Ian McKellen


Ian McKellen w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Ian McKellen (2010)

Sir Ian Murray McKellen (ur. 25 maja 1939 w Burnley) – brytyjski aktor teatralny i filmowy, scenarzysta. Obsadzany zarówno w rolach szekspirowskich, jak i w filmach akcji. Nominowany do Oskara, kawaler Orderu Imperium Brytyjskiego. Wystąpił w roli Gandalfa w Władcy Pierścieni i Hobbicie, oraz Magneto w serii filmów X-Men[1]. Aktywista na rzecz praw osób LGBT[2].

29 sierpnia 2012 wystąpił w ceremonii otwarcia XIV Letnich Igrzysk Paraolimpijskich w Londynie.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne lata | edytuj kod

Urodził się w miasteczku Burnley w Anglii jako młodsze dziecko Margery Lois (z domu Sutcliffe) i Denisa Murraya McKellena (1905-1964), inżyniera budownictwa[3]. Jego ojciec był protestantem pochodzenia irlandzkiego i szkockiego[3]. Miał starszą o pięć lat siostrę Jean[3]. Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 wraz z rodziną przeniósł się na północny zachód Anglii, do górniczego miasteczka Wigan[4][5]. Kiedy miał 12 lat, jego matka zmarła na raka piersi[5]. Z ojcem nie miał dobrych relacji[6]. Gdy miał 24 lata jego ojciec podczas jazdy samochodem dostał udaru; wówczas nie było pasów bezpieczeństwa – kierownica wbiła mu się w klatkę piersiową i zmarł dzień po wypadku[5].

Jego zainteresowanie aktorstwem zaczęło się już w Bolton School, gdzie występował w Bolton Little Theatre. Rodzice i starsza siostra popierali pasję młodego Iana. Jego rodzice często zabierali go do teatru, m.in. na sztuki Szekspira takie jak Makbet, Wieczór Trzech Króli i Sen Nocy Letniej[7], i sami występowali w amatorskich przedstawieniach[5]. Studiował w St Catharine’s College na Uniwersytecie Cambridge.

Kariera | edytuj kod

Pierwszy występ jako zawodowy aktor to rola Wiliama Roper’a w sztuce A Man For All Seasons, reżyserii Roberta Bolta, na deskach Belgrade Theatre w Coventry. Ian wystąpił tam jeszcze w niemal 15 sztukach po czym okazjonalnie odgrywał szekspirowskie role takie, jak Iago czy Makbet w Royal National Theatre i Royal Shakespeare Company. Jego kariera jako aktora filmowego rozpoczęła się na przełomie lat 60 i 70. Jednakże dopiero w latach 90. jego nazwisko stało się znane wśród szerszej rzeszy fanów kina.

W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych McKellen został trzykrotnie nominowany do Złotego Globu, przy czym zdobył statuetkę za rolę tytułowego Ryszarda III. W 1999 został po raz pierwszy nominowany do Oscara, za rolę w filmie Bogowie i potwory (Gods and Monsters[8]). W tym okresie dostał angaż jako Magneto w serii filmów X-Men i Gandalf we Władcy Pierścieni. Za swoje dokonania jako aktor otrzymał szereg prestiżowych nagród a za swój wkład w kulturę i sztukę został w 1991 uhonorowany tytułem szlacheckim[7]. Aktor był też brany pod uwagę do roli Albusa Dumbledore'a w serii filmów „Harry Potter[9].

Obrońca praw mniejszości seksualnych | edytuj kod

Aktywnie działa w sprawie wyrównania pozycji społecznej mniejszości seksualnych. Jest współtwórcą Stonewall, czołowej organizacji lobbystycznej walczącej o prawa gejów i lesbijek w UK oraz aktywnie wspiera wiele innych organizacji o takim charakterze. McKellen często pojawia się także na brytyjskich paradach wolności np. Europride czy Manchester Pride. Aktor przez ostatnich kilka lat odwiedził niemal 50 liceów, by uświadamiać młodych ludzi w temacie homoseksualizmu, ponieważ jego zdaniem nie powinno to być tematem tabu[7].

Życie prywatne | edytuj kod

W 1988, w wieku 49 lat, na antenie radia BBC, za namową przyjaciół i bliskich, dokonał coming outu i otwarcie oświadczył, że jest gejem[6].

W 2012, w jednym z wywiadów ujawnił, iż sześć lat wcześniej zdiagnozowano u niego raka prostaty[10].

Filmografia | edytuj kod

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Ian McKellen (ang.). Listal. [dostęp 2016-12-24].
  2. BBC – Archive – The Gay Rights Movement (ang.). BBC. [dostęp 2013-01-04].
  3. a b c Family Album Sir Ian McKellen (ang.). TheGenealogist.co.uk. [dostęp 2019-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  4. Ian McKellen Biography (1939-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2019-08-01].
  5. a b c d Dominik Jedliński (2019-05-24): Ian McKellen: najsłynniejszy czarodziej świata (pol.). Onet.pl. [dostęp 2019-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  6. a b Kalina Mróz (2018-11-22): Gandalf, gej, po prostu świetny człowiek. Ian McKellen w nowym dokumencie HBO (pol.). „Gazeta Wyborcza”. [dostęp 2017-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  7. a b c Tomasz Piotrowski (2011-08-28): Ian McKellen – 50 lat kariery aktorskiej (pol.). TwojaEuropa.pl. [dostęp 2017-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  8. a b c Pete Hammond: ‘Mr. Holmes’ Review: There’s No Mystery Why This Film Is A Sherlock For The Ages. Deadline Hollywood, 16.07.2015. [dostęp 3.07.2020].
  9. 10 Actors Who Were Almost Cast in Harry Potter, popsugar.co.uk, autor: Becky Kirsch, [dostęp:] 3 czerwca 2020
  10. Philip Caulfield (2012-12-11): Ian McKellen reveals he's been fighting prostate cancer for six or seven years – but his agent denies the claim (ang.). „Daily News”. [dostęp 2016-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Ian McKellen" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy