Helena Grossówna


Helena Grossówna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Helena Grossówna i Wojciech Ruszkowski w Przygodzie w Grand Hotelu Helena Grossówna w 1946

Helena Grossówna (ur. 25 listopada 1904 w Toruniu, zm. 1 lipca 1994 w Warszawie) – polska tancerka oraz aktorka teatralna i filmowa.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Była córką Leonarda (rzeźnika) i Walerii z domu Winiawskiej. Ukończyła szkołę baletową w Toruniu. Po debiucie scenicznym w 1926 kształciła się i występowała we Włoszech oraz Francji. Po powrocie do kraju grała m.in. w poznańskim Teatrze Nowym oraz warszawskich Qui Pro Quo, Małym, Wielkiej Rewii i Cyruliku Warszawskim. W filmie debiutowała w 1935. Do 1939 uchodziła za ulubienicę publiczności w Polsce[1].

Podczas okupacji była kelnerką. Występowała w teatrzyku Na Antresoli. Występowała od czasu do czasu również w oficjalnych teatrach. Była jednocześnie oficerem AK. W stopniu porucznika dowodziła podczas powstania warszawskiego oddziałem kobiecym w ramach batalionu „Sokół” (pseudonim „Bystra”[2]). Po kapitulacji powstania więziona w obozie jenieckim Gross-Lübars, a następnie w stalagu w Oberlangen. Powróciła do kraju i od 1948 związała się z warszawskim teatrem „Syrena”. W 1964 roku przeszła na emeryturę.

Jej pierwszym mężem był Jan Gierszal, za którego wyszła 14 lipca 1928. Drugim mężem był Tadeusz Cieśliński, z którym miała syna Michała.

Zmarła 1 lipca 1994 w Warszawie i została pochowana na cmentarzu w Zerzniu. Rodzinny dom aktorki istnieje i znajduje się na ul. PCK 30 w Toruniu, jest w posiadaniu prywatnego właściciela, który chciał wyburzyć ten dom. W dniu 15 marca 2021 r prace rozbiórkowe zostały wstrzymane, a pasjonaci historii zgłosili obiekt do rejestru zabytków.(https://nowosci.com.pl/torun-rozbiorka-domu-heleny-grossowny-wstrzymana-interweniowal-wojewodzki-konserwator-zabytkow-i-policja-wideo/ar/c15-15491170)

10 grudnia 2016 decyzją Rady Miasta Torunia (z 27 października 2016) na wniosek dra Krzysztofa Trojanowskiego Helena Grossówna została patronką nowego ronda przy ul. Kościuszki w Toruniu. W tym samym dniu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej na Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Łąkowej, do której uczęszczała Helena Grossówna. Tablica, ufundowana przez organizatorów Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Toffifest, została przeniesiona ze zlikwidowanego „Naszego Kina” w centrum miasta[3].

W 2019 ukazał się komiks pt. „Helena Grossówna. Nigdy nie trać nadziei” wg scenariusza Macieja Jasińskiego z rysunkami Jacka Michalskiego i przedmową dra Krzysztofa Trojanowskiego (​ISBN 978-83-953483-1-0​).

Przedstawienia teatralne i rewie (wybór) | edytuj kod

  • 1935 – Przygoda w Grand Hotelu, „Wielka rewia”
  • 1935 – Kawiarenka, „Wielka rewia”
  • 1936 – Cabaretissimo, Cyrulik Warszawski
  • 1936 – Król pod parasolem, „Cyrulik Warszawski”
  • 1936 – Ogród rozkoszy, „Cyrulik Warszawski”
  • 1937 – Jaś u raju bram, „Cyrulik Warszawski”
  • 1937 – Dla ciebie, Warszawo, „Wielka rewia”
  • 1939 – Skąd swąd, Qui Pro Quo

Filmografia | edytuj kod

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Cztery oblicza Heleny Grossówny. „Światowid”. Nr, s. 17, 8 stycznia 1939. 
  2. Jan Lissowski, Jerzy Szanser, Marek Werner: Batalion „Sokół” w Powstaniu Warszawskim (Śródmieście Południe), wyd. Łośgraf. ​ISBN 83-87572-86-1
  3. Helena Grossówna wróciła na Mokre!. „Nowości. Dziennik Toruński”, 12 grudnia 2016. 
  4. Film polski. „Kurjer Poranny”. Nr 235, s. 8, 26 sierpnia 1939. 

Bibliografia | edytuj kod

  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy : leksykon polskiej rozrywki 1944-1989 : artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
  • Ludwik Sempoliński: Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1977.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Helena Grossówna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy