Heraklion


Na mapach: 35°20′N 25°08′E/35,333333 25,133333

Heraklion w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Heraklion, także Iraklion (gr. Ηράκλειο, Iraklio; wcześniejsze nazwy to Chandak, a następnie Kandia i Megalo Kastro) – miasto w Grecji, na północnym wybrzeżu Krety, ok. 6 km od Knossos, w administracji zdecentralizowanej Kreta, w regionie Kreta, w jednostce regionalnej Heraklion. Siedziba gminy Heraklion. W 2011 roku liczyła 140 730 mieszkańców[1]. Znajdują się tu liczne zabytki i muzea.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Pierwsze ślady osadnictwa neolitycznego w okolicach miasta datuje się na ok. 7 tysiąclecie p.n.e.

Heraklion leży w pobliżu ruin pałacu w Knossos, możliwe więc jest, że już około roku 2000 p.n.e. istniał tu port, choć śladów po nim nie odnaleziono. Upadek Knossos miał miejsce około roku 1400 p.n.e. Następnie Kreta przeszła pod kontrolę kontynentalnej kultury mykeńskiej, trwającą do jej upadku około 1100 p.n.e.

Obecne miasto zostało założone w 824 roku przez Saracenów, którzy wykopali wokół niego olbrzymi rów obronny. Miasto nazwali Chandak (arab. خندق, „fosa”). Saraceni udostępniali port piratom napadającym statki bizantyjskie, jako schronienie i bazę wypadową, co było przyczyną wrogich stosunków z Cesarstwem Bizantyńskim.

W roku 961 Bizantyjczycy pod wodzą Nikiforosa Fokasa zdobyli miasto i po splądrowaniu go i wymordowaniu wszystkich Saracenów, doszczętnie je spalili, a ogromne skarby zgromadzone przez piratów przewieźli do Konstantynopola, ponoć na 300 okrętach. Bizancjum kontrolowało odbudowany później Khandak przez następne 243 lata.

XV-wieczna ilustracja miasta

W roku 1204 miasto zostało zakupione przez Wenecję, ponoć za 1000 sztuk srebra, jako część skomplikowanego zabiegu politycznego, w ramach którego uczestnicy IV krucjaty mieli wprowadzić na tron syna zdetronizowanego cesarza Izaaka II, Aleksego Angelosa. Aby ochronić się najpierw przed rebeliami niechętnej im miejscowej ludności, a następnie przed rajdami tureckimi, Wenecjanie znacznie poprawili obronność miasta, dodając do fosy ogromne fortyfikacje, których większość wciąż istnieje – m.in. fortecę Koules w porcie oraz olbrzymi mur, gruby miejscami na 40 m, z 7 bastionami. Nazwę Chandak zastąpiła jej włoska wersja, Candia. Miasto zachowało ją przez stulecia; była często stosowana także w odniesieniu do całej Krety. Pod rządami Wenecjan Candia rozkwitła i po upadku Konstantynopola stanowiła jedno z liczących się centrów kulturowych renesansu. Stąd pochodził m.in. El Greco.

Oblężenie Kandii

Po Wenecjanach przyszli Turcy, przynosząc 200-letnie rządy imperium osmańskiego (z przejściowym okresem zwierzchności Egiptu w latach 18321840). Nie była to zmiana bezkrwawa: podczas gdy cała Kreta została przez Turków opanowana w latach 16451648, Candia broniła się przed oblężeniem przez 22 lata, w ciągu których zginęło ok. 30 tys. Kreteńczyków i ok. 120 tys. Turków. W konflikt wmieszane były także Hiszpania i Francja. Miasto zostało poddane 27 września 1669 po tym, jak w sierpniu Francja wycofała swój garnizon. Nazwę miasta zmieniono na Megalo Kastro (gr. „Wielki Zamek”). W czasach władzy tureckiej, zatoka uległa zamuleniu, w związku z czym większość działalności handlowej została przeniesiona na zachód, do Canei (obecnie Chania).

Wejście do portu i twierdza Kules w 1919

Imperium osmańskie wycofało się z Krety w roku 1898, po serii powstań miejscowej ludności i wojnie grecko-tureckiej na kontynencie, zakończonej honorową, wysoką kontrybucją na rzecz Turcji, ale i utratą Krety, pod naciskiem państw zachodnioeuropejskich. Miasto stało się najpierw częścią Republiki Krety, a następnie, po roku 1913 zostało włączony do Królestwa Grecji. Po wyzwoleniu zmieniono nazwę miasta na Iraklion (Heraklion – „miasto Herkulesa”), w nawiązaniu do portu Heracleum istniejącego w pobliżu w czasach rzymskich.

W roku 1941 miasto zostało w dużej części zniszczone przez bombardowania niemieckie w czasie inwazji na Kretę. Po wojnie zniszczenia odbudowano. W roku 1971 przeniesiono tu z Chanii centrum administracyjne Krety.

Heraklion jest siedzibą administracyjną Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA)[2].

Klimat | edytuj kod

Heraklion znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[3][4] typu śródziemnomorskiego[5], z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, miejscami gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 22 °C w dzień i 15 °C w nocy.

Średnia temperatura dwóch miesięcy zimowych – stycznia i lutego wynosi 15–16 °C w dzień, 9 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 15–16 °C[6]. Opady śniegu, jak i mróz nie występują. Średnia temperatura ośmiu miesięcy letnich, od kwietnia do listopada wynosi prawie 25 °C w dzień i 17 °C w nocy[7]. W dwóch najcieplejszych miesiącach roku – lipcu i sierpniu, średnia temperatura wynosi około 29 °C w ciągu dnia, około 22 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi wokół 25 °C[6]. Dwa miesiące – marzec i grudzień mają charakter przejściowy, ze średnią temperaturą 17 °C w ciągu dnia i 11–12 °C podczas nocy, pod względem temperatury i nasłonecznienia przypominają nieco maj i wrzesień w Polsce.

Heraklion ma 53 dni deszczowe rocznie (≥1 mm), od bezdeszczowego okresu od czerwca do sierpnia do 10 dni deszczowych w styczniu. Miasto ma około 2700 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 120 h (średnio 4 godziny dziennie, około 4 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do ponad 370 h (średnio 12 godzin czystego słońca na dobę) w lipcu[7]. Kreta jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zielono jest przez cały rok.

Zabytki i miejsca warte odwiedzenia | edytuj kod

Wybrane obiekty: Forteca Kules Muzeum Historyczne na Krecie Mury miejskie Mury miejskie Grób Nikosa Kazantzakisa Ratusz Katedra św. Menasa Dawny arsenał Bazylika św. Marka
  • Rocca al Mare (gr. Kules) – średniowieczna forteca wenecka, mieszcząca się w porcie
  • Muzeum Archeologiczne
  • Muzeum Historyczne na Krecie
  • Muzeum Ikon
  • Mury miejskie z bastionem Martinengo, gdzie znajduje się grób Nikosa Kazantzakisa
  • Fontanna Morosini – wybudowana w 1628 w centrum miasta na zlecenie ówczesnego gubernatora generalnego Francesca Morosiniego. Składa się z ośmiu zbiorników w kształcie 3/4 koła oraz 4 kamiennych lwów. Ściany ozdobione są natomiast motywami z mitologii greckiej i baśni ludowych.
  • Loggia wenecka, mieszcząca ratusz
  • Katedra św. Menasa
  • Dawny arsenał
  • Bazylika św. Marka (XIII-wieczna), ob. muzeum

Sport | edytuj kod

W mieście działają kluby piłkarskie OFI 1925 i PAE Ergotelis.

Sławne postacie Heraklionu | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

W kulturze | edytuj kod

  • W filmie Angelika wśród piratów Heraklion pod nazwą Kandia jest jednym z najważniejszych ośrodków handlu niewolnikami na Morzu Śródziemnym. Miejscem niestabilnego współżycia między muzułmanami parającymi się tym procederem i chrześcijanami wykupującymi brańców.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός
  2. Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie „Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa” ENISA, uchylenia rozporządzenia (UE) nr 526/2013 oraz certyfikacji cyberbezpieczeństwa w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych („akt ws. Cyberbepieczeństwa”, COM(2017) 477 final, Komisja Europejska, 22 lutego 2018, s. 4 .
  3. Climatic map by Istituto Geografico De Agostini.
  4. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  5. World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  6. a b weather2travel.com: Iraklion Climate.
  7. a b c Hong Kong Observatory: Climatological Information for Iraklion, Greece.
Kontrola autorytatywna (miasto liczące ponad 100 tysięcy mieszkańców):
Na podstawie artykułu: "Heraklion" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy