Henri Poincaré


Henri Poincaré w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jules Henri Poincaré (ur. 29 kwietnia 1854[1] w Cité Ducale niedaleko Nancy, Francja, zm. 17 lipca 1912 w Paryżu[1]) (wym. ʒyl ɑ̃ʁi pwɛ̃kaʁe) – francuski matematyk, fizyk, astronom i filozof nauki[1].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Został profesorem Uniwersytetu Paryskiego w 1881 roku. Od 1886 profesor fizyki matematycznej na Sorbonie[1]. Od 1887 członek Francuskiej Akademii Nauk i 22 innych akademii nauk (w tym Royal Society[2]) oraz doktor honorowy 8 uniwersytetów[potrzebny przypis]. Z zawodu był inżynierem górnictwa.

Osiągnięcia | edytuj kod

Był prekursorem teorii względności i miał nawet do Einsteina żal o zawłaszczenie swego intelektualnego dorobku w tej sferze. W świecie nauki przyjęta jest zasada powoływania się na badania poprzednika, czego Einstein nie robił. Swoje badania Poincaré zaczął od studiowania praw Izaaka Newtona, stwierdzając, że są one wyjątkiem od innych przyjętych zasad. Obliczenia, którymi się zajmował, nigdy nie zostały ukończone, a teorię względności upowszechnił Einstein. Zajmował się niemal wszystkimi ówcześnie znanymi dziedzinami matematyki, w wielu osiągając znaczące wyniki, m.in. w równaniach różniczkowych. Jest również współtwórcą współczesnej topologii kombinatorycznej. Jako pierwszy opublikował pracę z topologii kombinatorycznej.

Autor wielu prac z fizyki matematycznej, termodynamiki, elektromagnetyzmu, teorii potencjału, analizy matematycznej, zajmował się również mechaniką nieba.

Prace | edytuj kod

Jego prace z fizyki dotyczyły między innymi zagadnienia równowagi obracającego się ciała płynnego (1885), a także zagadnienia trzech ciał (1889). Prace z dziedziny astronomii: Methodes nouvelles de la mecanique celeste (1892–1899), Lecons de la mecanique celeste (1905–1910), Lecons sur les hypotheses cosmogoniques (1911).

Wydał szereg dzieł, m.in.: „Les méthodes nouvelles de mécanique céleste” (1892–1899, 3 t.), „La Science et l’Hypothèse” (1902), „La Valeur de la Science” (1905), „Science et Méthode” (1908). W przekładzie polskim wyszły: „Nauka i Hipoteza” (1908), „Wartość nauki” (1908), „Nauka i Metoda” (1911).

Poglądy Poincarégo z zakresu filozofii nauki cechuje konwencjonalizm (którego był twórcą) wyrażający się przede wszystkim w ujęciu języka nauki jako zespołu umownych znaków, których zadaniem jest interpretacja danych doświadczenia (empiryzm).

Hipoteza Poincarégo | edytuj kod

Znany jako autor hipotezy Poincarégo, problemu sformułowanego w roku 1904. Rozwiązanie problemu ukończono w roku 2003, do 2006 trwało porządkowanie związanych z nim prac. Głównym autorem dowodu jest matematyk rosyjski, Grigorij Perelman, który udowodnił prawdziwość hipotezy geometryzacyjnej Thurstona, której hipoteza Poincarégo jest szczególnym przypadkiem[3].

Sformułował też tzw. lemat Poincarégo.

Nagrody i wyróżnienia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Poincaré Henri Jules, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-11-22] .
  2. List of Fellows of the Royal Society 1660 – 2007 (ang.). The Royal Society. [dostęp 2018-03-31].
  3. Józef H. Przytycki. Grigorij Perelman, hipoteza Poincar ́ego i odrzucony medal Fieldsa. „Wiadomości Matematyczne”. 46 (1), s. 53, 2010. Polskie Towarzystwo Matematyczne

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Artykuły na Internet Encyclopedia of Philosophy (ang.) [dostęp 2018-06-27]:

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Henri Poincaré" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy