Iwo Skałkowski


Iwo Skałkowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Iwo Nałęcz-Skałkowski (ur. 14 marca 1896 we Lwowie, zm. 28 grudnia 1918 w Persenkówce) – porucznik piechoty Wojska Polskiego.

Śmierć por. Iwo Skałkowskiego pod dworkiem na Persenkówce – uwieczniona na obrazie Stanisława Batowskiego

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 14 marca 1896 we Lwowie[1]. Był synem Bronisława Skałkowskiego herbu Nałęcz i Marii z domu Chojeckiej herbu Lubicz[2][3]. W 1914 ukończył chlubnie VIII klasę i zdał egzamin dojrzałości z odznaczeniem w Gimnazjum im. Mickiewicza we Lwowie (w jego klasie był m.in. Karol Harasimowicz)[1]. Po maturze miał podjąć studia techniczne[1]. W 1918 był studentem agronomii[4][5].

U kresu I wojny światowej uczestniczył w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej. W stopniu porucznika w szeregach 1 pułku Strzelców Lwowskich brał udział w walkach na odcinku III „Góra Stracenia” pod komendą rtm. Romana Abrahama, odznaczając się odwagą[6][7][8][5]. Pod koniec walk we Lwowie (22 listopada) dowodził plutonem, zajmując wówczas wraz z Polakami rynek miasta[9][10].

W trakcie dalszych walk z Ukraińcami 28 grudnia 1918 dowodził 40-osobową obroną (redutą), złożoną z 7 i 8 kompanii 1 pułku Strzelców Lwowskich, która powstrzymywała wstęp do Lwowa przy dworku na Persenkówce[11][12]. Wobec przeważającej siły wroga i wskutek wytracenia amunicji obrońcy zabarykadowali się w tamtejszym budynku, a po wdarciu się do niego Ukraińców i wywiązanej walce wręcz, 28 grudnia 1918 wszystkich 40 Polaków zostało zamordowani[13][12][14][5][15][16]. Ostatnie słowa por. Skałkowskiego brzmiały[12]:

Powiedzcie matce, niech nie płacze po mnie, bo umieram za Polskę.

Pomimo tragicznego finału obrony reduty, wytrwała walka i bohaterstwo oddziału por. Skałkowskiego w następstwie przyczyniły się do przybycia na czas ranem 29 grudnia posiłków polskich, które powstrzymały i odepchnęły Ukraińców od Persenkówki[17]. Obrona Persenkówki została okrzyknięta mianem drugiej polskiej „Reduty Ordona[17].

Upamiętnienie | edytuj kod

Dekretem z 20 maja 1919 porucznik Iwo Skałkowski został pośmiertnie awansowany na stopień rotmistrza w uznaniu zasług i waleczności[18][5].

Władze Politechniki Lwowskiej zaplanowały na październik 1923 odsłonięcie tablicy pamiątkowej z nazwiskami studentów uczelni poległych w walkach o niepodległość 1918-1921; wśród upamiętnionych był Iwo Skałkowski[19].

Po ekshumacji szczątki Iwo Skałkowskiego w 1932 zostały pochowane w krypcie katakumby IV na Cmentarzu Obrońców Lwowa[7][4].

Zgon por. Skałkowskiego przy dworku na Persenkówce wraz oddziałem „Reduty Śmierci” utrwalił na obrazie malarz Stanisław Batowski, który wykonał dzieło na prośbę 38 pułku piechoty Strzelców Lwowskich, a malowidło zawieszono w kasynie oficerskim tej jednostki[12][20].

Nazwisko Iwo Nałęcz-Skałkowskiego zostało wymienione na tablicy pomnika Obrońców Lwowa na Persenkówce, poległych w dniach 27-30 XII 1918[21].

Uchwałą Rady Miasta Lwowa z listopada 1938 jednej z ulic we Lwowie nadano imię Iwo Nałęcz-Skałkowskiego[22].

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Sprawozdanie Dyrekcyi Gimnazyum im. Mickiewicza we Lwowie za rok szkolny 1913/14. Lwów: 1914, s. 12, 21.
  2. Bohaterowie Lwowa. Por. Iwo Skałkowski. „Goniec Krakowski”. Nr 4, s. 2, 4 stycznia 1919. 
  3. Iwo Skałkowski. sejm-wielki.pl. [dostęp 2018-10-14].
  4. a b Groby dowódców i działaczy. W: W szesnastą rocznicę. Lwów: Towarzystwo Straży Mogił Polskich Bohaterów we Lwowie, 1934, s. 31, 48.
  5. a b c d e f g h i Dariusz Gudowicz: Cemeteries Are Not Forever. Lyczakow. 2006. ISBN 978-1-4476-0880-6.
  6. Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI-22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: ok. 1919, s. 170.
  7. a b Bohaterowie na miejscu wiecznego spoczynku. „Gazeta Lwowska”. Nr 238, s. 4, 16 października 1932. 
  8. Abraham. Góra Stracenia ↓, s. 630.
  9. Abraham. Góra Stracenia ↓, s. 632-634.
  10. Semper Fidelis ↓, s. 35.
  11. Kulczycki. Zarys 1928 ↓.
  12. a b c d M. R-e. Na Persenkówce. „Gazeta Lwowska”. Nr 298, s. 3, 29 grudnia 1928. 
  13. Kulczycki. Zarys 1928 ↓, s. 8, 26.
  14. Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934, s. 598.
  15. Semper Fidelis ↓, s. 163.
  16. Abraham. Góra Stracenia ↓, s. 630. Roman Abraham podał datę 31 grudnia 1918..
  17. a b Kulczycki. Zarys 1928 ↓, s. 9.
  18. Kronika. Odznaczenie. „Gazeta Lwowska”. Nr 132, s. 4, 8 czerwca 1919. 
  19. Julian Fabiański. Kronika wojskowa. Politechnika Lwowska ku czci poległych studentów. „Żołnierz Polski”. Nr 31, s. 16, 5 sierpnia 1923. 
  20. Semper Fidelis ↓, s. 98.
  21. Semper Fidelis ↓, s. 235.
  22. Symboliczne nadanie nazw związanych z Obroną Lwowa szeregowi ulic we Lwowie. „Gazeta Lwowska”. Nr 265, s. 2, 22 listopada 1938. 
  23. M.P. z 1933 r. nr 255, poz. 273.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Iwo Skałkowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy