Ivan Gašparovič


Ivan Gašparovič w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ivan Gašparovič (ur. 27 marca 1941 w Poltárze[1]) – słowacki polityk, prawnik i nauczyciel akademicki, profesor prawa, przewodniczący Rady Narodowej, prezydent Słowacji od 15 czerwca 2004 do 15 czerwca 2014.

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w miejscowości Poltár, w pobliżu Łuczeńca. Jego ojciec, Vladimir Gašparović, wyemigrował do Słowacji z Rijeki w Chorwacji pod koniec I wojny światowej i pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Bratysławie.

W latach 1959–1964 odbył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie[2]. Podjął pracę w prokuraturze w Martinie, a następnie w Bratysławie. Był członkiem Komunistycznej Partii Czechosłowacji, deklarował poparcie dla reform Alexandra Dubčeka. Został z wykluczony z partii komunistycznej po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968[1].

Od 1968 do lipca 1990 był nauczycielem akademickim w instytucie prawa karnego, kryminologii i kryminologii na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. W międzyczasie doktoryzował się i objął stanowisko profesora. W lutym 1990 został prorektorem macierzystej uczelni. W 1989 zakładał niezależne od władz stowarzyszenie prawnicze, w którym pełnił funkcję współprzewodniczącego i z którym wspierał aksamitną rewolucję[1][2].

W lipcu 1990 został mianowany przez prezydenta Václava Havla prokuratorem generalnym Czeskiej i Słowackiej Republiki Federacyjnej. Stanowisko to zajmował do marca 1992. Dołączył do Ruchu na rzecz Demokratycznej Słowacji (HZDS), kierowanego przez Vladimíra Mečiara. Z jego listy uzyskał mandat posła do Słowackiej Rady Narodowej, obejmując funkcję jej przewodniczącego. W tym samym roku był jednym z autorów Konstytucji Republiki Słowackiej z 1 września 1992. Od 1 stycznia 1993 był przewodniczącym Rady Narodowej (powstałej z przekształcenia dotychczasowego parlamentu). W wyborach w 1994 i 1998 z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję, zasiadając w Radzie Narodowej do 2002. Na czele parlamentu stał do października 1998. Od marca do października 1998 wspólnie z premierem wykonywał obowiązki głowy państwa po zakończeniu kadencji prezydenta Michala Kováča i wobec braku jego następcy. W ramach HZDS pełnił funkcję wiceprzewodniczącego[1].

W lipcu 2002 wraz z kilkoma innymi członkami opuścił Ruch na rzecz Demokratycznej Słowacji. Było to efektem trwającego już konfliktu z Vladimírem Mečiarem i wykreślenia Ivana Gašparoviča z listy kandydatów w kolejnych wyborach parlamentarnych. 12 lipca wraz ze swoimi zwolennikami założył Ruch dla Demokracji, nową opozycyjną partię, której został liderem. We wrześniu tegoż roku jego ugrupowanie otrzymało w wyborach 3,3% głosów, nie przekraczając wyborczego progu[1]. Ivan Gašparovič powrócił wówczas do działalności naukowej na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego[1].

W 2004 wystartował w wyborach prezydenckich. Początkowo poparły go własne ugrupowanie i Unia Ludowa, a w sondażach plasował się na niższych miejscach. Do głosowania na niego wezwał w trakcie kampanii wyborczej Robert Fico, lider zyskującej popularność opozycyjnej partii SMER. W pierwszej turze głosowania z 3 kwietnia Ivan Gašparovič otrzymał 22,3% głosów, nieznacznie pokonując Eduarda Kukana. Przeszedł do drugiej tury z Vladimírem Mečiarem, którego poparło 32,7% głosujących. W głosowaniu z 17 kwietnia Ivan Gašparovič pokonał byłego premiera, otrzymując 59,9% głosów[1]. Urząd prezydenta objął 15 kwietnia 2004[2].

W 2009 z powodzeniem ubiegał się o reelekcje w kolejnych wyborach. W pierwszej turze dostał najwięcej głosów (46,7%)[3]. W drugiej pokonał centroprawicową kontrkandydatkę Ivetę Radičovą, otrzymując poparcie na poziomie 55,5%. Drugą pięcioletnią kadencję zakończył 15 czerwca 2014.

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Otrzymane z urzędu (2002)
Otrzymane przed rozpoczęciem kadencji
Odznaczenia państw obcych

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g Ivan Gašparovič (hiszp.). cidob.org. [dostęp 2016-09-25].
  2. a b c Profil na stronie osobnosti.sk (słow.). [dostęp 2016-09-25].
  3. Počet a podiel platných hlasov odovzdaných pre jednotlivých kandidátovna prezidenta Slovenskej republiky za Slovenskú republiku (słow.). statistics.sk. [dostęp 2016-09-26].
  4. Štátne vyznamenania udelené v rokoch 1993–1998 (słow.). prezident.sk. [dostęp 2016-09-25].
  5. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 2016-09-25].
  6. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.it, 20 lutego 2007. [dostęp 2016-09-25].
  7. BOE nùm. 254/2007 (hiszp.). boe.es, 23 października 2007. [dostęp 2016-09-25].
  8. Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2015-05-16].
  9. Anuário: Ordens Honoríficas Portuguesas, Ciadadãos Estrangeiros 1910–2006. Lizbona: Presidencia da Republica, Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas, 2006. [dostęp 2015-05-16]. (port.)}
  10. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lutego 2009 r. o nadaniu orderu (M.P. z 2009 r. nr 32, poz. 455).
  11. Statsbesøg fra Slovakiet (duń.). kongehuset.dk. [dostęp 2016-09-25].
  12. Seznam vyznamenaných (cz.). hrad.cz. [dostęp 2016-09-25].
  13. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 maja 2014 r. o nadaniu orderu (M.P. z 2014 r. poz. 761).
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Ivan Gašparovič" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy