Herb Koszalina


Herb Koszalina w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Herb Koszalina

Herb Koszalina stanowi tarczę herbową o niebieskim polu, gdzie znajduje się na białym koniu rycerz w srebrnej zbroi, trzymający w swym lewym boku czerwoną tarczę rycerską z białym orłem piastowskim o żółtych dziobie i szponach. Po prawej stronie znajduje się biały proporzec z czerwonym gryfem pomorskim[1][2].

Koszalin od czasów lokacji miasta pieczętował się różnymi godłami. Za historyczny herb miejski, będący trwale związany z miastem historycy uznają herb z ściętą głową św. Jana Chrzciciela na złotej paterze w polu czerwonym.

Spis treści

Symbolika obecnego herbu | edytuj kod

Starsza wersja obecnego herbu

Obecny herb Koszalina nawiązuje do pieczęci księcia Bogusława II na dokumencie z 23 października 1214 roku, w którym nadawał osadę Koszalin norbertanom z Białoboków. Pieczęć ta przedstawia jadącego na koniu księcia trzymającego w ręce proporzec o trzech strefach i tarczą na ramieniu, na której widniał bezskrzydły gryf (przyjęto też lwa, jako niedbałość rysownika)[3].

Umieszczenie na tarczy rycerskiej orła piastowskiego i na proporcu gryfa pomorskiego miało za cel podkreślenie związków rodowych i politycznych, jakie łączyły pomorskiego księcia Bogusława II z Polską. Dla odróżnienia barw herbu miejskiego od herbu państwowego przyjęto barwę błękitną pola[3].

Miejska Rada Narodowa w Koszalinie przedstawiła, iż społeczeństwo Koszalina pragnie, aby nowy herb miasta przypominał zamierzchłe czasy władców słowiańskich. Obecny herb Koszalina został przyjęty 10 lutego 1959 roku[3].

Pieczęć z XIII wieku | edytuj kod

Pieczęć miejska z XIII wieku

Pierwszy wizerunek, którym posługiwał się Koszalin znajdował się na pieczęci miejskiej z XIII wieku. Jest ona znana z dokumentów z 1286 roku oraz późniejszych. Zakłada się, że pieczęć wykonano po lokacji miasta w 1266 roku i przed 1286 rokiem. Pieczęć przedstawiała wizerunek stojącego biskupa kamieńskiego Hermanna von Gleichena pod trzema kościelnymi łukami w przedstawionej symbolicznie bramie miejskiej. Biskup w stroju pontyfikalnym, miał infułę na głowie, pastorał w lewej ręce, prawą unosił do błogosławieństwa. Nad bramą wznosiła się wieża o dwóch oknach i szerokim trójkątnym daszku. Na obu ścianach bocznych bramy (murach z blankami fortecznymi) znajdowała się tarcza herbowa, przy czym lewa (prawa heraldycznie) miała gryfa, a prawa (lewa heraldycznie) lwa. Gryf nawiązywał do rodu książąt Gryfitów, a lew był herbem Hermana von Gleichen[4]. Na pieczęci miejskiej był napis SIGILLUM - CIVITATIS - CUSSELIN. Słowo Cusselin odpowiada słowiańskiej (kaszubskiej) nazwie miasta, a nie niemieckiej Coslin[5].

Według relacji pieczęć znajdowała się na różnych dokumentach pochodzących jeszcze z lat do 1440 roku. Później przestano się nią posługiwać i zagubiono. W 1718 roku w gruzach spalonego wówczas ratusza, przypadkowo odnaleziono stary stempel mosiężny, który następnie do II wojny światowej pozostawał pod opieką miejscowego magistratu. Nie wiadomo, gdzie obecnie się znajduje[5].

Herb z XIV wieku | edytuj kod

W XIV wieku zmieniono gruntownie pieczęć miejską i obstalowano ją z nowym herbem, który przedstawiał ściętą głowę św. Jana Chrzciciela leżącą w misie. Święty Jan był patronem diecezji pomorskiej (tj. biskupstwa kamieńskiego), do którego Koszalin należał[5].

Herb 1938-1959 | edytuj kod

Herb Koszalina obowiązujący od 1938 do 1959

Na podstawie przywileju menniczego od swoich biskupów bito w XV wieku małe denarki miejskie Koszalina. Monetki te były bez napisów, lecz miały po jednej stronie głowę św. Jana Chrzciciela, a po drugiej literę "Z" z dwoma krzyżykami (++), pierścieniami (oo) lub gwiazdkami (**) po bokach lub miały samą literę "Z". Znak podobny do litery Z użyto także na kamieniu granicznym w lesie (niem. Hammerwald) rozdzielającym dawniejsze posiadłości miejskie od klasztornych cysterek z Koszalina. Jest to tzw. kamień runiczny. Prof. Marian Gumowski ocenił, że litera "Z" nie miała charakteru heraldycznego dla miasta, lecz była raczej znakiem lub inicjałem snycerza przy pierwszych denerkach z XV wieku, który zniesiono przy dalszych emisjach monet. Znak ten nie był nigdy umieszczony na pieczęciach miejskich[6]. Podaje się też, że kamień runiczny ustawiono dla zabezpieczenia posiadłości miejskich, a ponieważ wykucie herbu miasta w kamieniu byłoby dość trudne, naniesiono na niego gmerk rzemieślników koszalińskiej mennicy[7].

31 sierpnia 1938 nazistowskie Niemcy wprowadziły za herb Koszalina tarczę herbową o czerwonym polu ze złotą literą "Z" z dwoma kółkami po bokach.

Projekt nowego herbu wykonał prof. Otto Hupp, który określił ten znak jako znak runiczny o germańskim rodowodzie.

Fritz Treichel stwierdził, że Niemcy widzieli w tej kompozycji stare, nordyckie ślady wikingów[7]. Naziści często nawiązywali do germańskich, nordyckich symboli i znaków.

Znak "Z" spotykany jest w herbach miast niemieckich, historycy niemieccy nazwali go wolfsangel. Po wojnie dokonano niewielkiej korekty graficznej, prostując poziomo górne ramię symbolicznej litery "Z".

Znak wendy był spotykany już w godle miasta z głową św. Jana w XVIII wieku.[potrzebny przypis]

Motyw herbów | edytuj kod

Obecnie w logo Politechniki Koszalińskiej umieszczone są trzy herby Koszalina.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Uchwała Nr 4/59 Miejskiej Rady Narodowej w Koszalinie z dnia 10 lutego 1959 roku (uchwała uzupełniająca uzasadnienie w sprawie zmiany godła)
  2. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXIII/169/96 Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia 16 lutego 1996 r. w sprawie uchwalenia Statutu Miasta Koszalina
  3. a b c Miejska Rada Narodowa w Koszalinie: Uzasadnienie w sprawie zmiany godła i barw miasta Koszalina (1958-09-20). W: Godło i barwy miasta Koszalina. Wyd. drugie, uzupełnione. Koszalin: Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Koszalinie.
  4. Bolesław Czwójdziński. O koszalińskich herbach. „Głos Tygodnia (dodatek do Głosu Koszalińskiego)”. 11 (163), s. 2. 1956-03-24. 
  5. a b c Tadeusz Rogowski: Koszalin - miasto jednego herbu. Komitet Obywatelski Miasta Koszalina, 2010-02-21. [dostęp 2010-09-23]. Za: Marian Gumowski: Koszalin - jego herb i pieczęcie. W: Z dziejów Koszalina. T. 7. Poznań: Polskie Towarzystwo Historyczne Oddziały w Słupsku, Złotowie, Koszalinie. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, s. 1960.
  6. Marian Gumowski: Koszalin - jego herb i pieczęcie. Toruń, 1958-05-03
  7. a b Bolesław Czwójdziński. Jeszcze o herbie Koszalina. „Głos Tygodnia (dodatek do Głosu Koszalińskiego)”. 22 (174), s. 2, 1956-06-09. 

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Herb Koszalina" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy