Helsinki (1980)


Helsinki (1980) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Helsinki (60)fiński kuter rakietowy z lat 80. XX wieku, jednostka prototypowa swojego typu. Okręt został zwodowany 5 listopada 1980 roku w stoczni Wärtsilä w Helsinkach, a do służby w Fińskiej Marynarce Wojennej wszedł 1 września 1981 roku. Jednostka została skreślona z listy floty w 2002 roku.

Spis treści

Projekt i budowa | edytuj kod

Projekt jednostek typu Helsinki powstał w Finlandii w 2. połowie lat 70. w celu stworzenia nowoczesnych i silnie uzbrojonych okrętów patrolowych, o znacznie lepszych parametrach od eksploatowanych ówcześnie radzieckich kutrów rakietowych projektu 205[1]. Konstruktorzy stoczni Wärtsilä i specjaliści z Marynarki wzięli też pod uwagę doświadczenia płynące z eksploatacji pierwszego rodzimego kutra rakietowego – „Isku[1].

Przyszłe „Helsinki” zostały zamówione w stoczni Wärtsilä w Helsinkach 5 października 1978 roku[2], a budowę jednostki rozpoczęto 17 października 1978 roku, pod tymczasową nazwą „Vartiovene 80”[1]. Stępkę okręt położono 3 września 1980 roku, a zwodowany został 5 listopada 1980 roku[2][3].

Dane taktyczno-techniczne | edytuj kod

Okręt był kutrem rakietowym o długości całkowitej 45 metrów, szerokości 8,9 metra i zanurzeniu 3 metry[4][5][a]. Gładkopokładowy kadłub jednostki oraz nadbudówka zostały wykonane ze stopu aluminium[6]. Wyporność standardowa wynosiła 250 ton, zaś pełna 280 ton[4][7][b]. Siłownię okrętu stanowiły trzy silniki wysokoprężne MTU 16V538 TB92 o łącznej mocy 10 230 KM, napędzające poprzez wały napędowe trzy śruby[5][8][c]. Maksymalna prędkość jednostki wynosiła 30 węzłów[5][9][d].

Główne uzbrojenie okrętu stanowiły cztery podwójne wyrzutnie przeciwokrętowych pocisków rakietowych RBS-15SF produkcji szwedzkiej, umieszczone w części rufowej[9][10]. Pocisk rozwijał prędkość 0,8 Ma, masa głowicy bojowej wynosiła 150 kg, zaś maksymalny zasięg sięgał 70 km[5]. Na dziobie w wieży znajdowała się pojedyncza armata uniwersalna Bofors kalibru 57 mm Mark 1 L/70[5][10]. Masa naboju wynosiła 2,4 kg, donośność sięgała 17 000 metrów, a szybkostrzelność teoretyczna 200 strz./min[5][8]. W tylnej części nadbudówki znajdowały się dwie podstawy, na których były zainstalowane podwójne stanowiska działek plot. Sako kal. 23 mm L/87 (licencyjna radziecka ZU-23-2)[3][9].

Broń przeciwpodwodną stanowiły dwie rufowe zrzutnie bomb głębinowych[4][8].

Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało m.in. radar nawigacyjny Raytheon ARPA, radar wykrywania celów 9GA 208, radar kontroli ognia 9LV 225, optoelektroniczny system kierowania ogniem Saab EOS 400 i sonar Simrad Marine SS 304[5][7]. Na pokładzie umieszczono też wyrzutnię pocisków zakłóceń pasywnych Philips Philax, a po obu stronach wieży Boforsa zainstalowano dwie trójprowadnicowe wyrzutnie pocisków oświetlających kal. 103 mm[5][9].

Załoga okrętu składała się z 30 oficerów, podoficerów i marynarzy[4][10].

Służba | edytuj kod

Wycofany ze służby kuter „Helsinki” w oczekiwaniu na złomowanie, 2011 r.

„Helsinki” zostały wcielone do służby w Fińskiej Marynarce Wojennej w dniu 1 września 1981 roku[3][6]. Kuter otrzymał numer burtowy 60[2][6]. Pierwszym dowódcą jednostki został mianowany kpt. mar. Panu Siivonen[6]. Jako jednostka prototypowa „Helsinki” przeszły wiele prób i doświadczeń, które doprowadziły do wprowadzenia ulepszeń do projektu jeszcze przed budową kolejnych okrętów tego typu[4]. M.in. wymieniono śruby napędowe, przesunięto stery, zmodyfikowano główne stanowisko dowodzenia (GSD) i instalację elektryczną oraz dodano stępki przechyłowe[4]. W 1990 roku na okręcie zmodernizowano system automatycznego sterowania siłownią[4]. W latach 90. zainstalowano konsole w bojowym centrum informacyjnym (BCI), przygotowano miejsce na rufie do instalacji dodatkowego holowanego sonaru Finnyards Sonac/PTA (zamiast jednej z wyrzutni rakiet RBS-15) i zamontowano ulepszone działka plot. Sako kal. 23 mm[11]. Na początku XXI wieku dostosowano podstawy działek plot. Sako do zamiennej instalacji wyrzutni rakiet plot. Mistral (podobnie jak na nowszych okrętach typu Rauma)[5][9].

Wraz z bliźniaczymi kutrami „Helsinki” wchodziły w skład 6. Dywizjonu Ścigaczy (6. Ohjuslaivueeseen), bazując w Pansio (Turku)[11]. Okręt wycofano ze służby w 2002 roku (razem z „Turku”) i poddano „kanibalizacji”, pozyskując części zamienne dla pozostałych jednostek[11][e].

Uwagi | edytuj kod

  1. Według Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 93 szerokość wynosi 8,5 metra.
  2. Według Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 92 wyporność standardowa wynosi 280 ton, zaś pełna 350 ton; Moore 1985 ↓, s. 147, Sharpe 1989 ↓, s. 161 i Saunders 2004 ↓, s. 213 podają 280/300 ton.
  3. Według Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 92,Moore 1985 ↓, s. 147 i Sharpe 1989 ↓, s. 161 łączna moc maszyn wynosiła 11 000 KM; Grotnik 2008 ↓, s. 89 podaje ponad 12 000 KM.
  4. Według Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 92,Grotnik 2009 ↓, s. 8 i Grotnik 2008 ↓, s. 89 prędkość maksymalna wynosiła 32 węzły.
  5. M.in. zdjęte z obu kutrów działa kal. 57 mm zamontowano na stawiaczach min typu Hämeenmaa, a dwa silniki prawdopodobnie sprzedano później Chorwacji razem z bliźniaczymi jednostkami „Oulu” i „Kotka[11][12].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Grotnik 2009 ↓, s. 6.
  2. a b c Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 93.
  3. a b c Moore 1985 ↓, s. 147.
  4. a b c d e f g Grotnik 2009 ↓, s. 8.
  5. a b c d e f g h i Saunders 2004 ↓, s. 213.
  6. a b c d Grotnik 2009 ↓, s. 7.
  7. a b Grotnik 2008 ↓, s. 89.
  8. a b c Saunders 2009 ↓, s. 182.
  9. a b c d e Faulkner 2004 ↓, s. 310.
  10. a b c Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 92.
  11. a b c d Grotnik 2009 ↓, s. 9.
  12. Grotnik 2008 ↓, s. 88.

Bibliografia | edytuj kod

  • Tomasz Grotnik. Helsinki popłynęły do Chorwacji. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 12, 2008. Magnum-X. ISSN 1230-1655. 
  • Tomasz Grotnik. Ścigacze rakietowe typu Helsinki - historia trwa. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8 (91), 2009. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Keith Faulkner: Jane’s Okręty Wojenne Przewodnik Encyklopedyczny. Poznań: Zysk i S-ka, 2004. ISBN 83-7298-588-X.
  • Robert Gardiner, Stephen Chumbley: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995. Annapolis: Naval Institute Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7. (ang.)
  • John E. Moore (red.): Jane’s Fighting Ships 1984-85. London: Jane’s Publishing Company Ltd, 1985. ISBN 0-7106-0795-4. (ang.)
  • Stephen Saunders (red.): Jane’s Fighting Ships 2004-2005. London: Jane’s Information Group Ltd, 2004. ISBN 0-7106-2623-1. (ang.)
  • Stephen Saunders (red.): Jane’s Fighting Ships 2009-2010. London: Jane’s Information Group Ltd, 2009. ISBN 0-7106-2888-9. (ang.)
  • Richard Sharpe (red.): Jane’s Fighting Ships 1989-90. London: Jane’s Defence Data, 1989. ISBN 0-7106-0886-1. (ang.)
Kutry rakietowe typu Helsinki
Na podstawie artykułu: "Helsinki (1980)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy