welbel Leki neuroleptyczne w „Problemy diagnostyki i terapii. Wybrane zagadnienia terapii zaburzeń psychicznych”. 1982 r.
  10. Adam Bilikiewicz, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria.. T. 3. Wrocław: Urban & Parner, 2003. ISBN 83-87944-24-6.
  11. WeronikaW. Żebrowska WeronikaW. (red.), LEKI encyklopedia dla pacjenta, wyd. piąte poprawione, Gdańsk 2001: Wydawnictwo medyczne MAKmed, s. 176, ISBN 83-88322-06-0 .
  12. K. Igarashi, F. Kasuya, M. Fukui, E. Usuki i inni. Studies on the metabolism of haloperidol (HP): The role of CYP3A in the production of the neurotoxic pyridinium metabolite HPP+ found in rat brain following ip administration of HP. „Life Sciences”. 57 (26), s. 2439–2446, 1995. DOI: 10.1016/0024-3205(95)02240-5. PMID: 8847965
  13. Etsuko Usuki, Robin Pearce, Andrew Parkinson, Neal Castagnoli. Studies on the Conversion of Haloperidol and Its Tetrahydropyridine Dehydration Product to Potentially Neurotoxic Pyridinium Metabolites by Human Liver Microsomes. „Chemical Research in Toxicology”. 9 (4), s. 800–806, 1996. DOI: 10.1021/tx960001y. PMID: 8831826
  14. DW. Eyles, KM. Avent, TJ. Stedman, SM. Pond. Two pyridinium metabolites of haloperidol are present in the brain of patients at post-mortem. „Life Sci”. 60 (8), s. 529-534, 1997. PMID: 9042387
  15. HJ. Kang, SS. Lee, CH. Lee, JC. Shim i inni. Neurotoxic pyridinium metabolites of haloperidol are substrates of human organic cation transporters. „Drug Metab Dispos”. 34 (7), s. 1145-1151, 2006. DOI: 10.1124/dmd.105.009126. PMID: 16624869
  16. Kathryn M. Avent, J. J. Devoss, Elizabeth M. J. Gillam. Cytochrome P450-Mediated Metabolism of Haloperidol and Reduced Haloperidol to Pyridinium Metabolites. „Chemical Research in Toxicology”. 19 (7), s. 914–920, 2006. DOI: 10.1021/tx0600090. PMID: 16841959
  17. Stephen Bazire: Przewodnik leków psychotropowych 2014. T. 2. Gdańsk: Via Medica, 2015, s. 3. ISBN 978-83-7599-920-4.
  18. Goodman and Gilman's Pharmacological Basis of Therapeutics, 10th edition (McGraw-Hill, 2001) (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Stephen M. Stahl: Podstawy psychofarmakologii. Leki przyciwpsychotyczne i normotymiczne. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-60945-42-1.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Na podstawie artykułu: "Haloperydol" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy