Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk


Na mapach: 52°14′46,3″N 20°56′22,4″E/52,246194 20,939556

Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Stanowisko Instytutu Geofizyki PAN podczas 23. Pikniku Naukowego. Prezentacja polskich wypraw polarnych.

Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk – instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w Warszawie, zajmujący się badaniem oraz monitorowaniem procesów geofizycznych. Jest członkiem Centrum Badań Ziemi i Planet – GeoPlanet[1]. Od 2015 r. dyrektorem Instytutu jest dr hab. inż. Beata Orlecka-Sikora, prof. PAN[2].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Instytut Geofizyki działa od roku 1952, początkowo (do roku 1970) jako Zakład Geofizyki. W początkowym okresie badania w nim prowadzone ograniczały się do wybranych zagadnień z zakresu sejsmologii, fizyki wnętrza Ziemi oraz magnetyzmu ziemskiego; stopniowo dochodziły inne dziedziny geofizyki: fizyka atmosfery, jonosfery i magnetosfery, oceanologia, geodezja planetarna, hydrologia. Znaczne rozszerzenie zakresu badań nastąpiło w związku z Międzynarodowym Rokiem Geofizycznym w latach 1957/1958. Instytut włączył się wtedy w badania międzynarodowe, organizowano wyprawy polarne i zwrotnikowe, założono stacje geofizyczne w rejonach polarnych i w Wietnamie[3].

Instytut dysponuje bardzo długimi, w skali międzynarodowej, seriami danych pomiarów geofizycznych, głównie sejsmologicznych i magnetycznych, jak również pomiarów ozonu atmosferycznego i promieniowania UV.

Główną placówką eksperymentalną jest Centralne Obserwatorium Geofizyczne w Belsku, którego budowę rozpoczęto podczas Międzynarodowego Roku Geofizycznego, a ukończono osiem lat później. Wybitne znaczenie międzynarodowe mają wyniki badań głębokich struktur skorupy ziemskiej metodami sejsmologii eksplozyjnej, prowadzone od 1965 roku oraz sondowania geomagnetyczne. Koncentrowały się one w szczególności na badaniu głębokich struktur w rejonie strefy Teisseyre’a-Tornquista. Instytut zyskał również światową pozycję w dziedzinie badań dotyczących sejsmologii górniczej. Prowadzone jednocześnie w szerokim zakresie prace teoretyczne zaowocowały szeregiem istotnych, uznanych w świecie wyników, zwłaszcza w dziedzinie fizyki trzęsień ziemi.

W latach 1973-1978 niektóre Zakłady odłączyły się od Instytutu Geofizyki PAN, tworząc samodzielne placówki naukowe: Instytut Oceanologii PAN oraz Centrum Badań Kosmicznych PAN[3].

Przedmiot badań | edytuj kod

W Instytucie prowadzi się obecnie badania z następujących dziedzin[3]:

  • Sejsmologia – analiza trzęsień ziemi i wstrząsów indukowanych działalnością górniczą, sejsmiczność obszaru Polski,
  • Sejsmiczne badania litosfery – struktura i geodynamika skorupy i górnego płaszcza Ziemi uzyskiwana w oparciu o głębokie sondowania sejsmiczne i sejsmiczność naturalną.organizacja oraz interpretacja aktywnych i pasywnych eksperymentów sejsmicznych, mających na celu rozpoznanie budowy skorupy i górnego płaszcza Ziemi,
  • Geofizyka teoretyczna – analiza praw fizycznych rządzących procesami geofizycznymi oraz rozwijanie matematycznych i numerycznych metod opisu tych zjawisk,
  • Magnetyzm – rozwijanie metod badań magnetotellurycznych, modelowanie numeryczne procesów indukcji elektromagnetycznej we wnętrzu Ziemi, regionalne badania struktury skorupy Ziemi, badania paleomagnetyczne i właściwości magnetyczne skał intruzyjnych i osadowych,
  • Badania polarne i morskie – organizacja wypraw polarnych, analiza danych geofizycznych uzyskiwanych w Polskiej Stacji Polarnej na Spitsbergenie, badania zmian abiotycznych cech środowiska przyrodniczego w strefach polarnych,
  • Hydrologia i hydrodynamika – transport i mieszanie zanieczyszczeń w wodach powierzchniowych, modelowanie transformacji fali powodziowej za pomocą modeli hydraulicznych oraz hydrologicznych, modelowanie ryzyka powodzi poprzez wdrożenie najnowszych osiągnięć statystycznej teorii zjawisk ekstremalnych, zmiany klimatu,
  • Fizyka atmosfery – analiza zmienności warstwy ozonowej i promieniowania słonecznego w różnych skalach czasowych, przezroczystość atmosfery, elektryczność atmosfery, struktura chmur burzowych i wyładowań.

Obserwatoria | edytuj kod

Polska Stacja Polarna Hornsund; autor: Adam Nawrot

Obecnie dane geofizyczne gromadzone są w 10 obserwatoriach na terenie Polski oraz w Stacji Polarnej na Spitsbergenie.

  • Centralne Obserwatorium Geofizyczne w Belsku – BEL (sejsmologia, fizyka atmosfery, magnetyzm ziemski)[4]
  • Górka Klasztorna – GKP (sejsmologia)
  • Kalwaria Pacławska – KWP (sejsmologia)
  • Książ – KSP (sejsmologia)
  • Niedzica – NIE (sejsmologia)
  • Ojców – OJC (sejsmologia)
  • Racibórz – RAC (sejsmologia)
  • Suwałki – SUW (sejsmologia)
  • Świder (fizyka atmosfery)
  • Hel (magnetyzm ziemski)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk (IGF PAN) - Portal EDUSCIENCE, www.eduscience.pl [dostęp 2019-06-07] .
  2. Archiwum | Instytucja PAN, instytucja.pan.pl [dostęp 2019-06-07] .
  3. a b c » 65-lecie Instytutu Geofizyki PAN :: Forum Akademickie, forumakademickie.pl [dostęp 2019-06-07] .
  4. Centralne Obserwatorium Geofizyczne Instytutu Geofizyki - Polskiej Akademii Nauk. - Gmina Belsk Duży, www.belskduzy.pl [dostęp 2019-06-07] .
Kontrola autorytatywna (instytut badawczy):
Na podstawie artykułu: "Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy