Holandia Północna


Na mapach: 52,7°N 4,8°E/52,666667 4,833333

Holandia Północna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Holandia Północna (niderl. Noord-Holland, zachodniofryz. Noard-Holland) – prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem. Położona nad Morzem Północnym. Ma powierzchnię 4091,76 km² (ląd 2671 km²) i w 2017 r. liczyła 2 813 466 mieszkańców, będąc drugą co do liczby ludności prowincją Holandii[2]. Największym miastem jest Amsterdam, główny cel turystyczny i siedziba międzynarodowych organizacji w prowincji[2].

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Holandia Północna położona jest głównie na szerokim półwyspie nad Morzem Północnym, z otwartym morzem na zachodzie, akwenem przybrzeżnym Morza Wattowego na północnym wschodzie i jeziorami powstałymi z przedzielenia dawnej zatoki Zuiderzee: Markermeer i IJsselmeer na wschodzie. Należą też do niej położona na północ od półwyspu wysepka Noorderhaaks oraz wyspa Texel z gminą miejską o tej samej nazwie, pierwsza od zachodu i największa w archipelagu Wysp Zachodniofryzyjskich: w ten sposób od północy Holandia Północna graniczy z fryzyjską wyspą Vlieland.

Od południa prowincja graniczy z Holandią Południową i prowincją Utrechtu, od wschodu przez wodę i tamę Houtribdijk z Flevolandem, a od północnego zachodu ponownie z prowincją Fryzji przez wodę i tamę Afsluitdijk.

Holandia Północna zawiera szereg regionów wydzielanych z powodów historycznych lub innych, wśród nich: Amstelland (region rzeki Amstel), obszar Gooi (Het Gooi), wydarty wodzie w XIX wieku polder Haarlemmermeer, region rzeki Zaan oraz fragment konurbacji Randstad[3].

Historia | edytuj kod

Prowincja Holandii Północnej obejmuje północną część historycznego Hrabstwa Holandii (z podbitą Fryzją Zachodnią) i jest wynikiem wielu przekształceń, podziałów i połączeń. Jej tereny wchodziły w skład Republiki Batawskiej (w przybliżeniu departamenty: Texel, Amstel i Delf) oraz Królestwa Holandii, po reformie administracyjnej 1807 roku odpowiadał im w przybliżeniu Departament Amstellandu. Po pokonaniu Francuzów, w 1814 roku została utworzona prowincja Holandii, posiadająca jednak dwóch gubernatorów, dla części północnej i południowej[4].

Holandia Północna jako prowincja o tej nazwie została utworzona w 1840 roku w wyniku podziału prowincji Holandii (będącej częścią Królestwa Zjednoczonych Niderlandów, a potem Królestwa Niderlandów) na Holandię Południową i Północną. W efekcie jednoczesnego przyłączenia do mniejszej części północnej terytoriów Fryzji Zachodniej powstała prowincja Holandii Północnej zawiera, obok części historycznej Holandii, część historycznej Fryzji[5][4]. Nie był to jednak koniec zmian, np. wyspy Vlieland i Terschelling zostały zwrócone Fryzji w 1942 roku, a w 1950 roku prowincji Overijssel oddano dawną wyspę Urk (obecnie w Flavolandzie)[4].

Gminy | edytuj kod

Holandia Północna podzielona jest na 48 gmin[6].

Statystyki | edytuj kod

Według oficjalnych statystyk, prowincję zamieszkiwało 2 813 466 mieszkańców (2017) w 1 300 093 domostwach (2016). W 2015 r. produkt prowincji brutto wyniósł 141 784 mln euro[7].

Religie w 2015 r. (od 18. roku życia)[8]:

Mimo unii kościołów, wielu wiernych wciąż nie zidentyfikowało się z nowym połączonym Kościołem Protestanckim w Holandii[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. Commissaris van de Koning - Provincie Noord-Holland, Noord-Holland, 14 czerwca 2016 [dostęp 2019-07-04]  (niderl.).
  2. a b NoordHolland, Province of Noord-Holland, www.noord-holland.nl [dostęp 2018-04-21]  (ang.).
  3. Regions in North Holland, www.visitholland.nl [dostęp 2018-04-21]  (ang.).
  4. a b c North Holland, www.visitholland.nl [dostęp 2018-04-21]  (ang.).
  5. Holandia Północna, Holandia bez tajemnic, 11 listopada 2014 [dostęp 2018-04-21]  (pol.).
  6. Overzicht gemeenten (niderl.). Provincie Noord-Holland. [dostęp 2018-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-08)].
  7. NoordHolland, Noord-Holland in cijfers, www.noord-holland.nl [dostęp 2018-04-21]  (niderl.).
  8. a b HansH. Schmeets HansH., De religieuze kaart van Nederland, 2010–2015, CBS Centraal Bureau voor de Statistiek, 2016  (niderl.).
Kontrola autorytatywna (Podział administracyjny Holandii):
Na podstawie artykułu: "Holandia Północna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy