Henryk Siemiradzki


Henryk Siemiradzki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Henryk Hektor Siemiradzki (ur. 12 października?/ 24 października 1843 w Nowobiełgorodzie, zm. 23 sierpnia 1902 w Strzałkowie) – polski malarz, przedstawiciel akademizmu.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Jego rodzicami byli Hipolit i Michalina z Pruszyńskich (siostra Anny Ciundziewickiej). Ojciec Henryka był wysokim oficerem armii Imperium Rosyjskiego, jednak dzieci zostały wychowane w tradycji polskiej, katolickiej. Rodzina posiadała w Charkowie dom, od którego wzięła nazwę ulica, później nazywana Siemiradzką[2], obecnie Siemigradzką[3]. Na życzenie ojca ukończył studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Charkowskiego, uzyskując stopień kandydata nauk przyrodniczych na podstawie dysertacji O instynkcie owadów. Następnie rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W 1871 ukończył studia i uzyskał 6-letnie stypendium rządowe. Wyjechał do Monachium, odwiedzając po drodze po raz pierwszy w życiu Kraków. W Monachium spotkał wielu polskich malarzy, a wśród nich Józefa Brandta i Stanisława Witkiewicza.

W 1872 wyjechał do Włoch. Zwiedził Wenecję, Florencję, Neapol, miał okazję zobaczyć wybuch Wezuwiusza, trafił w końcu do Rzymu, gdzie zamieszkał w pobliżu pl. Hiszpańskiego. W 1873 ożenił się ze swoją 18-letnią kuzynką Marią Pruszyńską z Koroleszczewicz nad Świsłoczą. Mieli czworo dzieci. W 1876 rodzina Siemiradzkich zamieszkała we własnej willi. W 1884 kupił dworek[4] w Strzałkowie koło Radomska, gdzie przez wiele lat spędzał, wraz z rodziną, letnie wakacje.

W 1901 zachorował, stracił mowę. Jesienią spotkał się jeszcze w Łodzi z Henrykiem Sienkiewiczem. Na krótko przed śmiercią, za zgodą lekarzy, wyjechał do Strzałkowa i tam zmarł. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 67-6-1/2). 24 września 1903 r. prochy przeniesiono do krypty zasłużonych na krakowskiej Skałce[5].

Był członkiem wielu akademii europejskich. Tematykę swych dzieł czerpał z antyku. Malował monumentalne, teatralne kompozycje. W 1879 r. ofiarował obraz Pochodnie Nerona miastu Kraków jako pierwszy obraz do krakowskiego Muzeum Narodowego.

Był autorem wielu obrazów, a także kurtyn Teatru Miejskiego w Krakowie (1894) i Teatru Wielkiego we Lwowie (1900).

Był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[6] i kawalerem Legii Honorowej, Orderu Korony Włoskiej, Orderu św. Stanisława III klasy[7], komandorem Orderu Świętych Maurycego i Łazarza.

Wybrane dzieła | edytuj kod

Pałac w Strzałkowie, tablica Pałac w Strzałkowie Pałac w Strzałkowie Tablica w kościele – Strzałków Muzeum Narodowe w Krakowie, sala Siemiradzkiego Grób Henryka Siemiradzkiego na Cmentarzu Powązkowskim

Wybrane duże płótna Henryka Siemiradzkiego są wystawiane w muzeach narodowych Polski, Ukrainy i Rosji.

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Przynależność narodowa artysty często budziła kontrowersje i nieporozumienia: najczęściej uważany był za Rosjanina, co stale narzucała opinia rosyjska; we Włoszech nierzadko uważano go także za Niemca (F. Stolot: Henryk Siemiradzki, dz. cyt., s. 74-75).
  2. Marian Karol Dubiecki poświęcił temu domowi kilka stron ostatniego rozdziału swojej książki Na kresach i za kresami.
  3. ulica Siemigradzka, na stronie Улицы и площади Харькова, dostęp 16 kwietnia 2017.
  4. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 18 września 2008].
  5. Cmentarz Stare Powązki: SIEMIRADZCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-12-19] .
  6. Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 4.
  7. Климов П. Ю. Генрих Семирадский. – М.: Арт-родник, 2001. – s. 12.
  8. ks. dr hab. Michał Janocha: „Nauczanie św. Piotra”, Henryk Siemiradzki. wmsd.waw.pl, 2012-02-07. [dostęp 2013-12-07].

Bibliografia | edytuj kod

  • Józef Dużyk, Henryk Siemiradzki. Życie i twórczość, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1984 (Nauka dla Wszystkich; nr 372), ​ISBN 83-04-01825-X​.
  • JózefJ. Dużyk JózefJ., Siemiradzki. Opowieść biograficzna, Warszawa: LSW, 1986, ISBN 83-205-3727-4, OCLC 830221570 .
  • Wiesława Górska, Henryk Siemiradzki, Warszawa: Edipresse Polska, 2007 (Ludzie, Czasy, Dzieła; 37), ​ISBN 978-83-7477-216-7​.
  • Henryk Siemiradzki jakiego nie znamy. Wystawa daru otrzymanego od Rodziny Artysty, Kraków, Muzeum Narodowe, 1980.
  • AnnaA. Król AnnaA., HenrykH. Siemiradzki HenrykH., Henryk Siemiradzki (1843-1902), EwaE. Ryżewska-Kulawik (red.), MarekM. Wiatrowicz (red.), JerzyJ. Juruś (tłum.), Stalowa Wola: Muzeum Regionalne, 2007, ISBN 978-83-923943-8-9, OCLC 189526579 .
  • AgnieszkaA. Kuczyńska AgnieszkaA., Malowane kurtyny teatralne Henryka Siemiradzkiego, Lublin: Tow. Nauk. KUL, 2010, ISBN 978-83-7306-498-0, OCLC 751574257 .
  • Stanisław Roman Lewandowski, Henryk Siemiradzki, wyd. 2, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1911. (pełny tekst z wyd 1. z 1904)
  • Maria Poprzęcka, Akademizm, wyd. 3, Warszawa: WAiF, 1989, ​ISBN 83-221-0448-0​.
  • Franciszek Stolot, Henryk Siemiradzki, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001 (W Zwierciadle Sztuki), ​ISBN 83-7023-869-6​.
  • Dmitrij Szelest, Lwowska Galeria Obrazów. Malarstwo polskie, Warszawa: Auriga, 1990, ISBN ​ISBN 83-221-0518-5​.
  • Климов П. Ю. Генрих Семирадски – М.: Арт-родник, 2001.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Henryk Siemiradzki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy