Icchak Cukierman


Icchak Cukierman w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Icchak Cukierman, ps. Antek (hebr. יצחק צוקרמן; ur. 13 grudnia 1915 w Wilnie, zm. 17 czerwca 1981 w Lochame ha-Geta’ot) − członek Żydowskiej Organizacji Bojowej.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Był posiadaczem paszportu wystawionego przez Grupę Ładosia, co pomogło mu przeżyć wojnę[1]. Był uczestnikiem udanego zamachu (24 grudnia 1942) na kawiarnię dla niemieckich oficerów „Cyganeria” w Krakowie, przy ul. Szpitalnej 38, w wyniku której zginęło 10 oficerów[a].

W trakcie powstania w getcie warszawskim, które wybuchło 19 kwietnia 1943, został oddelegowany na stronę aryjską gdzie pełnił rolę łącznika między Żydowską Organizacją Bojową (ŻOB) i Armią Krajową, dzięki czemu jako jeden z nielicznych przeżył likwidację getta warszawskiego po upadku powstania 16 maja 1943 r. Współredagował raporty konspiracji żydowskiej dla rządu polskiego w Londynie.

W 1944 roku, podczas powstania warszawskiego, dowodził plutonem żydowskim złożonym m.in. z ocalałych żołnierzy ŻOB-u w szeregach oddziałów Armii Ludowej na Starym Mieście[2]. Po zajęciu przez Niemców Starego Miasta przeszedł na Żoliborz. Po kapitulacji tej dzielnicy ukrywał się wraz z kolegami (m.in. Cywią Lubetkin i Markiem Edelmanem) przy ul. Promyka 43[3]. Zostali oni ewakuowani 15 listopada 1944 przez ekipę zorganizowaną przez personel szpitala Polskiego Czerwonego Krzyża z Boernerowa[4].

Po zakończeniu wojny był członkiem Prezydium Centralnego Komitetu Żydów Polskich. Tu m.in. organizował emigrację Żydów z Polski na zachód, ponadto – od lipca 1946 r. – wraz z Adolfem Bermanem i Bernardem Falkiem był członkiem Komisji Budowy Pomnika Powstania w Warszawskim Getcie, który został odsłonięty 19 kwietnia 1948 roku. W tym samym roku wyjechał do Izraela, gdzie 19 kwietnia 1949 r., wraz z żoną – Cywią Lubetkin, założył kibuc Lochame ha-Geta’ot (z hebr. Bojowników Getta). Był również jednym z założycieli Muzeum Bojowników Getta. W 1961 r. był świadkiem w procesie Adolfa Eichmanna.

Autor wspomnień, m.in. „Nadmiar pamięci (Siedem owych lat). Wspomnienia 1939–1946”, które zostały, zgodnie z jego życzeniem, wydane 10 lat po jego śmierci.

W 2011 r. jego wnuczka – Roni Cukierman – została pierwszą izraelską pilotką samolotu bojowego „F-16[5].

Uwagi | edytuj kod

  1. Pod zamachem podpisała się Gwardia Ludowa dla uniknięcia represji niemieckich w odniesieniu do krakowskich Żydów.

Przypisy | edytuj kod

  1. JakubJ. Kumoch JakubJ. (red.), Lista Ładosia, instytutpileckiego.pl, 24 października 2019, s. 13 [dostęp 2020-03-17] .
  2. Władysław Bartoszewski: 1859 dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008, s. 729. ISBN 978-83-240-1057-8.
  3. Michał Grynberg: Pamiętniki z getta warszawskiego. Fragmenty i regesty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 15. ISBN 83-01-08364-6.
  4. Michał Grynberg: Pamiętniki z getta warszawskiego. Fragmenty i regesty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 413. ISBN 83-01-08364-6.
  5. Paweł Smoleński, Człowiek, który zrobił więcej niż było możliwe; [w:] „Ale Historia” (dod. do „Gazety Wyborczej”), 13 IV 2015, ss. 12-13.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Icchak Cukierman" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy