Henryk Stanisław Mościcki


Henryk Stanisław Mościcki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Henryk Stanisław Mościcki (17 października 1881 w Ciechanowcu, zm. 13 grudnia 1952 w Krakowie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Był synem Władysława (farmaceuty) i Stanisławy z Niedziałkowskich. Uczęszczał do gimnazjum w Białymstoku, w latach 19021906 studiował historię na Uniwersytecie Lwowskim, m.in. pod kierunkiem Szymona Askenazego i Ludwika Finkla. Od 1906 był profesorem historii w Seminarium dla Nauczycieli Ludowych w Ursynowie, od 1916 dyrektorem tej szkoły. Był pracownikiem Komisji Przygotowującej Ustawę i Program Szkoły Rycerskiej im. Tadeusza Kościuszki Tymczasowej Rady Stanu[1]. Kierował Katedrą Historii Polski w Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie (1909–1918), następnie w Wolnej Wszechnicy Polskiej (1918–1930). W latach 1916–1920 wykładał zagadnienia polityki carskiej w XIX-wiecznej Polsce w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. W 1920 habilitował się z historii nowożytnej Polski na Uniwersytecie Jagiellońskim, był docentem w Katedrze Historii Polski i Litwy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (1920–1921), a od 1921 w Katedrze Historii Polski Nowożytnej Uniwersytetu Warszawskiego. Poza pracą na uczelni był naczelnikiem Wydziału Historyczno-Naukowego w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (1918–1934). W 1936 został profesorem tytularnym Uniwersytetu Warszawskiego.

W 1918 został członkiem rzeczywistym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, w 1945 członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. Należał także m.in. do Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie.

W czasie okupacji niemieckiej mieszkał w Warszawie. W 1944 był więziony na Pawiaku i we Wrocławiu, po powstaniu warszawskim przeniósł się do Krakowa. Po wojnie był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracował w Katedrze Historii Polski Nowożytnej i Najnowszej. W 1947 organizował obchody Roku Kościuszkowskiego w Krakowie.

Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera JC-płn-3)[2].

Twórczość | edytuj kod

W poglądach politycznych sympatyzował z sanacją, był przeciwnikiem endecji oraz umiarkowanym antyklerykałem.

Jego zainteresowania naukowe obejmowały historię Polski XIX wieku, historię Europy Wschodniej XVIII i XIX wieku oraz biografistykę. Zajmował się m.in. stosunkami polsko-litewskimi w latach 1815–1830 oraz rządami Michaiła Murawjewa na Litwie w okresie powstania styczniowego. Badał kontakty patriotycznej młodzieży wileńskiej z tajnymi związkami w Królestwie Polskim i dekabrystami (poświęcił temu pracę Promieniści, filomaci i filareci, 1916). Był autorem wielu biografii postaci historii Polski przełomu XVIII i XIX wieku, m.in. Jana Henryka Dąbrowskiego, Jana Kilińskiego, Szymona Konarskiego, Tadeusza Kościuszki, Józefa Wybickiego; wydał wiele pamiętników, m.in. Józefa Wybickiego (1905), a także Trzy po trzy Aleksandra Fredry (1917), Listy (1917) i Pisma (1947) Tadeusza Kościuszki. Przygotował do wydania zbiór materiałów do dziejów Legionów Polskich we Włoszech Ludzie wolni są braćmi (1947). Był autorem przedmów do powieści historycznych Walerego Przyborowskiego. Współpracował z pismami „Tygodnik Ilustrowany” i „Kwartalnik Historyczny” oraz Polskim Radiem. Jednym z jego studentów był Stanisław Herbst.

Był autorem wielu publikacji naukowych, m.in.:

  • Wilno i Warszawa w „DziadachMickiewicza. Tło historyczne III części „Dziadów” (1908)
  • Dzieje porozbiorowe Litwy i Rusi (1910–1913, 2 tomy)
  • Generał Jasiński i powstanie kościuszkowskie (1917)
  • Jan Kiliński szewc warszawski, pułkownik wojsk polskich (1919)
  • WILNO – dzieje miasta, piękno Wilna, kulturalna godność Wilna (1922)
  • Pozgonna część dla księcia Józefa (1922)
  • Dzieje porozbiorowe Polski w aktach i dokumentach, 1772–1807 (1923)
  • Pod berłem carów (1924)
  • Białystok. Zarys historyczny (1933)
  • Historia XX wieku (1935, z Janem Cynarskim)
  • Historiografia powstania styczniowego ostatnich lat piętnastu (1938)

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 220.
  2. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Henryk Mościcki. rakowice.eu. [dostęp 2019-12-09].
  3. M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 295 „za zasługi na polu radjofonji w dziedzinie nauki, oświaty i wychowania młodzieży”.
  4. a b c Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczyspospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1933 r., Warszawa: Klub Urzędników Polskiej Służby Zagranicznej, 1933, s. 55 [dostęp 2020-06-26] .
  5. Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 507. [dostęp 2020-06-26].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Henryk Stanisław Mościcki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy