Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ


Na mapach: 52°15′59,5″N 21°01′04,8″E/52,266528 21,018000

Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Harcerze hufca Praga-Północ na Powązkach w rocznicę powstania warszawskiego

Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ im. Wigierczyków – jednostka organizacyjna działająca na terenie Chorągwi Stołecznej im. Bohaterów Warszawy, działająca na terenie warszawskich dzielnic: Praga-Północ, Targówek i Białołęka oraz miasta Marki.

Spis treści

Struktura i działalność bieżąca hufca | edytuj kod

Hufiec liczy ponad 600[1] zuchów, harcerzy, wędrowników, instruktorów, starszyzny i seniorów harcerstwa, skupionych w jednostkach organizacyjnych: drużynach, gromadach i klubach oraz kręgach instruktorskich, działających na terenie warszawskich dzielnic: Praga-Północ, Targówek i Białołęka oraz w mieście Marki. Od lat 70. jednostki hufca działały okresowo również w gminie Nieporęt.

Hufcem kieruje pięcioosobowa komenda hufca. Jej działania wspierają: namiestnictwo zuchowe „Strych”, harcerskie „Granaty”, starszoharcerskie „Skrzyżowanie” i wędrownicze, zespół kadry kształcącej, krąg szczepowych, Harcerskie Biuro Informacyjne, pełnomocnicy komendanta hufca: ds. harcerskiej akcji letniej i zimowej, ds. współpracy zagranicznej, ds. akcji zarobkowych oraz zespół kwatermistrzowski. Przy hufcu działa komisja stopni instruktorskich z uprawnieniami prowadzenia prób na stopnie przewodnika i podharcmistrza, kapituła stopni starszoharcerskich i wędrowniczych, retmanat drużyn wodnych hufca, Harcerski Klub Żeglarski „Lewa Knaga” i Harcerski Klub Kajakowy, Harcerski Ośrodek Techniki i Modelarstwa im. gen. Stanisława Maczka oraz Harcerska Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Wigry”.

Zuchy, harcerze, wędrownicy i instruktorzy hufca biorą udział w ciągu roku w różnorodnych działaniach swoich własnych gromad, drużyn, szczepów i kręgów. Co roku kilkuset z nich uczestniczy w stałych obozach pod namiotami, obozach wędrownych, koloniach zuchowych, zimowiskach oraz innych formach wypoczynku letniego i zimowego.

Jesienią każdego roku odbywa się zbiórka polowa hufca lub zlot hufca. Harcerze uczestniczą w dzielnicowych i stołecznych uroczystościach patriotycznych: m.in. w rocznicach obrony Pragi w 1794 roku oraz w rocznicach wybuchu powstania warszawskiego. Przez wiele lat organizowali w Domu Kultury Świt na Bródnie praskie finały Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Aktualne informacje o podejmowanych działaniach prezentowane są na stronie internetowej hufca[2] oraz na Facebooku[3].

Historia | edytuj kod

Kamień pamiątkowy poświęcony poległym harcerkom-sanitariuszkom niosącym pomoc rannym podczas bombardowań Dworca Wschodniego we wrześniu 1939

Pierwsze zastępy harcerzy na Pradze powstały najprawdopodobniej już w 1911, niedługo później powstała Pierwsza Praska Drużyna Skautowa (męska) – późniejsza 17 Warszawska Drużyna Harcerska. Jesienią 1918 utworzony zostaje odrębny okręg wizytacyjny Praga, a później Hufiec Praski Harcerzy, z kilkunastoma drużynami (wśród nich były działające do dziś na Pradze-Północ 17 WDH i 26 WDH oraz 22 WDH z obecnej dzielnicy Praga-Południe.

Hufiec Praski Harcerzy obejmował w okresie międzywojennym obszar całej ówczesnej prawobrzeżnej Warszawy – od dalekiego Grochowa i Saskiej Kępy przez Pragę Centralną po Annopol na Bródnie.

Równolegle działał Hufiec Praski Harcerek. Działalność drużyn aktywnie wspierało koło przyjaciół harcerstwa „Ognisko Harcerskie na Pradze”, skupiające rodziców harcerzy i przyjaciół ruchu, m.in. wojskowych.

Podczas II wojny światowej powołano Okręg Praga Szarych Szeregów, podzielony na hufce: BR – Bródno, CP – Centrum Pragi i GR – Grochów. Część harcerzy działała poza Szarymi Szeregami, m.in. w Organizacji Harcerskiej „Wigry”.

Po wojnie drużyny harcerskie na Pradze i Grochowie wznowiły pracę już w październiku 1944. Uczestniczyły m.in. w odbudowie Warszawy. We wrześniu 1947 nastąpił podział dotychczasowego hufca Praga na 3 mniejsze: Praga Centralna, Praga Nowa i Grochów.

W okresie stalinizmu, kiedy zlikwidowano ZHP, na obszarze hufca działała II konspiracja harcerska.

W 1952 w Domu Harcerza na Pradze przy ul. Siedleckiej powstał dziecięco-młodzieżowy zespół kierowany przez Andrzeja Kieruzalskiego, późniejsza 170 Warszawska Drużyna Harcerska, która następnie przekształciła się w zespół artystyczny „Gawęda”. Nieco później, w 1958/1959 powstała 317 WDH „Kuźnica” im. Mieczysława Karłowicza prowadzona przez Jerzego Stadlera, kultywująca góralskie tradycje i rozwijająca zamiłowania muzyczne, która przekształciła się w Harcerski Zespół Artystyczny „Kuźnica” (od połowy lat 70. do 1988 w hufcu Mokotów).

Po reaktywowaniu ZHP w 1956 ponownie działały małe hufce dzielnicowe (osiedlowe): Praga Centralna, Praga Nowa, Targówek i Bródno.

W okresie 1959-1961 hufce odgórnie połączono w jeden duży hufiec Praga, który w kolejnych latach przyjął nazwę Praga-Północ – nawiązującą do nazwy dużej dzielnicy.

W grudniu 1983 Rada Narodowa m.st. Warszawy przyznała hufcowi Złotą Odznakę Honorową „Za zasługi dla Warszawy”.

Komendanci hufca | edytuj kod

Okręg wizytacyjny Praga

  • Stanisław Łopatecki (IX 1918 - III 1919)
  • Edward Muszalski (III-XI 1919)
  • Marian Łowiński (XI 1919 - X 1921)[5]

Hufiec IV Praga (terytorialny)

  • Marian Łowiński (X 1921 - VII 1925)
  • Lucjan Leśniewski (VII 1925 - II 1927)
  • Włodzimierz Skłodowski (II 1927 - I 1928)
  • Lech Makowski (I 1928 - IV 1929)[5]

Hufiec XIII (szkoły powszechne)

  • Stanisław Trawiński (IV-XI 1929)
  • K. Olszewski (XI 1929 - XI 1930)[5]

Hufiec XIV (szkoły gimnazjalne)

  • Włodzimierz Skłodowski (IV-XI 1929)
  • Jan Kiljan (XI 1929 - III 1930)
  • Jerzy Laskowski (III-XI 1930)[5]

Hufiec Harcerek Praga (istniejący od 1927)
do uzupełnienia, niektóre komendantki:

Hufiec Praga

  • hm. Czesław Tomasik (XI 1930 - II 1931)
  • hm. Kazimierz Papiński (II 1931 - III 1933)
  • phm. Zbigniew Domoradzki (III 1933 - IX 1934)
  • hm. Wincenty Klimaszewski (IX 1934 - IX 1936)
  • hm. Zbigniew Domoradzki (IX 1936 - XII 1938)
  • Tadeusz Ptaszycki (XII 1938 - V 1939)
  • phm. Marian Sledz (p.o. hufcowy, V-IX 1939)[5]

Okręg Harcerzy Praga Szarych Szeregów

  • phm. Kazimierz Skibniewski ps. Ślepowron (komendant okręgu, XI 1939 - IX 1940)
  • hm. Kazimierz Skorupka ps. Dziad (komendant okręgu, X 1940 - IX 1941)
  • phm. Jerzy Jaczewski ps. Grot (komendant okręgu, X 1941 - II 1942)
  • phm. Henryk Ostrowski ps. Heniek (komendant okręgu, III-XI 1942)

Okręg Harcerek Praga Szarych Szeregów i Hufiec Harcerek Praga

  • hm. Jadwiga Gronostajska (okręgowa)
  • Kazimiera Bajówna (hufcowa, 1939–1940)
  • Maria Jiruska (hufcowa, 1940–1943)

Blok „Bazylika” Szarych Szeregów

  • phm. Wiktor Szeliński ps. Andrzej Pol (komendant bloku, III-VII 1944)
  • phm. Jerzy Jaczewski ps. Wilk (komendant bloku, VII-IX 1944)

Hufiec Praga

  • hm. Roman Modrzejewski (II 1945 - IX 1947)

Hufiec Bródno

  • phm. Zdzisław Górzyński (III 1957 - III 1961)[7]

Hufiec Praga Centralna

  • phm. Jan Schaitter (1947 - 1948)
  • phm. Zdzisław Nowakowski (XII 1956 - XII 1957)
  • hm. Zygmunt Ciemior (II 1958 - III 1961)[7]

Hufiec Praga Nowa

  • phm. Kazimierz Burchardt (1947 - 1948)
  • phm. Jan Pośpiech (XII 1957 - IX 1958)
  • hm. Ryszard Brykowski (IX 1958 - III 1961)[7]

Hufiec Targówek

  • hm. Maria Köhler (IX 1945 - 1948)
  • hm. Jadwiga Czajka (1948 - IX 1949)
  • phm. Zbigniew Dobrowolski (XII 1957 - II 1959)
  • pwd. Wanda Janowicz (II 1959 - XII 1959)[7]

Hufiec Praga Północ

  • hm. Ryszard Brykowski (III 1961 - VI 1961)
  • hm. Janusz Syrokomski (VI 1961 - XI 1962)
  • hm. Alicja Kędzierska (XI 1962 - II 1964)
  • hm. Zygmunt Wiełłowicz (II 1964 - II 1967)
  • hm. Stanisław Pańczyszyn (II 1967 - VI 1967)
  • hm. Barbara Klajn (VI 1967 - XI 1968)
  • hm. Andrzej Polak (XI 1968 - IX 1975)
  • hm. Lech Głogowski (IX 1975 - IV 1977)
  • hm. Marek Graf (IV 1977 - X 1980)
  • hm. Marek Bargiełowski (X 1980 - XI 1984)
  • hm. PL Jarosław Białkowski (XII 1984 - XI 1992)
  • hm. Wojciech Knyż (XII 1992 - I 1993, komendant komisaryczny)
  • hm. Izabella Górnikowska (I 1993 - X 1997)
  • hm. Piotr Chorąży (X 1997 - XI 1999)[7]
  • hm. Grzegorz Chwiłoc-Fiłoc (XI 1999 - XII 2007)
  • hm. Bartosz Kowalewski (XII 2007 - X 2011)[8]
  • hm. Michał Cyrkunowicz (I 2012 - XI 2015)
  • phm. Katarzyna Murawska (XI 2015 - IV 2017)
  • hm. Przemysław Łaciński (V 2017 – V 2018)
  • phm. Bartosz Romaniuk (od V 2018)

Historyczne siedziby hufca | edytuj kod

  • ul. Jagiellońska
  • ul. Saska 105 (tzw. Domek Harcerski, okres międzywojenny)[9]
  • ul. Wileńska 55/57 (od 1957)
  • ul. Białołęcka 33, po zmianie adresu ul. Wysockiego 11 (DK Świt, od 1971 do lat 80.)
  • ul. Siedlecka 37 (lata 80. i 90.)
  • ul. Suwalska 13 (lata 90. do 2004)
  • ul. Blokowa 3 (od 2004)[10]
  • ul. Przewoźników[potrzebny przypis]
  • ul. św. Wincentego 85 (2016-2017)

Bohater | edytuj kod

Zachód słońca nad jeziorem Wigry

Przedwojenny Hufiec Harcerzy Praga 17 grudnia 1927 przyjął imię gen. Jakuba Jasińskiego[4].

Obecnemu hufcowi w 1967 decyzją ówczesnych władz dzielnicy nadano imię działacza socjalistycznego Stanisława Dubois, współzałożyciela Czerwonego Harcerstwa Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Postać tego bohatera przez lata budziła w hufcu kontrowersje, w 2003 hufiec zrezygnował z jego imienia. W 2005 spośród kilkunastu propozycji wybrano kandydaturę Wigierczyków, a zjazd hufca zobowiązał komendanta hufca do wystąpienia do komendanta chorągwi o rozpoczęcie kampanii „bohater”[11][12]. Uroczyste nadanie hufcowi imienia Wigierczyków i sztandaru odbyło się wiosną 2007 w parku Praskim.

Imię Wigierczyków nawiązuje do tradycji i ducha kursów instruktorskich nad jeziorem Wigry, słynnych z wysokiego poziomu kształcenia, puszczańskiego charakteru i braterskiej atmosfery, a także do Batalionu Harcerskiego Wigry, w którego składzie było wielu harcerzy praskich drużyn i uczniów szkół z tej części Warszawy[11].

Hufcowe eksponaty historyczne na wystawie w Domu Kultury Praga w 2007

Izba Pamięci i Tradycji | edytuj kod

W hufcu od 17 września 2003 działa unikatowa w skali chorągwi Izba Pamięci i Tradycji Harcerskich stworzona przez byłego kwatermistrza hufca, członka chorągwianej komisji historycznej hm. Wita Jozenasa. Zgromadzono w niej pamiątki harcerskie prezentujące wielopokoleniowy dorobek praskiego harcerstwa, przekazane lub wypożyczone przez kilkuset dawnych i obecnych harcerzy i ich rodziny. Eksponaty z izby były prezentowane na kilku wystawach, za co w 2005 Naczelnik ZHP przyznał hufcowi honorową nagrodę im. hm. Olgierda Fietkiewicza w kategorii archiwizowania harcerskich dziejów oraz inicjatyw muzealnych. W 2011 część eksponatów z Izby zaprezentowano na wystawie Czuwaj, Prago! Stulecie harcerstwa w prawobrzeżnej Warszawie, zorganizowanej wspólnie z Muzeum Warszawskiej Pragi.

Izba Pamięci i Tradycji składa się z dwóch części, w których można obejrzeć osobno pamiątki harcerskie i pamiątki zuchowe. Jest ona jednocześnie miejscem zbiórek i kursów, spotkań dawnych i obecnych harcerzy.

Izba Pamięci i Tradycji wydaje publikacje dotyczące historii praskiego harcerstwa oraz od 2005 cykliczne „Zeszyty Historyczne”.

Środowiska działające w hufcu | edytuj kod

Instruktorzy praskiego harcerstwa | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Dane z ewidencji ZHP w 2014 r.
  2. Hufiec Warszawa Praga-Północ im. Wigierczyków. [dostęp 2012-05-20].
  3. Hufiec Warszawa-Praga-Północ im. Wigierczyków. [dostęp 2017-10-01].
  4. a b Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 99. ISBN 83-88794-55-8.
  5. a b c d e Hufiec Harcerzy Warszawa-Praga. W: Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 108. ISBN 83-88794-55-8.
  6. Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. T. I: Okręg Szarych Szeregów Warszawa-Praga 1939–1942. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 103. ISBN 83-88794-55-8.
  7. a b c d e 4. Komendanci hufców: Targówek, Praga Centralna, Bródno, Praga Nowa i Praga Północ. W: Historia Hufca ZHP Warszawa Praga Północ w zarysie. Warszawa: Izba Pamięci i Tradycji Hufca Warszawa-Praga-Północ, 2012.
  8. Historia Chorągwi Stołecznej Związku Harcerstwa Polskiego w latach 1956–2010 kadencjami pisana. T. II. Warszawa: Chorągiew Stołeczna ZHP, 2012, s. 102–103.
  9. Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 100, 150. ISBN 83-88794-55-8.
  10. 2. Wydarzenia w hufcach praskich od 1911 do 2010 roku. W: Historia Hufca ZHP Warszawa Praga Północ w zarysie. Warszawa: Izba Pamięci i Tradycji Hufca Warszawa-Praga-Północ, 2012.
  11. a b Witold Pietrusiewicz. Imienia... czyli jak pewien hufiec bohatera wybierał. „Czuwaj”, 2006. Warszawa: GK ZHP. ISSN 0867-2024. [dostęp 2011-09-10]. 
  12. Uchwała Zjazdu Nadzwyczajnego Hufca Warszawa Praga-Północ w sprawie wyboru bohatera hufca (pol.). [dostęp 2017-10-01].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Hufiec ZHP Warszawa-Praga-Północ" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy